Diyarbakır’da kadınlara yönelik şiddet, yalnızca medyanın haberleştirdiği cinayetlerle sınırlı değil. Kırsal alanlarda yaşayan kadınlar, psikolojik ve ekonomik şiddeti çoğu zaman fark etmiyor ya da anlatmakta zorlanıyor. Belediyeler ve sivil toplum örgütleri, artan şiddet vakalarına karşı sahaya indi.
HABER MERKEZİ- Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Kadın ve Aile Hizmetleri Dairesi Başkanlığı ile ilçe belediyelerinin kadın politikaları müdürlükleri, geçtiğimiz yıl Kasım ayında başlattıkları “Sözümüz Bitmedi, Şiddeti Birlikte Durduracağız” kampanyası kapsamında, merkez ilçelerden kırsal köylere kadar uzanan bir saha çalışması yürütüyor. Amaç, görünmeyen şiddet türlerini görünür kılmak.
ANF’de yer alan haberde DİKASUM çalışanı Sosyolog Eylem Kaya, sahadaki gözlemlerini şöyle aktarıyor: “Kırsal alanlarda kadınlar öncelikle aile veya köy sorunlarından bahsediyor; yollar, su, elektrik, ulaşım… Şiddeti görünmez kılan da bu. Konuyu derinleştirdiğimizde ise psikolojik, ekonomik ve dijital şiddetle yüzleşiyorlar.”
Kaya, sahadaki kadınların çoğunun şiddeti fark etmediğini ve bu durumun başvuru mekanizmalarını kullanmalarını engellediğini söylüyor. “Kadınlar, ‘Bu normal bir aile tartışması’ diyerek yaşadıkları hak ihlallerini küçümsüyor,” diyor.
Diyarbakır’da kadın cinayetlerindeki artış dikkat çekici; kadına yönelik ölümlü şiddet vakalarında üçüncü sırada yer alıyor.
Kaya, bir haftada dört kadının yaşamını yitirdiğini belirtiyor: “Şüpheli ölümler de dahil. Bu nedenle ‘Kadın Kırımına İsyan Ediyoruz’ kampanyasıyla çalışmalara başladık. Amacımız hem farkındalık yaratmak hem de kadınların başvuru mekanizmalarını bilmelerini sağlamak.”
PSİKOLOJİK VE DİJİTAL ŞİDDET
Sahada dikkat çeken diğer bir boyut, kız çocuklarının maruz kaldığı dijital ve psikolojik şiddet. Kaya’ya göre özellikle okullarda kız çocukları, sosyal medya ve dijital ortamlar üzerinden tacize uğruyor: “Çocuklar başvuru mekanizmalarını bilmedikleri için çoğu zaman çözümsüz kalıyor. Bu da kimi zaman intihara yönelmelerine yol açıyor.”
Belediye ekipleri, kız çocuklarını ve kadınları, başvurabilecekleri destek mekanizmaları ve ücretsiz psikolojik-hukuki destekler konusunda bilgilendiriyor. DİKASUM, Baro ile protokol kapsamında hukuki desteği ücretsiz sunarken, psikolojik destek hem merkezde hem de online seanslarla sağlanıyor.
MESELE NE YOL BOZUKLUĞU NE SU KESİNTİSİ
Kaya, köylerde ve mahallelerde yaptığı görüşmelerde kadınların öncelikli olarak altyapı ve toplumsal eksikliklerden bahsettiğini aktarıyor: “Kadınlar yolların bozuk olduğunu, su ve elektrik sıkıntısı yaşadığını söylüyor. Ama konuyu derinleştirdiğimizde, aslında birçok şiddet türü ortaya çıkıyor. Başvuru mekanizmalarını öğrendiklerinde ise ‘Ha, böyle bir yol varmış’ diyorlar.”
Sosyal ve ekonomik baskı, kadınların kendi yaşamları üzerindeki kontrollerini sınırlıyor. Kaya’ya göre, farkındalık çalışmaları, yalnızca bireysel düzeyde değil, toplumsal düzeyde de erkek şiddetinin ve kadın cinayetlerinin önlenmesine katkı sağlamayı hedefliyor.
תİDDET TÜRLERİ NELER?
Kadına yönelik şiddet, kadınların fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik zarar görmesine yol açan her türlü davranışı kapsıyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Birleşmiş Milletler tarafından tanımlanan başlıca türler şunlar:
- Fiziksel Şiddet: Kadının bedenine doğrudan zarar veren davranışları kapsar.
Tokat, yumruk, tekme atma, itme, düşürme, boğma, silah veya kesici aletle tehdit veya saldırı, kaza süsü verilmiş yaralamalar
- Cinsel Şiddet: Kadının rızası olmadan cinsel davranışlara maruz bırakılmasıdır.
Tecavüz, cinsel taciz, zorla cinsel ilişki veya istismar, pornografi veya fuhuşa zorlanma, istenmeyen cinsel dokunuşlar
- Psikolojik / Duygusal Şiddet: Kadının ruhsal sağlığını hedef alan davranışlardır.
Aşağılama, küçümseme, hakaret, tehdit etme, korkutma, sosyal izolasyon (aile ve arkadaşlardan uzaklaştırma), kontrol etme veya manipülasyon
- Ekonomik / Mali Şiddet: Kadının maddi kaynaklarına erişiminin kısıtlanmasıdır.
Para vermeme veya kontrol etme, çalışmasını engelleme veya işten atılmasını sağlama, mal varlığına zorla el koyma, borçlandırma veya finansal tehdit
- Dijital / Siber Şiddet: Teknolojiyi kullanarak uygulanan şiddet türüdür.
Kişisel fotoğraf ve bilgilerin izinsiz paylaşılması, sosyal medya üzerinden taciz ve tehdit, izinsiz takip veya “stalking”
- Kültürel / Toplumsal Şiddet: Kadının toplum içindeki rolü ve değerine yönelik baskılar.
Erken/zorla evlilikler, kız çocuklarının eğitiminin engellenmesi, namus gerekçesiyle baskı veya şiddet
