Fransız‑İsviçreli tiyatro yazarı, yönetmen ve ressam Valère Novarina, 83 yaşında yaşamını yitirdi. Novarina’nın ölümünü, sanatçının tiyatro topluluğunun yetkilisi AFP’ye doğruladı.
HABER MERKEZİ – Fransız‑İsviçreli oyun yazarı ve tiyatro yönetmeni Valère Novarina, 83 yaşında hayatını kaybetti.
Tiyatro dünyasında dili deneysel biçimde kullanmasıyla tanınan Novarina, sahnede kelimeleri adeta bir malzeme gibi işleyerek modern tiyatronun sınırlarını zorlamıştı. Hem dramatist hem de sahne yapıtlarında “dili yeniden keşfeden bir sanatçı” olarak tanındı. Çalışmalarında tiyatroyu sadece metin olarak değil, dil, ses, ritim ve görsel anlatı ile bütünleştiren bir estetik geliştirdi.
×1947 yılında İsviçre’nin Chêne‑Bougeries kentinde doğan Novarina, Paris’te felsefe ve filoloji eğitimi aldı. Bu entelektüel temelden beslenen sanatsal dili, sıradışı dramatik metinler ve sahnelemelerle birleşti.
YARATICI DİLİ VE SAHNE DÜNYASI
Novarina’nın tiyatrosu, kelimeleri fiziksel malzeme gibi ele alan bir yaklaşım içeriyordu. Oyunlarında dil, sadece söylem değil aynı zamanda etkin bir sahne unsuru olarak yer alıyordu. Bu nedenle onun eserlerinde alışılmış kelimelerin ötesinde neolojizm (yeni kelimeler), ritimsel ifadeler ve ses oyunları yaygın bir biçimde kullanıldı.
ÖNEMLİ ESERLERİ VE BAŞARILARI
Sanatçı, 1970’lerde başlayan kariyeri boyunca çok sayıda tiyatro oyunu kaleme aldı ve çoğunu kendisi sahneledi. Bazı önemli eserleri şöyle:
- L’Atelier volant (1974) — İlk oyunu
- Le drame de la vie (1984)
- Le discours aux animaux (1987)
- L’opérette imaginaire (1998)
- L’origine rouge (2000)
- L’acte inconnu (2007)
- Les Personnages de la pensée (2023)
Novarina’nın oyunları Avrupa’nın birçok ülkesinde, ABD, Rusya ve Latin Amerika’da sahnelendi. Bazı eserleri dil, beden ve sahne arasındaki etkileşimi merkezine alarak tiyatro anlayışında yenilik yarattı.
BASKIN BİR SANATSAL EVREN
Novarina, tiyatronun yanı sıra resim ve grafik sanatla da uğraştı. Sanatçı olarak çizim ve renkleri sahne estetiğine dahil ederek eserlerine çok katmanlı bir ifade dünyası kazandırdı.
MİRASI VE ETKİSİ
Novarina’nın sanatsal mirası, çağdaş tiyatronun sınırlarını zorlayan özgün yaklaşımıyla hatırlanacak. Dilin teatral gücünü ortaya çıkaran eserleri ve sahneleme anlayışı, onu sadece Fransız tiyatrosunun değil, uluslararası sahnenin de önemli bir figürü haline getirdi.
