Depremin yaralarını sarması beklenen Hatay’da yeniden inşa süreci, taşocakları ve beton santrallarıyla doğayı ve yaşam alanlarını kuşattı; ÇED süreçleri askıya alınırken kent, yurttaşların tepkisine rağmen hızla dev bir rant şantiyesine dönüştü.
HABER MERKEZİ- Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum’un “göz kamaştırıyor” sözleriyle tarif ettiği Hatay, 6 Şubat depremlerinin ardından hızlandırılan inşa süreciyle birlikte taşocakları ve beton santrallarının kuşattığı bir kent görünümü aldı.
Deprem öncesinde kent genelinde 22 olan taşocağı sayısı, geçen yılın eylül ayında 150’ye yükseldi. Bu sayı ekimde 160’a çıkarken, 2025 itibarıyla 200’ü buldu. Resmi kayıtlara göre Hatay’da, mobil ve kaçak işletmeler hariç, 86 beton santralı bulunuyor. Bölge halkı, patlatmalar ve yoğun toz nedeniyle evlerinin zarar gördüğünü, sağlık sorunlarının arttığını dile getirirken; yaşam savunucuları artan faaliyetlerin iktidara yakın şirketlere rant sağlamak amacıyla yürütüldüğünü ifade ediyor.
ÇED BEKLENMEDEN PROJELER ONAYLANIYOR
Birgün Gazetesi’nin özel haberine göre, Maraş merkezli depremlerle büyük yıkım yaşayan kentlerde “yeniden inşa” süreci tartışmalı uygulamalarla ilerliyor. En ağır hasarı alan illerden Hatay’da, ÇED kararları beklenmeden onaylanan maden projeleri dikkat çekiyor. Depremin ardından kent genelinde I., II. ve V. grup madenler için “ÇED olumlu” kararı verilen 120’den fazla proje, yerleşim alanlarına, su havzalarına ve tarım arazilerine yakın bölgelerde hayata geçirildi. Söz konusu projelerin büyük bölümünün yeterli denetimden uzak şekilde yürütüldüğü belirtiliyor.
YERLEŞİM YERLERİ TAŞOCAKLARINCA İŞGAL EDİLDİ
Antakya Çevre Koruma Derneği Başkanı Nilgün Karasu, özellikle merkez ilçeler ile Altınözü ve Yayladağı’nda taşocağı ve beton santrali faaliyetlerinin yoğunlaştığını söyledi. Yapılan itirazların sonuçsuz kaldığını ve sahaların etkin biçimde denetlenmediğini vurgulayan Karasu, deprem konutları ihaleleriyle birlikte kent genelinde beton santralı sayısının hızla arttığını anlattı.
Karasu’ya göre, TOKİ’nin aldığı karar doğrultusunda ihaleyi alan şirketlerin kendi betonunu üretmesine izin verilmesi, neredeyse her şantiye alanının yanına bir beton santralı kurulmasının önünü açtı. “Geçici” denilerek kurulan mobil santralların sayısının ise net olarak bilinmediğini belirten Karasu, koruma statüsündeki alanların da bu süreçte göz ardı edildiğini söyledi.
Altınözü Tabiat Parkı ile İskenderun’daki ormanlık alanların çalışmalara açıldığını belirten Karasu, bazı taşocaklarının köylere birkaç yüz metre mesafede faaliyet yürüttüğünü aktardı. Atik Yaylası’nda kurulan bir taşocağında yapılan patlatmalar nedeniyle kayaların köy evlerinin üzerine düştüğünü, Defne’deki Dekuk Şelalesi çevresinde ise doğal yapının bozulduğunu dile getirdi.
BİNLERCE HEKTARLIK ALAN İHALEYE ÇIKARILDI
Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verileri de kentteki tabloyu ortaya koyuyor. Buna göre 2023 başından 2025 Aralık ayına kadar Hatay’da 23 ayrı maden ruhsat sahası ihaleye çıkarıldı. Bu sahaların 17’si, 29 farklı şirkete satıldı. İhaleye açılan ruhsat alanlarının toplam büyüklüğü 4 bin 838 hektarı, satışı yapılan alanların toplamı ise 3 bin 14 hektarı buluyor.
Çevre örgütleri ve bölge halkı, deprem sonrası “yeniden inşa” adı altında yürütülen bu sürecin Hatay’ın doğasını, tarımını ve yaşam alanlarını geri dönülmez biçimde tahrip ettiğini belirterek, acil denetim ve şeffaflık çağrısı yapıyor.
