İran’da rejim karşıtı protestolara yönelik ölümcül saldırıların bilançosu her geçen gün ağırlaşıyor ve ölü sayısı artıyor. Tanınmaz haldeki cenazelerin teşhis için sokakta sergilendiğini gösteren görüntüler ortaya çıktı. ABD bölgeye uçak gemisi yollarken, İran’dan “topyekün savaş” mesajları geliyor. Olası ABD müdahalesine yönelik tartışmalar yeniden artarken, bazı büyük havayolu şirketlerinin bölge ülkelerine seferlerini iptal etmesi ise dikkat çekti.
HABER MERKEZİ – Rejim karşıtı protestoların başladığı 28 Aralık’tan bu yana İran’da bilanço ağırlaşıyor. Rejim güçleri tarafından öldürülenlerin sayısı her gün artıyor. ABD’nin bölgeye doğru yola çıkan uçak gemisi İran’a yönelik olası müdahaleye dair yeni tartışmalara yol açarken, İran da ABD’ye yönelik sert tutumunu sürdürüyor. Bazı havayolu şirketleri bölge ülkelerine yönelik bazı seferlerini iptal etti, internet kesintisi devam ediyor ve İran’daki ölümcül saldırıları belgeleyen kanıtlar gün yüzüne çıkıyor.
×Reuters’ın Perşembe günü iki ABD’li yetkiliye atıfta bulunarak verdiği habere göre, USS Abraham Lincoln uçak gemisi, birkaç muhrip ve savaş uçağıyla birlikte önümüzdeki günlerde Orta Doğu’ya varacak. Aynı bilgiyi teyit eden Pentagon, Güney Çin Denizi’nde bulunan Abraham Lincoln uçak gemisinin şu anda Basra Körfezi’ne doğru ilerlediğini duyurdu.
Ancak bunun tam olarak ne zaman olacağı belirsizliğini koruyor.
ABD Başkanı Donald Trump da Perşembe günü yaptığı açıklamada, “İran’a doğru büyük bir gücümüz gidiyor. Herhangi bir şey olmasını istemem ama göreceğiz. Onları çok yakından izliyoruz. O yöne doğru giden devasa bir filomuz var ve belki de onu kullanmak zorunda kalmayacağız” demişti.
İRAN’DAN “TOPYEKÜN SAVAŞA HAZIRLIK” MESAJLARI
ABD cephesinde yaşanan bu hareketlilik İran yetkililerini de harekete geçirdi. Protestoculara yönelik ölümcül saldırılar gerçekleştiren İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun eski komutanı ve dini lider Ali Hamaney’in kıdemli danışmanı Yahya Rahim Safavi, “İsrail ile kader belirleyici bir savaşa hazırlanıyoruz. Kimsenin sahip olmadığı silahlara sahibiz. Bir sonraki savaş bu çatışmaya kesin olarak son verecektir” dedi.
Bir diğer üst düzey askeri yetkili Ali Abdollahi, İran topraklarına veya çıkarlarına yönelik herhangi bir saldırının, ABD’nin çıkarlarını, üslerini ve nüfuz merkezlerini “meşru ve erişilebilir hedefler” haline getireceği tehdidini yineledi. Devrim Muhafızları Komutanı Muhammed Pakpur ise, İran’ın her türlü olasılığa, “topyekün bir savaş da dahil olmak üzere” hazırlıklı olduğunu savundu.
BÜYÜK HAVAYOLU ŞİRKETLERİ UÇUŞLARINI İPTAL ETTİ
Bölgede yaşananlar, ABD’nin İran’a yönelik olası müdahalesine dair tartışmaları yeniden canlandırırken, bir diğer dikkat çekici gelişme havayolu şirketleri cephesinde yaşandı.
Lufthansa, Air France, KLM ve Swiss dahil olmak üzere birçok havayolu şirketinin, İsrail, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan da dahil olmak üzere Ortadoğu’ya yapılacak uçuşlarını iptal ettiği duyuruldu.
Air France, AFP’ye gönderdiği açıklamada, “Orta Doğu’daki mevcut durum nedeniyle şirket, Birleşik Arap Emirlikleri’nin Dubai kentine olan seferlerini geçici olarak askıya alma kararı almıştır” dedi.
Hollanda medyası NOS’un aktardığına göre, Hollandalı şirket KLM ise Tel Aviv, Dubai ve Suudi Arabistan’daki Dammam ve Riyad’a olan uçuşlarını askıya aldığını belirtti.
KLM kararının gerekçesini açıklamadı, ancak kararın Hollanda yetkilileriyle mutabakat içinde alındığını belirtti.
Alman havayolu şirketi Lufthansa, hafta başında yaptığı açıklamada, “Tahran’a ve Tahran’dan yapılan uçuşlarını 29 Mart’a kadar askıya aldığını” duyurmuştu.
HRANA: ÖLÜM SAYISI 5 BİN 137’YE ÇIKTI, İNCELENEN VAKA SAYISI 12 BİN 904
İran’da protestoların 27’inci gününe girilirken, ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Ajansı (HRANA) son verilerini duyurdu. Buna göre, teyit edilen ölüm sayısı 5 bin 137’ye ulaşırken, halen incelenmekte olan vaka sayısı 12 bin 904 oldu. Ayrıca, protestolar sırasında en az 7 bin 402 kişi ağır yaralandı ve toplam tutuklama sayısı 27 bin 797’ye yükseldi. HRANA’nın açıklamasında, “Bu rakamlar, ülke çapındaki internet kesintileri ve aksaklıklarının üçüncü haftasına girdiği bir dönemde kaydedildi. Hedefli tutuklamalarla ilgili yeni raporların yayınlanması, zorla alınan itirafların yayınlanması ve Birleşmiş Milletler insan hakları yetkilerinin uzatılması, hükümetin anlatıyı kontrol etme ve protestoculara yönelik baskıyı sürdürme çabalarını yansıtan bugünkü diğer önemli gelişmeler arasında yer aldı“ denildi.
×SATO: ÖLÜ SAYISI 20 BİN’İN ÜZERİNDE OLABİLİR
Bu arada İran Güvenlik Konseyi, 21 Ocak’ta yaptığı açıklamada, ABD ve İsrail’i sorumlu tuttuğu protestolarda resmi olarak ölüm sayısını 3 bin 117 olarak duyurmuştu.
Ancak bu resmi açıklamanın aksine, 19 Ocak’ta Reuters haber ajansına konuşan ve adının açıklanmasını istemeyen bir İranlı yetkili, İran ve Rojhilat’taki protestolarda en az 5 bin kişinin öldüğünü doğrulamıştı.
İranlı yetkili, aynı zamanda en yüksek ölüm sayılarının Rojhilat’ta yaşandığını da belirtmişti. Norveç merkezli Kürt insan hakları örgütü Hengaw da protestolar sırasında rejimin en sert müdahalesinin Kürt illerinde yaşandığını bildirmişti.
En ağır sonuçlar Rojhilat’ta yaşanıyor | İran ilk kez 5 bin ölümü kabul etti
İnsan hakları örgütleri de resmi verilerin gerçeği yansıtmadığını savunuyor. Bloomberg’in aktardığına göre, Birleşmiş Milletler’in İran’daki insan hakları özel raportörü Mai Sato, ülkedeki doktorlardan gelen bilgilere dayanarak, protestoların bastırılması sırasında ölen sivillerin sayısının 20 bin’in üzerinde olabileceğini ifade etti.
Yüzlerce kişinin fotoğrafları BBC’ye ulaştırıldı | İran’da öldürülenler tanınmaz halde
Ölüm vakalarının açıklananlardan çok daha yüksek olabileceğine ilişkin iddialar daha önce de gündeme gelmişti. İngiltere merkezli The Sunday Times gazetesi, sağlık çalışanlarının verilerinden hareketle, “protestolarda ölenlerin sayısının 16 bin ila 18 bin arasında olabileceğini” yazdı.
Farsça yayın yapan dijital medya platformu İran International de daha önce, “İran’ın yakın tarihinin en büyük katliamı” yaşandığını ve sadece 8 ve 9 Ocak’ta en az 12 bin kişi öldürüldüğünü gündeme getirmişti.
İran’da protestolar 20’nci gününde | Can kayıpları karartmanın gölgesinde artıyor
REJİMİN ÖLÜMCÜL SALDIRILARINI GÖSTEREN İKİ VİDEO YAYINLANDI
İran’da internet kısıtlaması devam ederken, nadiren gönderilebilen bazı video kayıtlarında rejim güçlerinin protestoculara yönelik ölümcül saldırısı açıkça görülebiliyor. Sosyal medyada yayınlanan bir görüntüde, onlarca kişinin naaşınin, cenaze torbaları içinde yakınlarının teşhis etmesi için sokakta serili halde tutulduğu görülüyor. Görüntüde cenazelerin kan içinde ve tanınmaz halde olduğu fark ediliyor.
BBC’nin doğrulama servisi BBC Verify da dün kendilerine Tahran’ın güneyindeki bir morgdan 392 fotoğrafın ulaştırıldığını ve cenazelerin tanınmaz halde olduğunu duyurmuştu.
Bir diğer görüntüde ise, Tahran’ın güneyinde bir kadının rejim güçlerinin şiddetine maruz kaldığı görülüyor. Bu görüntünün 8 Ocak’ta kaydedildiği belirtiliyor. 8 ve 9 Ocak tarihleri, İran genelinde en kitlesel protestoların gerçekleştiği ve en fazla can kaybının yaşandığı tarih olarak kabul ediliyor
İNTERNET KESİNTİSİ SÜRÜYOR, REJİM KENDİ MEDYASINI BİLE CEZALANDIRIYOR
İnternet İzleme Platformu NetBlocks, İran’daki internet kesintisinin üçüncü haftasına girdiğini ve erişimin daha geniş çapta yeniden sağlandığını düşündürmek amacıyla yapay trafik sinyallerinin ortaya çıktığını belirtti. NetBlocks, X platformunda yaptığı bir paylaşımda, “yanlış trafik oluşturma ve daha geniş kapsamlı bir restorasyon anlatısı uydurma girişimine dair işaretler” olduğunu, faaliyetlerin çoğunun internet erişiminin gerçek anlamda geri dönüşünden ziyade tünel kullanıcılarıyla ilgili olduğunu açıkladı.
Bir diğer gelişme ise, muhalif basının tamamen yasak olduğu İran’da, rejimin izin verdiği basın kuruluşlarına bile tahammül edemediğine dair. Bilgi Akışının Özgürlüğünü Koruma Örgütü’nün (DeFFI) yeni bir raporuna göre, İran’ın dini lideri Ali Hamaney, devlet medyasına ve güvenlik birimlerine bilgi kontrolünde militarize bir yaklaşım benimsemeleri emrini verdi.
DeFFI, 2025 yıllık raporunda gazetecilere ve medya kuruluşlarına yönelik yoğunlaşmış adli ve güvenlik baskısına ilişkin 264 vakayı belgelediğini, bu vakalar arasında tutuklamalar, sorgulamalar, yargılamalar ve operasyonel aksamalar bulunduğunu belirtti.
