Birleşmiş Milletler raporuna göre aşırı kullanım, kirlilik ve iklim krizi nedeniyle küresel su sistemleri geri dönülmez bir eşiği aştı. Raporun başyazarı Prof. Kaveh Madani, “Birçok kritik su sistemi zaten iflas etmiş durumda” uyarısında bulundu.
HABER MERKEZİ – Birleşmiş Milletler’in (BM) yayımladığı yeni rapor, dünyanın “küresel su iflası” olarak tanımlanan bir döneme girdiğini ortaya koydu. Rapora göre aşırı kullanım, kirlilik ve iklim krizinin etkisiyle milyarlarca insanın yaşamını doğrudan etkileyen su sistemleri geri dönülmez bir eşiği aşmış durumda.
Raporun başyazarı Prof. Kaveh Madani, suyun bugün birçok toplumda doğanın kendini yenileyebileceğinden daha hızlı tüketildiğini belirterek, “Pek çok kritik su sistemi zaten iflas etmiş durumda. Tüm sistemin ne zaman çökeceğini kimse bilmiyor” uyarısında bulundu.
BM raporuna göre dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 75’i, “su güvensiz” ya da “kritik düzeyde su güvensiz” ülkelerde yaşıyor. Yeraltı sularının aşırı çekilmesi nedeniyle 2 milyar insanın yaşadığı bölgelerde zemin çökmesi yaşanıyor. İran’daki Rafsanjan, ABD’deki Tulare ve Meksiko City gibi kentlerde yılda 20–30 santimetreyi bulan çökmeler kaydediliyor. Türkiye’de Konya Ovası’nda ortaya çıkan yüzlerce obruk da bu tablonun en görünür örnekleri arasında.
NEHİRLER DENİZE ULAŞAMIYOR, GÖLLER KÜÇÜLÜYOR
Guardaian’ın haberleştirdiği raporda, ABD’de Colorado Nehri, Avustralya’da Murray-Darling havzası gibi büyük nehirlerin artık denize ulaşamadığına dikkat çekildi. Indus, Sarı Irmak ve Dicle-Fırat havzalarında ise nehirlerin belirli dönemlerde tamamen kuruduğu belirtildi. Son 30 yılda dünyadaki büyük göllerin yarısının küçüldüğü, İran’daki Urmiye Gölü, ABD’deki Salton Sea ve Çad Gölü’nün ciddi kayıplar yaşadığı vurgulandı.
Bulgulara göre iklim krizi, buzulları eriterek su depolarını yok ediyor; aşırı kuraklık ve ani sel döngülerini artırıyor. 2010’dan bu yana suya bağlı çatışmaların sayısı 20’den 400’ün üzerine çıktı. Hindistan’ın Chennai kenti gibi “day zero” olarak tanımlanan, şehirlerin tamamen susuz kaldığı krizlerin sayısı artıyor.
TARIM VE GIDA ZİNCİRİ RİSK ALTINDA
Tatlı suyun yaklaşık yüzde 70’i tarımda kullanılıyor. Ancak rapor, küresel gıdanın yarısından fazlasının su rezervleri azalan ya da dengesiz bölgelerde üretildiğini ortaya koyuyor. Madani, “Hindistan ya da Pakistan’daki su iflası, dünyanın dört bir yanındaki pirinç tedarikini etkiler” diyerek krizin küresel etkisine işaret etti.
Raporda, su krizinin doğru yönetilmesi halinde ülkeler arasında işbirliği zemini yaratabileceği de vurgulandı. BM Genel Sekreter Yardımcısı Tshilidzi Marwala, “Su iflası artık kırılganlık, yerinden edilme ve çatışmaların temel nedenlerinden biri. Adil yönetimi, barış ve toplumsal uyum için kritik” değerlendirmesinde bulundu.
