Avrupa Birliği destekli projelerle geliştirilecek robotik “uzay çekicileri”, arızalanan uydulara yakıt ikmali yaparak görev sürelerini uzatmayı ve artan uzay enkazını kontrol altına almayı hedefliyor.
HABER MERKEZİ – Avrupalı mühendisler, yörüngedeki uydulara bakım, onarım ve yakıt ikmali yapabilecek robotik “servis araçları” geliştirmeye hazırlanıyor. Amaç, yakıtı biten ya da arızalanan uyduları hurdaya ayırmak yerine görev ömrünü uzatmak ve artan uzay enkazını kontrol altına almak.
Bugün bir uydu ciddi bir arıza yaşadığında seçenekler sınırlı. Çoğu ya “mezarlık yörüngeye” çekiliyor ya da kontrolsüz şekilde sürüklenerek başka sistemler için risk oluşturuyor. Oysa Dünya yörüngesinde aktif yaklaşık 15 bin uydu ve binlerce devre dışı araç bulunuyor. Bu tablo, yörüngede bakım konseptini zorunlu hale getiriyor.
Euronews’in haberine göre AB destekli EROSS misyonu kapsamında 2028’de robotik kollu bir Avrupa uydusunun fırlatılması planlanıyor. Araç, hedef uyduyla randevulaşıp onu yakalayacak ve yakıt ikmali yapabildiğini gösterecek. 2030’ların başında ise bu “uzay çekicilerinin” ticari hizmet vermesi hedefleniyor.
Fransız ExoTrail şirketi de “spacevan” adlı aracıyla küçük uyduları roketten alıp belirlenen yörüngelerine taşıyor. Şirket, bir sonraki aşamada denetim, ömür uzatma, yakıt ikmali ve yörüngeden çıkarma hizmetleri sunmayı planlıyor. İtalyan D-Orbit ve İsviçreli ClearSpace gibi şirketler de benzer kabiliyetler üzerinde çalışıyor.
AB YENİ DÜZENLEMELER ÜZERİNDE ÇALIŞIYOR
Teknik zorluklar kadar hukuki belirsizlikler de gündemde. Yörüngede iki araç çarpışırsa sorumluluk kime ait olacak? Farklı ülkelerin uyduları arasında hangi hukuk geçerli sayılacak? AB ve bazı ülkeler bu alanda yeni düzenlemeler üzerinde çalışıyor.
STRATEJİK BİR ALAN
Uzmanlara göre yörüngede bakım, hem ticari hem de savunma açısından “çift kullanımlı” stratejik bir alan. Önümüzdeki on yıl içinde bugün bilim kurgu gibi görünen bu teknoloji, Avrupa’nın uzay altyapısının rutin bir parçası haline gelebilir.
