ABD Başkanı Donald Trump, henüz İran gerilimi tırmanırken Orta Doğu’ya büyük bir askeri güç sevk etti. Bölgedeki Amerikan konuşlanması, ölçek bakımından 2003 Irak Savaşı’ndan bu yana en büyük yığınak olarak değerlendiriliyor.
HABER MERKEZİ- İsrail ve ABD’nin İran’a bu sabah birlikte başlattıkları saldırılar sonrasında gözler bölgedeki ABD askeri varlığına çevrildi.
ABD’NİN BÖLGEDEKİ ASKERİ GÜCÜ HAKKINDA NE BİLİYORUZ?
İran açıklarında, ABD’ye ait geniş çaplı bir deniz ve hava gücü konuşlandırılmış durumda. Ocak ayı sonundan itibaren USS Abraham Lincoln (CVN-72) uçak gemisi etrafında oluşturulan görev gücü, Şubat ortasından bu yana bölgedeki Amerikan üslerine gönderilen tanker ve savaş uçaklarıyla güçlendirildi. Filoya ayrıca dünyanın en büyük uçak gemisi olan USS Gerald R. Ford (CVN-78) da katıldı.
ABD basını, bu konuşlanmayı “2003’ten bu yana bölgede konuşlandırılan en büyük hava gücü” olarak nitelendiriyor.
ABD Başkanı, Kongre’de yaptığı konuşmasında İran konusunda “diplomasiyi tercih ettiğini” söylese de birçok uzman, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) sorumluluk alanına giren bölgede bu ölçekte bir askeri güç yığılmasının amacını sorguluyordu.
Chicago Üniversitesi’nden araştırmacı Robert A. Pape, “ABD, potansiyel bir düşmana karşı saldırı başlatmadan önce bu büyüklükte bir güç konuşlandırmasını daha önce yapmadı” değerlendirmesinde bulundu.
BÖLGEDE 50 BİN ABD ASKERİ VAR
Fransız Le Figaro Gazetesi’nin yaptığı derlemeye göre, Bölgede halihazırda yaklaşık 50 bin Amerikan askeri bulunuyor. Deniz ve hava üslerinde konuşlu yaklaşık 200 savaş uçağı arasında:
- 30’dan fazla F-35
- 10’dan fazla F-22
- 30’dan fazla F-16
- 30’dan fazla F-15E
yer alıyor. Bunlara erken uyarı, keşif, yakıt ikmal ve destek uçakları da eşlik ediyor. Ayrıca 24 Şubat’ta 12 adet F-22 Raptor savaş uçağı İsrail’e konuşlandırıldı. ABD merkezli düşünce kuruluşu CSIS’e göre mevcut güçler büyük çaplı ve haftalar sürecek bir hava harekatı için henüz yeterli değil; böyle bir operasyon ek lojistik takviyeler gerektirir. Denizde ise İran açıklarında yaklaşık 20 savaş gemisi, destroyerler, fırkateynler ve kruvazörlerden oluşan bir filo görev yapıyor.
1991 VE 2003 İLE FARKI NE ?
Mevcut konuşlanma, büyüklüğüne rağmen 1991 Körfez Savaşı ve 2003 Irak işgaliyle tam olarak karşılaştırılamıyor. Bunun başlıca nedenleri:
- O dönem ABD geniş uluslararası koalisyonlarla hareket ediyordu.
- Askeri hedefler netti: 1991’de Kuveyt’in kurtarılması, 2003’te Saddam Hüseyin rejiminin devrilmesi.
- Kara harekatı planlanmış ve uygulanmıştı.
Bugünkü konuşlanma ise ağırlıklı olarak hava operasyonu kapasitesine dayanıyor. İsrail’in de ABD güçlerine destek vermesiyle hava operasyon gücü daha da artmış durumda.
Ayrıca son 30 yılda askeri teknoloji büyük ölçüde değişti. Örneğin B-2 bombardıman uçakları 2025’te ABD topraklarından kalkarak İran’daki hedefleri vurabilmişti.
×GEÇMİŞ OPERASYONLARLA KARŞILAŞTIRMA
1991 – Çöl Fırtınası Operasyonu Irak lideri Saddam Hüseyin’in Kuveyt’i işgal etmesi üzerine ABD öncülüğünde kurulan koalisyon:
- 535 bin ABD askeri
- 6 uçak gemisi
- 1350 uçak
- yaklaşık 1 milyon koalisyon askeri ile operasyon düzenledi. Üç haftalık hava harekatında 88 bin tondan fazla bomba kullanıldı, kara operasyonu ise yalnızca 100 saat sürdü.
1998 – “Çöl Tilkisi Operasyonu” : ABD Başkanı Bill Clinton döneminde Irak’a karşı gerçekleştirilen dört günlük bombardımanda :
- 2 uçak gemisi
- yaklaşık 100 deniz havacılık uçağı
- 70 savaş uçağı ve bombardıman uçakları kullanıldı. Kara kuvveti konuşlandırılmadı. Uzmanlara göre 2026’daki mevcut konuşlanma ölçek olarak bu operasyona daha yakın.
2003 – Irak Savaşı: ABD, Saddam Hüseyin’in kitle imha silahlarına sahip olduğu iddiasıyla 48 ülkeden oluşan bir koalisyon kurdu:
- 330 bin asker (250 bini ABD’li)
- 5 uçak gemisi görev grubu
- 1800’den fazla hava aracı savaşa katıldı. İlk ayda 41 bin hava sortisi gerçekleştirildi.
ABD Başkanı, 1 Mayıs 2003’te bir uçak gemisinde “büyük muharebe operasyonlarının sona erdiğini” ilan etse de çatışmalar 2011’e kadar sürdü.
2025 – “Geceyarısı Çekici Operasyonu”: 21–22 Haziran 2025 gecesi ABD, İsrail ile birlikte İran’daki üç nükleer tesise yönelik “Geceyarısı Çekici” adlı operasyonunu gerçekleştirdi. Yedi B-2 Spirit bombardıman uçağı daha önce operasyonel olarak kullanılmamış GBU-57 sığınak delici bombalar attı.
Operasyona 125’ten fazla hava aracı, F-22 ve F-35 savaş uçakları ile Tomahawk füzeleri ateşleyen bir denizaltı katılmıştı.
ABD’NİN ORTADOĞU VE AKDENİZ’DEKİ ASKERİ ÜSLERİ
BAHREYN- İran’a karşı deniz gücünün ana merkezlerinden birisi Bahreyn’in başkentinde bulunan ABD Donanmasının merkezi olan 5’inci Filo Karargahı. Sabah saatlerinde İran tarafından hedef alınmıştı.
Bu karargahta bulunan 9 bin personel basra Körfezi, Kızıldeniz, Umman Denizi ve Hint Okyanusu Operasyonlarına katılıyor.
KATAR- ABD’nin bölgedeki en büyük üssü Al Udeid Hava Üssü. Yaklaşık 10 bin askerin bulunduğu üs ABD’nin Ortadoğu Komutanlığı olarak da biliniyor.
Üste savaş uçakları, tanker uçakları, insansız hava araçları ve hava operasyon komuta merkezi bulunuyor.
KUVEYT- ABD’nin Kara kuvvetleri lojistik merkezi olan ülkede olan 7 üssünden 3’ü oldukça önemli :
Camp Arifjan (ABD Kara Kuvvetleri ileri karargâhı), Camp Buehring ve Ali Al Salem Hava Üssü. Üslerde görevli asker sayısı 5-6 bin dolayında. Lojistik ve sevkıyat merkezleri olan bu üsler daha çok Irak ve Suriye operasyonlarına destek amaçlı kullanılıyordu.
BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ- ABD, Al Dhafra Hava Üssü’ndeki F35-F22 ile beraber keşif ve istihbarat uçaklarını burada tutuyor. 5 bin’e yakın askeri olan üs, İran Körfezi hava gözetiminin ana noktalarından biri.
SUUDİ ARABİSTAN- İran’ın füze tehdidine karşı koruma sistemini Prince Sultan Hava Üssü’nde kuran ABD’nın burada görevli 4 bin’e yakın askeri, patriot sistemleri ve hava savunması görevini yapıyor. Bunun dışında 4 ayrı askeri üsse daha sahip.
UMMAN- 600 asker görev yapıyor.
ÜRDÜN- MUWAFFAQ EL SALTİ HAVA ÜSSÜ (AZRAQ) Azraq’taki üste 4 bin’e yakın asker Suriye ve Irak operasyonları ile hava saldırılarında görevli.
IRAK- 2 önemli hava savunma sisteminin olduğu ülkede, ABD’nin en fazla üs bulundurduğu ülke. Erbil’den Basra’ya kadar uzanan 9 ayrı noktada yaklaşık 5.000 asker konuşlu.
SURİYE- ABD’nin burada resmi bir üssü olmadı. Son iç savaşla birlikte askerini bölgeye kaydıran ABD son günlerde sahadaki askerlerini çekmeyi planlıyordu.
İSRAİL– Nevatim Hava Üssü’nde ABD askerleri bulunuyor ancak sayısı konusunda bir bilgi yok. ABD’nin israil’de yoğun askeri koordinasyon yürüttüğü bliniyor. DÖnemsel konuşlandırılan savaş uçakları, geçici ABD birlikleri ve radar ile erken uyarı sistemi var.
YUNANİSTAN- Girit’teki askeri üs, Akdeniz perasyon Merkezi olareak kullanılıyor. ABD Donanması ve Hava Kuvvetleri, uçak gemileri için lojistik destek bu üsten yapılıyor.
İTALYA- ABD’nin Akdeniz stratejik üslerinden biri Sicilya adasındaki üs olarak gösteriliyor. Ancak ABD’nin ülkede 6 üssü daha var.Burada aynı zamanda Ortadoğu operasyonlarına hava ve drone detseği sağlanıyor.
TÜRKİYE- İncirlik ve İzmir’de iki askeri üssü var. 2-3 bin askeri personelin olduğu üslerden İncirlik’te NATO nükleer silah depolama (B61 bombaları), lojistik ve hava operasyon desteği ve donanma filoları
