2024’te kara mayınlarından dolayı 6 binden fazla olay yaşandı ve 1.945 kişi öldü. Bu son 4 yılın en yüksek oranı. En fazla vaka Suriye ve Myanmar’da görüldü. Bazı Avrupa ülkeleri mayınları yasaklayan Ottawa Sözleşmesi’nden çıkmak istiyor. Türkiye’de ise 2011-2021 arasında en az 45 çocuk sınırlardaki mayınlardan dolayı öldü.
HABER MERKEZİ – Kara mayınlarını yasaklayan Ottawa Sözleşmesi’ne taraf ülkeler bu hafta İsviçre’nin Cenevre kentinde bir araya geliyor. Ancak veriler, sözleşmeye aykırı şekilde bir yükselişin söz konusu olduğunu gösteriyor.
Landmine Monitor 2025 raporu yayımlandı. Rapora göre, 2024 yılında kara mayınlarından dolayı yaşanan can kayıpları ve yaralanmalar son dört yılın en yüksek oranı olarak kaydedildi.
Landmine Monitor 2025 raporuna göre, geçen yıl 6 binden fazla olay kaydedildi; bunlardan 1.945’i ölüm, 4.325’i ise yaralanmayla sonuçlandı. Bu rakam, 2020’den bu yana kaydedilen en yüksek yıllık rakam. Mağdurların yaklaşık yüzde 90’ı sivil ve bunların da yaklaşık yarısı kadın ve çocuklardan oluşuyor.
SURİYE VE MYANMAR’DA ARTIŞ KAYDEDİLDİ
Artış, özellikle Suriye ve Myanmar’daki çatışma bölgelerinde görüldü. Raporda, Suriye’de Beşşar Esad’ın devrilmesinden sonra geri dönen sakinlerin patlamamış mühimmat nedeniyle artan risklerle karşı karşıya olduğu belirtildi.
Myanmar’da ise 2 binin üzerinde olayın kaydedildiği, bunun sebebinin ise hem ordunun hem de devlet dışı silahlı grupların artan kullanımı olduğu belirtildi.
Rapora göre, Suriye ve Myanmar’daki çatışmaların etkisiyle 2024’te kara mayınları ve patlamamış mühimmatlardan kaynaklanan ölümler ve yaralanmalar dört yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
BAZI AVRUPA ÜLKELERİ KAR MAYINI YASAĞINDAN ÇIKIŞ İSTİYOR
Birçok Avrupa ülkesi, anti-personel kara mayınlarını yasaklayan Ottawa Sözleşmesi’nden çekilmeyi talep ediyor.
1999 yılında yürürlüğe giren anlaşma, 166 devletin anti-personel mayınları kullanmasını, stoklamasını, üretmesini ve transfer etmesini yasaklıyor ve tarafların kirlenmiş alanları temizlemesini ve mağdurlara yardım etmesini gerektiriyor.
Ukrayna, 29 Haziran’da sözleşmeden çekildiğini duyurmuştu. Ukrayna’nın savaş halinde olduğu Rusya’nın işgal bölgelerinde ilerlemesini engellemek için bu kararı verdiği kaydediliyor.
Öte yandan raporda, anlaşmayı imzalamayan Rusya ve Myanmar’ın kara mayınlarını yoğun şekilde kullandığına dikkat çekildi.
Ayrıca Estonya, Finlandiya, Letonya, Litvanya ve Polonya’nın, “Rus tehdidi” nedeniyle sözleşmeden çekilme sürecinde olduğu belirtildi.
Landmine Monitor 2025 yasaklama politikası editörü Yeshua Moser-Puangsuwan, gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bazı devletler sözleşmenin sürekliliğini somut olarak tehdit eden eylemlerde bulundu” dedi.
FON KESİNTİLERİ EYLEM PROGRAMLARINI ETKİLİYOR
Raporda, ABD de dahil olmak üzere bağışçıların fonlarındaki kesintilerin, önceki yıllara kıyasla hayatta kalanlara sağlanan desteğin azalmasına ve birçok insani mayın temizleme programının sonlandırılmasına yol açtığı belirtildi.
Landmine Monitor 2025 mayın eylemi fonlama araştırma lideri Ruth Bottomley, 2026 yılına bakıldığında “Tüm devletlerde fonlamada bir düşüş yaşanması muhtemel” dedi.
Bottomley, ABD’nin daha önce uluslararası toplamın üçte birini oluşturan fonlarındaki kesintilerin ardından Afganistan, Irak, Yemen, Kolombiya, Tacikistan ve Zimbabve’deki kara mayını eylem programlarının sona erdiğini söyledi.
Bu arada Ottawa Sözleşmesi olarak da bilinen Mayın Yasağı Anlaşması’na taraf devletler bu hafta İsviçre’nin Cenevre kentinde bir araya geliyor.
TÜRKİYE’NİN SINIRLAR MAYINLI: 10 YILDA EN AZ 45 ÇOCUK ÖLDÜ
DEM Parti Milletvekili Kamuran Tanhan, 26 Kasım’da, Irak, Suriye ve İran sınırlarında bulunan kara mayınlarına ve temizleme işlemlerine işaret etti. Tanhan, Türkiye’nin uluslararası sözleşmelere imza attığını ancak buna rağmen mayın temizleme taahhüdünü yerine getirmediğini kaydetti.
Irak, Suriye ve İran sınırlarında binlerce kara mayının olduğuna dikkat çeken Tanhan, 2011 ve 2021 yıları arasında bu mayınlar nedeniyle en az 45 çocuğun yaşamını yitirdiğini, 135 çocuğun ise yaralandığını aktardı.
Tanhan, “Bu veriler özellikle Mardin, Şırnak, Hakkâri ve Van gibi sınır illerinde yoğunlaşmaktadır. Kara mayınları bu ülkenin çatışmalı tarihine tanıklık eden yurttaşların belleğinde en derin yaralardan bir tanesidir” diye konuştu.
Sınırlardaki mayınlar | 10 yılda en az 45 çocuk öldü
×
OTTAWA SÖZLEŞMESİ NEDİR?
Ottawa Sözleşmesi, “Anti-Personel Mayınların Kullanımının, Depolanmasının, Üretiminin ve Devredilmesinin Yasaklanması ve Bunların İmhası ile İlgili Sözleşme”dir. 4 Aralık 1997’de imzaya açılmış ve 1 Mart 1999’da yürürlüğe girdi. Sözleşme, kara mayınlarının yol açtığı insani krizi sona erdirmeyi ve sivilleri bu tür patlayıcılardan korumayı amaçlıyor.
Şimdiye kadar 132 ülke sözleşmeyi imzalamış durumda. Ancak ABD, Rusya ve Çin gibi dünyanın en büyük silahlı birimlerine sahip ülkeler sözleşmeye taraf olmadı.
Türkiye ise, 12 Mart 2003’te sözleşmeye taraf olmayı kabul etti ve sözleşme 28 Mart 2003’te yürürlüğe girdi. Buna rağmen Türkiye, Suriye, İran ve Irak sınırlarındaki mayınların temizlenmesi konusunda sözleşmenin yükümlülüğünün yerine getirilmediğine ilişkin eleştiriler sürüyor.
