Birleşmiş Milletler’in kadın hakları ve toplumsal cinsiyet eşitliği alanında çalışan resmi kuruluşu UN Women tarafından yayımlanan yeni rapora göre dünyada hiçbir ülke kadınlar ve kız çocukları için tam hukuki eşitliği sağlayamadı. Küresel ölçekte kadınlar erkeklerin sahip olduğu yasal hakların yalnızca yüzde 64’üne sahip olurken, birçok ülkede eşit işe eşit ücret yasası bulunmuyor ve bazı yerlerde tecavüz hala “rıza” temelli tanımlanmıyor.
Güler Yıldız
New York merkezli Birleşmiş Milletler bünyesinde faaliyet gösteren BM Kadın, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü öncesinde yayımladığı raporda kadınların dünya genelinde hala ciddi hukuki eşitsizliklerle karşı karşıya olduğunu açıkladı.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından hazırlanan “Tüm kadın ve kız çocukları için adalete erişimin güvence altına alınması ve güçlendirilmesi” başlıklı rapora göre, kadınlar küresel ölçekte erkeklerin sahip olduğu yasal hakların yalnızca yüzde 64’ünden yararlanabiliyor. Bu durum kadınları yaşamlarının farklı dönemlerinde ayrımcılık, şiddet ve dışlanma riskleriyle karşı karşıya bırakıyor.
×-Dünya genelinde ülkelerin yüzde 54’ünde tecavüz hala “rıza” temeline dayalı olarak tanımlanmıyor. Bu da bazı durumlarda bir kadının uğradığı cinsel saldırının yasal olarak suç sayılmamasına yol açabiliyor.
–Yaklaşık her dört ülkeden üçünde ulusal yasalar, kız çocuklarının zorla evlendirilmesine izin verebiliyor.
– Ülkelerin yüzde 44’ünde eşit değerde işe eşit ücret verilmesini zorunlu kılan bir yasa bulunmuyor. Bu durum, aynı işi yapan kadınlara daha düşük ücret verilmesinin yasal olduğu anlamına geliyor.
Raporda ayrıca son yıllarda kadın haklarına yönelik gerilemeye dikkat çekildi. Bazı ülkelerde kadınların özgürlüklerini kısıtlayan yeni yasaların çıkarıldığı, dijital ortamda kadınlara yönelik şiddetin arttığı ve bu suçların çoğu zaman cezasız kaldığı ifade edildi. Çatışma bölgelerinde ise tecavüzün hala bir savaş silahı olarak kullanıldığı ve son iki yıl içinde cinsel şiddet bildirimlerinin yüzde 87 oranında arttığı kaydedildi.
Buna karşın bazı ilerlemelerin de yok değil : Dünya genelinde ülkelerin yüzde 87’si aile içi şiddete karşı yasalar kabul ederken, son on yılda 40’tan fazla ülke kadınlar ve kız çocukları için anayasal korumaları güçlendirdi.
2025–2026’DA KADINLAR LEHİNE ÖNEMLİ YASAL DÜZENLEMELER VE ALINAN KARARLAR
Avrupa Birliği yeni Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Stratejisini kabul etti
Avrupa Komisyonu 2026–2030 dönemini kapsayan yeni Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Stratejisini açıkladı. Strateji, kadınların ekonomik güçlenmesi, ücret eşitsizliğinin azaltılması, siyasette temsilin artırılması ve cinsiyet temelli şiddetle mücadele gibi alanlarda bağlayıcı politikalar geliştirilmesini hedefliyor. Program ayrıca çevrim içi şiddet ve dijital platformlarda kadınlara yönelik tacizle mücadeleyi de kapsamına alıyor. Strateji, 2025’te kabul edilen Kadın Hakları Yol Haritası’nın uygulanmasına yönelik somut adımlar içeriyor. Avrupa Komisyonu, yeni stratejiyle toplumsal cinsiyet eşitliğinin eğitimden iş hayatına kadar tüm politika alanlarına entegre edilmesini hedeflediğini açıkladı.
İngiltere’de yeni İstihdam Hakları Yasası kadın çalışanları güçlendirdi
İngiltere’de yürürlüğe giren Employment Rights Act (İstihdam Hakları Yasası) özellikle düşük gelirli kadın çalışanlar için önemli haklar getirdi. Yeni düzenleme sayesinde milyonlarca kadın çalışan artık hastalık izni ve sosyal güvenlik haklarına daha kolay erişebilecek. Sendikalar yasayı kadınların iş güvencesi açısından “büyük bir kazanım” olarak değerlendirdi. Yasa aynı zamanda hamile kadınlar ve yeni anneler için iş güvencesini güçlendiren hükümler içeriyor. Büyük şirketler için menopoz politikaları geliştirme zorunluluğu getirilirken ebeveyn izinleri konusunda da yeni haklar tanındı.
Yeni Zelanda’da eşit ücret yasası değiştirildi
Yeni Zelanda Parlamentosu 2025 yılında Ücret Eşitliği Sözleşmesi adlı yasa değişikliğini kabul etti. Düzenleme, kadınların yoğun olarak çalıştığı sektörlerde ücret eşitsizliği davalarının açılmasını kolaylaştırmayı amaçlıyor. Yasa, kadın ağırlıklı mesleklerin belirlenmesi için yeni kriterler getirerek ücret eşitliği taleplerinin daha güçlü biçimde incelenmesini sağlıyor. Yeni düzenlemeyle sendikaların ve çalışanların eşit ücret talebiyle açabilecekleri davaların kapsamı genişletildi. Ayrıca işverenlerin ücret politikalarını şeffaf biçimde inceleyen mekanizmalar da güçlendirildi.
Hindistan’da Waqf Yasası değişikliği kadın temsilini artırdı
Hindistan’da kabul edilen Waqf (Amendment) Act 2025, vakıf yönetimlerinde kadınların temsilini artırmayı hedefleyen düzenlemeler içeriyor. Yeni yasa ile Müslüman kadınların vakıf yönetim kurullarında temsil edilmesi zorunlu hale getirildi. Yasa ayrıca özellikle dul ve boşanmış kadınların ekonomik güçlenmesini desteklemek amacıyla burs programları, mesleki eğitim ve hukuki destek mekanizmaları oluşturulmasını öngörüyor. Düzenleme, kadınların dini vakıf yönetimlerinde daha görünür hale gelmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendirildi.
Avrupa’da ücret şeffaflığı düzenlemesi uygulanmaya hazırlanıyor
Avrupa Birliği, kadın ve erkek arasındaki ücret farkını azaltmayı hedefleyen ücret şeffaflığı direktifini uygulamaya koyma sürecine girdi. Yeni düzenleme kapsamında büyük şirketlerin çalışanlar arasındaki ücret farkını açıklaması zorunlu hale geliyor. Direktif ayrıca iş ilanlarında maaş aralıklarının belirtilmesini ve işverenlerin çalışanların önceki maaş geçmişini sormasını yasaklamayı hedefliyor. AB verilerine göre kadınlar hâlâ erkeklerin kazandığı her 1 euroya karşılık ortalama 0,88 euro kazanıyor.
Dünya genelinde kadınların ekonomik haklarını güçlendiren reformlar
Dünya Bankası’nın Women, Business and the Law 2026 raporuna göre 2023–2025 yılları arasında 68 ülkede kadınların ekonomik haklarını güçlendiren toplam 113 yasal reform gerçekleştirildi. Bu reformlar kadınların iş gücüne katılımı, ücret eşitliği ve mülkiyet haklarını güçlendirmeyi amaçlıyor.
Raporda özellikle bakım izinleri, işyerinde ayrımcılığın önlenmesi ve kadın girişimciliğinin desteklenmesi gibi alanlarda önemli yasal değişiklikler yapıldığı belirtiliyor. Buna rağmen kadınların dünya genelinde erkeklerin sahip olduğu yasal hakların yalnızca yaklaşık üçte ikisine sahip olduğu vurgulanıyor.
31 ülke feminist dış politika deklarasyonunu kabul etti
2025 yılında düzenlenen Feminist Dış Politika Bakanlar Konferansında 31 ülke kadın haklarını dış politika öncelikleri arasına alan bir siyasi deklarasyonu kabul etti. Bildirge, kadınların barış süreçlerine katılımını ve uluslararası politikada toplumsal cinsiyet eşitliğini güçlendirmeyi amaçlıyor. Deklarasyon aynı zamanda kadınların ekonomik güçlenmesi, iklim krizinin kadınlar üzerindeki etkilerinin azaltılması ve cinsiyet temelli şiddetle mücadele gibi alanlarda uluslararası işbirliğini artırmayı hedefliyor.
G7 süreci kapsamında Women-7 deklarasyonu yayımlandı
G7 ülkelerinin sivil toplum platformu olan Women-7, 2026 yılında yayımladığı deklarasyonda hükümetleri toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda bağlayıcı politikalar geliştirmeye çağırdı. Bildirge özellikle ekonomik eşitsizlikler, bakım emeği ve sağlık hizmetlerine erişim konularında reform talep ediyor.
Deklarasyon, küresel ekonomik krizlerin kadınları orantısız şekilde etkilediğini vurgulayarak hükümetlerin kamu politikalarını toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifiyle yeniden düzenlemesi gerektiğini belirtiyor.
