Varto’da 16 köyü etkileyen ve köylülerin itirazlarına rağmen hayata geçirilmek istenen jeotermal enerji santrali (JES) projesi Meclis gündemine taşındı. CHP Genel Başkan Yardımcısı, bakanlar İbrahim Yumaklı ve Murat Kurum’un yanıtlaması istemiyle soru önergesi verdi.
HABER MERKEZİ – Muş’un Varto ilçesinde 16 köyü doğrudan etkileyen ve tepkilere neden olan jeotermal enerji santrali (JES) gündemdeki yerini koruyor. Köy sakinleri santralin kurulmaması için itirazlarını sürdürürken, konu Meclis gündemine de taşındı.
Muş Valiliği İl Komisyon Başkanlığı, Varto’da 16 köyü doğrudan etkileyen, toplam yüz ölçümü 453 bin 494.83 metrekare olan mera vasıflı alanın 5 bin 560.13 metrekarelik kısmı üzerinde, IGNIS H2 Enerji Üretim Anonim Şirketi tarafından, “Jeotermal kaynak arama projesi kapsamında sondaj çalışması” yapılmasına onay vermişti. Varto’nun Xwarik (Çallıdere) köyü sınırları içerisinde başlatılacak çalışmayla 16 Kürt-Alevi köyünü kapsayan alanda jeotermal enerji santrali (JES) hayata geçirilmek isteniyor.
ŞİRKET TÜRKİYE’DE YENİ: 16 KÖY ETKİLENİYOR VE DEPREM HATTINDA
Türkiye’de, 2023’te şube açan ve Varto’da JES için kullanılacak mera alanında aynı yıl kaynak aramaya başlayan şirket, Mayıs ayında alanda ilk sondaj çalışmasını gerçekleştirmeyi planlıyor. Gerçekleştirilecek projenin köyleri göçertilme tehlikesiyle karşı karşıya bırakmasının yanı sıra, bölgede temel geçim kaynağı olan hayvancılık ve tarım faaliiyeti ise olumsuz etkilenecek. Projenin, Karlıova ile Varto fay hattının üstünde gerçekleştirilmesi deprem için de büyük bir risk oluşturuyor. Olası bir depremde sadece Varto ve Karlıova’ya bağlı köyler değil bölgesindeki birçok köy ve şehir büyük bir felaketle karşı karşıya kalacak.
Projenin etkileyeceği 16 Kürt-Alevi köyü ve mezraları şöyle: Tanzik, Tatan, Hemok, Çorsan, Xwarik ve ona bağlı Dewreşêli mezrası, Qasiman, Çarsan, Emera, Zengena, Mengen, Kuzik, Civarka ve Civarka köyüne bağlı Kortegula mezrası, Canisera, Xaşxaşa, büyük ve küçük Uskura köyleri, Şorikê, Şeman, Gadiza, Badan.
KONU MECLİS GÜNDEMİNE TAŞINDI
CHP Genel Başkan Yardımcısı Evrim Rızvanoğlu, Varto’da planlanan JES projesine ilişkin iddiaları TBMM gündemine taşıdı. Rızvanoğlu, projeyle ilgili Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum tarafından yanıtlanması istemiyle iki ayrı yazılı soru önergesi verdi.
TARIM VE ORMAN BAKANI’NA SORULAR
Rızvanoğlu, Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle verdiği önergede sorulan bazı sorular şöyle:
Sondaj alanlarının tarım arazileriyle çakışması sebebiyle, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu gereğince alınması gereken ‘Tarım Dışı Kullanım İzni’ mevcut mudur?
Anayasal koruma altındaki ve ‘Kamu Orta Malı’ statüsündeki meraların, bir özel şirketin jeotermal faaliyetine açılması ‘kamu yararı’ ilkesiyle nasıl bağdaşmaktadır?
Bölge halkının hayvancılık faaliyetlerinin sekteye uğraması Bakanlığınızca hesaplanmış mıdır?”
“ÇED YÜKÜMLÜLÜĞÜNDEN NEDEN KAÇINILMIŞTIR?”
Rızvanoğlu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’a yönelttiği önergesinde ise aynı proje için verilen “Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir” kararını gündeme taşıdı. Rızvanoğlu’nun sorduğu bazı sorular şöyle:
25.06.2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 4. maddesi ile yapılan değişiklik İl Müdürlükleri tarafından neden uygulanmamıştır?
Danıştay 6. Dairesi’nin 2022/7584 E. ve 16.02.2023 tarihli yürütmeyi durdurma kararı kapsamında, projenin Jeoetermal Arama ya da Çıkarma projesi ya da Arama ve Çıkarma projesi olup olmadığı hususu netleştirilmeden, projenin hukuki niteliği belirlenmeden verilen ÇED Gerekli Değildir kararı, açıkça sakat bir idari işlem değil midir?
Enerji Üretim Anonim Şirketi uzantılı bir şirket tarafından yapılması planan proje faaliyetinin, Jeotermal Enerji Santrali projesi kapsamında değerlendirilerek ÇED Yönetmeliğinin Ek-1 Listesinin 42. Maddesi gereğince ÇED raporu hazırlanması gerekirken; neden projenin bir bölümü kapsam dışında tutularak, bütünlük ilkesi gözetilmeksizin parçalara ayrılmış ve her bir parça ayrı ayrı değerlendirilerek ÇED yükümlülüğünden kaçınılmıştır?”
