“Trump Yolu” diye adlandırılan proje, resmi bir ABD belgesi ya da tekil bir proje adı değil. Daha çok, ABD’nin Kafkasya–Hazar–Orta Asya hattında son 30 yıldır izlediği stratejinin, Trump döneminde daha kaba, daha açık ve daha ticari bir dile bürünmüş halini tanımlamak için kullanılan gayriresmi bir kavram.
HABER MERKEZİ- Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 14 Ocak’ta Washington’da bir araya gelerek “Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Yolu” (TRIPP) projesinin uygulama çerçevesini kamuoyuyla paylaştı. Ermenistan’ın “egemenliği ve toprak bütünlüğü temelinde” şekillenen proje, bölgede kesintisiz ulaşım hatları kurmayı ve Ermenistan’ı stratejik bir lojistik merkezine dönüştürmeyi hedefliyor.
Agos’un Civilnet’e dayandırdığı haberine göre, Ermenistan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington’da gerçekleştirdikleri görüşmede, “Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Yolu” (TRIPP) projesinin hayata geçirilmesine yönelik uygulama çerçevesini resmen açıkladı. Ermenistan Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre bu belge, 8 Ağustos 2025 tarihinde Beyaz Saray’da Güney Kafkasya’da kalıcı barışı tesis etmek amacıyla üstlenilen taahhütlerin somut bir adımı niteliğini taşıyor.
YÜZDE 74 ABD, YÜZDE 26 ERMENİSTAN HİSSELİ TRIPP GELİŞTİRME ŞİRKETİ
Projenin uygulanması için Ermenistan topraklarında bir “TRIPP Geliştirme Şirketi” kurulması planlanıyor. ABD’nin kontrol hissesine sahip olacağı, Ermenistan’ın ise stratejik kararlarda söz hakkını koruyacağı bu şirketin ortaklık yapısı 49 yıllık ilk dönemde yüzde 74 ABD, yüzde 26 Ermenistan hissesi olarak ön görülüyor. İkinci dönem olarak adlandırılan ve ek 50 yılda ise Ermenistan’ın payının yüzde 49’a çıkması söz konusu.
Şirket; demiryolları, otoyollar, enerji hatları ve dijital altyapının inşasından ve işletilmesinden sorumlu olacak. Ermenistan, “projenin uygulanacağı tüm alanlarda yasama, yürütme ve yargı yetkisinin tamamen kendisinde kalacağını ve egemenliğinden taviz verilmeyeceğini” vurguladı.
GÜMRÜK VE GÜVENLİKTE “ÖN OFİS – ARKA OFİS” MODELİ
Ermenistan’ın gümrük ve sınır kontrolü üzerindeki mutlak egemenliğini korumak amacıyla “Front Office – Back Office” (Ön Ofis – Arka Ofis) modeli uygulanacak.
Ön ofis tamamen özel şirketlerin denetiminde olacak. Arka ofis ise Ermenistan’ın devlet kurumlarının güdümünde, gümrük kararları, güvenlik kontrolleri, sınır denetimi ve vergilendirme işlemleri için düşünülmüş: Ön ofisin hazırladığı tüm çalışmaları sorunsuz kaşeleme görevi.
×Projenin potansiyeline tam ulaşmasının siyasi ön koşulu “barış”. Ermenistan ve Azerbaycan arasında, Ermenistan Türkiye ilişkilerindeki normalleşme ABD’nin bölgedeki varlığını sürdürülebilir kılacak. Ve elbette hemen her ülke projeyi bir altyapı yatırımı olarak görmektense, ABD ile kurulacak bu stratejik ortaklığın kendi iç istihdam ve teknoloji transferleri açısından bir fırsat olarak görüyor.
SORUNLU ALANLAR GÖZ KORKUTUYOR
CivilNet’in sorularına yanıt veren Bölgesel Demokrasi ve Güvenlik Merkezi düşünce kuruluşunun direktörü Tigran Grigoryan, belgedeki çeşitli sorunlu alanlara ve yanıtlanmamış sorulara dikkat çekiyor. Öncelik şu ön büro-arka büro meselesinde. Zekice düşünülmüş bir diplomatik çözün gibi görünse de Ermenistan’ı karşılıklılık ilkesinden yoksun bırakan bir yöntem. Grigoryan’a göre bu Ermenistan’ın sadece sembolik bir tavizi değil; aynı zamanda pratik sorunlara da yol açabilir,” diyor.
Ayrıca Azerbaycanlı yetkililerin, Azerbaycan’dan Nahcivan’a transit geçen malların Ermenistan gümrük vergilerine tabi tutulmamasını sürekli olarak talep ettiğini, buna karşılık Ermenistan’ın Orta Asya’dan kaynaklanan ve daha sonra Azerbaycan’ın ötesine transit geçen kargolara vergi uygulama hakkına sahip olacağını belirtti. Yayınlanan çerçevede bu tür muafiyetlerden bahsedilmiyor.
Bu çekincelere rağmen Grigoryan, özellikle Azerbaycan’ın koridoru zorla ele geçirme girişiminin veya eksenin Rusya tarafından yeniden yönetilmesinin riskleri göz önüne alındığında, TRIPP çözümünü “en kötü seçenek değil” şeklinde nitelendiriyor.
ABD KAFKASYA’YI NİYE ÖNEMSİYOR?
Analistler bu soruya Rusya ve İran üzerinden yanıt veriyor. Yani mesele ne Azerbaycan sevgisi ne Ermenistan demokrasisi ne de Gürcistan romantizmi. Zengezur Koridoru denilen şey Trump Yolu’nun ta kendisi. “Trump Yolu”nun 21’inci yüzyıl versiyonu olarak adlandırılan bu koridorla Türkiye doğrudan Azerbaycan’a , Azerbaycan üzerinden Hazar’a oradan da Orta Asya’ya bağlanacak. ABD açısından ise Çin’in Kuşak Yol’una alternatif bir hat yaratılarak, Rusya’nın Kafkasya üzerindeki tekelinin kırılması planlanıyor.
Heinrich Böll Vakfı analistlerinden Tinatin Khidasheli, Ermenistan ve Azerbaycan’ı Karadeniz’e bağlayan güvenli ve şeffaf bir rota olarak tasarlanan Trump Yolu’nun, eski, Rusya merkezli düzenlemelerin ve Bakü-Tiflis-Ankara müzakere edilmiş rotalarının egemenliğine doğrudan meydan okuduğunu söylüyor. Ona göre bu yolla Azerbaycan’ın Hazar ve Karadeniz arasındaki rolü merkezileşirken, Erivan için sadece maddi ve siyasi destek anlamına geliyor. Kısacası Ermenistan’ı Batı’ya biraz daha yakınlaştıracak bir ilişki biçimi olarak değerlendiriyor. Bir zamanlar ağırlıklı olarak Rusya prizmasından görülen Güney Kafkasya, artık kendi başına bir bölgesel sistem olarak tanınmayı talep etmekte ve stratejik sonuçları sınırlarının çok ötesine uzanmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri ve AB için öncelik, Rusya’dan uzaklaşan ve Euro-Atlantik standartlarıyla bütünleşen şeffaf, güvenli ve yaptırımlara uygun güzergahlar inşa etmektir.
Bölge bir yol ayrımında. İstikrar koridoru mu yoksa sürekli bir çekişme bölgesi mi olacağı, Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan’ın giderek daha çalkantılı bir dünyada egemenliklerini ve demokrasilerini pekiştirme yeteneklerine bağlı olacaktır. Güney Kafkasya’da kurumlar, yönetim yapıları ve kalite farklılık gösterse de zorluklarda ortak olduklarının altı çiziliyor.
