HSK, acele kamulaştırma, turizm yatırımları ve ÇED kararlarına ilişkin davaların belirli idare mahkemelerinde görülmesine karar verdi. Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenleme, çevre davalarının “tek elde” toplanmasına yol açacak. Çevre davaları avukatı Arif Ali Cangı ise düzenlemenin yatırımcılara “dikensiz gül bahçesi” sunabileceği uyarısında bulundu.
HABER MERKEZİ- Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK), çevre ve kamu yararıyla yakından ilgili davalarda yeni bir yargılama düzenine geçti. HSK Birinci Dairesi, acele kamulaştırma, özelleştirme kararları, turizm yatırımları ve Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) kararlarından doğan davalara bakacak “ihtisas idare mahkemelerini” belirledi.
3 Mart 2026 tarihli ve 346 sayılı karar, 5 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Buna göre, “ivedi yargılama usulü” kapsamına giren bu davalar artık belirlenen idare mahkemelerinde görülecek.
Evrensel Gazetesi’nde Gözde Tüzer Korkmaz ve Özlem Songül Abayoğlu imzalı habere göre sözkonusu karar, Adalet Bakanlığı’na atanan İstanbul eski Cumhuriyet Başsavcısı Akın Gürlek’in göreve gelmesinin ardından yargı yapısında yapılan yeni değişikliklerden biri olarak dikkat çekiyor. Gürlek daha önce de Bakırköy, İstanbul Anadolu ve Küçükçekmece’deki asliye ticaret mahkemelerini kaldırarak İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri çatısı altında toplamıştı. Yeni düzenlemeyle ÇED davaları da belirli mahkemelerde yoğunlaştırılacak.
ÇED, KAMULAŞTIRMA VE TURİZM DAVALARI AYNI MAHKEMELERDE
HSK kararına göre, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 20/A maddesinde düzenlenen “ivedi yargılama usulü” kapsamındaki davalar belirlenen mahkemelerde toplanacak.
Bu kapsamda şu işlemlerden doğan davalar ihtisas mahkemelerinde görülecek:
- Acele kamulaştırma kararları
- Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları
- Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında yapılan satış, tahsis ve kiralama işlemleri
- Çevre Kanunu uyarınca verilen ÇED kararları
HSK, düzenlemenin teknik ve uzmanlık gerektiren alanlarda “uygulama birliğini sağlamak” ve yargılamayı hızlandırmak amacıyla yapıldığını belirtiyor.
“ÇEVRE DAVALARINDA PÜRÜZ KALMASIN İSTENİYOR”
Çevre davaları üzerine çalışan avukat Arif Ali Cangı, düzenlemenin ciddi kaygılar doğurduğunu söylüyor.
Cangı’ya göre çevre davalarında ivedi yargılama usulü zaten hızlı işleyen bir mekanizma. Ancak davaların belirli mahkemelerde toplanması, özel olarak seçilmiş hakimlerden oluşan heyetler kurulabileceği endişesini doğuruyor.
“Zaten çevreyle ilgili davalarda ciddi sıkıntılar yaşanıyor. Çevre hakkının yargı yoluyla korunması giderek zorlaşıyor” diyen Cangı, iktidarın yargı üzerindeki etkisinin de bu endişeleri artırdığını ifade ediyor.
Cangı, düzenlemeyi şu sözlerle eleştiriyor:
“Anlaşılan o ki bu da yetmemiş. Artık çevre davalarında hiçbir pürüz kalmadan, yatırımcılara dikensiz gül bahçesi sunmak için özel mahkemeler kurmak üzereler. Bu düzenlemeyle sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkını korumak daha da zorlaşacak.”
“HSK’NİN ÖZEL MAHKEME KURMA YETKİSİ YOK”
Cangı’ya göre yargının yavaş işlemesi Türkiye’de yapısal bir sorun. Ancak çözümün özel mahkemeler kurmak olmadığını belirtiyor.
“Yargının hızlı işlemesi gerekçesi gösterilerek özel mahkeme oluşturulmaya çalışılıyor. Oysa özel mahkemeler ancak yasa ile kurulabilir. HSK’nin böyle bir yetkisi yok” diyen Cangı, bu durumun hukuki tartışmalara yol açabileceğini söylüyor.
Cangı ayrıca aynı mahkemelerin sürekli ÇED davalarına bakmasının yeni bir algı yaratabileceğini de vurguluyor:
“Örneğin ‘şu mahkeme ÇED davalarında iktidar lehine karar veriyor’ gibi bir algı oluşabilir. Bu, o mahkemelerde gerçekten hukuka uygun karar verecek hakimler için bile bir önyargı yaratır.”
HANGİ MAHKEMELER GÖREVLENDİRİLDİ?
Karara göre, bölge idare mahkemesi merkezlerinin bulunduğu illerde belirli idare mahkemeleri ihtisas mahkemesi olarak görevlendirildi.
Bu davalara bakacak mahkemeler şöyle:
- Adana: 1. İdare Mahkemesi
- Ankara: 9. İdare Mahkemesi
- Antalya: 1. İdare Mahkemesi
- Bursa: 4. İdare Mahkemesi
- Diyarbakır: 1. İdare Mahkemesi
- Erzurum: 2. İdare Mahkemesi
- Gaziantep: 5. İdare Mahkemesi
- İstanbul: 4. İdare Mahkemesi
- İzmir: 5. İdare Mahkemesi
- Kayseri: 1. İdare Mahkemesi
- Konya: 3. İdare Mahkemesi
- Samsun: 1. İdare Mahkemesi
Halihazırda görülmekte olan ve bu kapsama giren davalar da iş bölümü gerekçesiyle bu mahkemelere devredilecek.
×DOĞA POLİTİKALARI TARTIŞMASI BÜYÜYOR
Son yıllarda Türkiye’de çevre mevzuatında yapılan değişiklikler de tartışma yaratıyor.
2024’te TBMM’ye sunulan torba yasa teklifleriyle maden, enerji ve kıyı mevzuatında değişiklikler yapılmış; tarım arazileri, ormanlar, meralar ve zeytinliklerin madencilik faaliyetlerine açılmasının önü genişletilmişti.
2025’te kabul edilen yeni düzenlemelerle zeytinliklerin madencilik faaliyetlerine açılmasını da içeren değişiklikler yürürlüğe girdi. Çevre savunucuları bu düzenlemeleri “süper talan yasası” olarak nitelendirmişti.
Öte yandan, Milli Parklar Kanunu’nda yapılması planlanan yeni değişikliklerle milyonlarca hektarlık koruma alanının turizm ve çeşitli yatırımlara tahsis edilmesinin önü açılabileceği tartışılıyor.
Madencilik ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) kararlarına göre ise yalnızca 2026’nın ilk iki ayında 667 yeni maden sahası işletmeye açıldı.
