İran ile ABD-İsrail arasında dördüncü gününde süren savaşa ilişkin değerlendirme yapan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “Savaş olmasın diye uğraştık. Hatta savaşın başlangıcını geciktirmiş de olduk” dedi. Fidan ayrıca İran’daki beş Kürt partinin ilan ettiği “İran Kürdistanı Siyasi Güçler İttifakı”na ilişkin gelişmeleri “yakından takip ettiklerini” söyledi.
HABER MERKEZİ – Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, medya kuruluşlarının Ankara temsilcileriyle bir araya geldiği iftar yemeğinde İran ile ABD-İsrail arasında karşılıklı saldırılarla süren savaşla ilgili gelişmeleri değerlendirdi.
Türkiye’nin savaşın çıkmaması için “çaba harcadığını” dile getiren Fidan, “Savaş olmasın diye uğraştık. Yaratıcı çözümler de sunduk. Hatta savaşın başlangıcını geciktirmiş de olduk. Aslında savaş daha erken başlayacaktı, biz biraz daha geciktirmiş olduk bu çabalarla. Belki bir neticeye ulaşabilirdi ama eski yönteme dönmeyi tercih ettiler. Yine müzakerenin ortasında bu savaş başladı. İranlılar, müzakerenin ortasında savaş başlaması meselesini bir şekilde aslında diplomasinin ihanete uğraması olarak da nitelendiriyorlar. Bundan sonra ne olacağına ciddi şekilde bakmak lazım” değerlendirmesini yaptı.
‘HÜRMÜZ BOĞAZI’NIN KAPANMASI ABD’Yİ KISA SÜREDE SONUÇ ALMAYA ZORLAYABİLİR’
Fidan, savaşın yaratacağı ekonomik etkilere de değindi ve “Hürmüz Boğazı’nın kapanması, küresel finans ve enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açabilir. Bu da ABD’yi kısa sürede bir şekilde sonuç almaya zorlayabilir” dedi. Bakan Fidan, “İran halkı içinde, ‘rejim değişikliği sonucunu doğuracak’ ölçekte bir dalgalanma ise şu an için görünmüyor” diye konuştu.
TÜRKİYE’YE GÖRE “EN OLUMSUZ SENARYO”
Hakan Fidan mevcut şartlarda “en olumsuz senaryoyu” ise şöyle anlattı:
דÇatışmanın tırmanarak sürmesi ve İran’la birlikte tüm bölgeyi içine çeken bir istikrarsızlık ortamının oluşması. Bunun yanında enerji boyutu var. İran’dan doğal gaz akışının kesilmesi ya da Körfez ülkelerinden enerji ithalatında ciddi bir aksama yaşanması, küresel ölçekte enerji arz güvenliği açısından önemli bir risk doğurabilir. Bu meselenin askeri, güvenlik, siyasi, ekonomik ve enerji boyutlarını ayrı ayrı çalışıyoruz; olası senaryolara göre atılabilecek adımlar üzerinde hazırlıklarımızı sürdürüyoruz. Bizim temel isteğimiz, talebimiz net: Karşılıklı saldırılar bir an önce dursun ve yeniden diplomasiye dönülsün. Bunu da bütün görüşmelerimizde açık şekilde vurguluyoruz.”
“KÜRT GRUPLARIN İTTİFAKINI YAKINDAN TAKİP EDİYORUZ”
Firan, İran’da aralarında Kürdistan Özgür Yaşam Partisi’nin (PJAK) de bulunduğu 5 Kürt parti tarafından ilan edilen “İran Kürdistanı Siyasi Güçler İttifakı”na ilişkin de konuştu. Fidan, “Bunları tabii ki yakından takip ediyoruz” dedi.
Fidan bu konuda şunları dile getirdi:
דBölgede birinci savaşta da buna benzer bir kıpırdanmanın emaresini görmüştük. Şimdi bir kımıldama olur mu olmaz mı, bunu yakından takip ediyoruz. Yani farklı çizgideki Kürt grupların bir araya gelerek bir ittifak kurduklarını, ortak açıklamalar yaptıklarını da görüyoruz. Bunları tabii ki yakından takip ediyoruz.
Rejimle ne kadar savaşacaklar, bulundukları yerdeki diğer etnisitelerle ne kadar savaşacaklar, ne olacak, neyi hedefliyorlar, nereden ne çıkar, hepsini takip ediyoruz, analiz ediyoruz. PKK, özellikle bulundukları ülkelerdeki zayıflıklardan, bölünmüşlerden istifade eden bir yapı. Terörsüz Türkiye’yle alakalı özellikle şu anda Meclis’te devam eden bir süreç var, Komisyon raporunu tamamladı. Bundan sonra artık siyasi partilerin kendi aralarındaki uzlaşmaları, fikirleri, uyumları… Ne türden kararlar alacaklar?.. Artık o şekilde bir tartışma zemini olacak.
Ama bizim gördüğümüz, tabii Terörsüz Türkiye’nin olması için terörsüz bölgenin olması gerekiyor, bunu hep teknik dili biraz düzeltmek için kullanmak zorunda kalıyoruz.
“TERÖRSÜZ BÖLGE İRAN’I DA İLGİLENDİREN BİR HUSUS”
Terörsüz bölge meselesi biraz Suriye’yi, Irak’ı, İran’ı ilgilendiren bir husus. Buralardaki denklemde örgüt kendiliğinden irade koymadığı sürece, Terörsüz Türkiye’de belli adımları atmak mümkün olmuyor. Yakından takip ediyoruz. İçerideki siyasal süreç ayrı bir konu. Onu ben dediğim gibi, şu anda siyasi partiler raporu aldılar. Bakıyorlar, kendileri de herhalde bir karar verecekler. Yeni dönemde göreceğiz bakalım.”
‘İRAN’IN BEKLEDİĞİ CEVAP GELMEYECEK GİBİ’
“İran’ın bölgedeki Arap ülkelerinde bulunan ABD üslerini doğrudan hedef alması, atılan adımların daha büyük bir bölgesel güvenlik krizine dönüşme ihtimalini artırıyor” diyen Fidan savaşın gidişatıyla ilgili şunları söyledi:
דİsrail ve ABD, İran’ı ilerisi için de tehdit oluşturacak bir İran olmaktan çıkartmak isteyeceklerdir. Şimdi İran da maliyet üretmek için çaba harcıyor. O da Körfez’deki enerji hedeflerini bombalayarak şu anda maliyet üretiyor. Açıkçası bu maliyet ne kadar daha devam eder, ne olur ona bakacağız. Ama İran’ın beklediği cevap gelmeyecek gibi… İran hani buraları bombalayarak bunlar da Amerika’ya baskı yapsınlar, savaşı durdursunlar falan diyecek ama o olmayacak gibi. Elinde ne kadar kaldı bilmiyorum ancak İran, füze ve dronlar ile İsrail’i gerçekten rahatsız edebilir, bunları ciddi bir şekilde kullanırsa.”
İRAN’IN KIBRIS’I HEDEF ALMA İHTİMALİ
Kıbrıs ile ilgili soruya ise Fidan’ın yanıtı şöyle oldu:
“Kuzey Kıbrıs için çok fazla risk olduğunu düşünmüyorum an itibarıyla. Güney’de de riskin sınırlı olduğunu düşünüyorum, çok sınırlı. Sivil tesisler için çok fazla bir şey olmayabilir.”
‘TÜRKİYE HER ZAMAN KENDİNİ KORUR’
“İran saldırılarının Türkiye’ye yönelme ihtimali var mı” soruna Fidan, “İran konusundan bağımsız olarak konuşuyorum: Türkiye kendini her zaman korur. Bunun için gerekli iradeye de yeteneğe de sahibiz” yanıtını verdi.
‘ŞU AN İRAN’DAN HİÇ KİMSE GELMİYOR’
İran’dan Türkiye’ye yönelik göç dalgası ihtimali de Fidan’a soruldu. Hakan Fidan’ın yanıtı şöyle oldu:
דBiz geçen Haziran Savaşı’ndan itibaren Dışişleri’nin koordinasyonunda ilgili birimlerle koordine toplantısı yapıyoruz. İçişleri, AFAD, Kızılay, Savunma, MİT… Her türlü planlamayı yapıyoruz. Bu konuda halkımız müsterih olsun. Gerekli imkanlara ve planlamalara sahibiz.
Şu anda İran kendi vatandaşlarını sınırdan çıkarmıyor. İran izin vermiyor şu anda. Dolayısıyla İran’dan hiç kimse gelmiyor şu anda bize. Ama şu anda İran halkı, bir önceki savaşta da gördük, 12 gün-13 gün boyunca hiçbir şey yapmadılar.”
‘BU MÜCADELELER DEVAM EDECEK’
“İsrail CAATSA Yaptırımlarının kalkmasını istemiyor mu” sorusuna yanıt veren Fidan, “İsrail belli yeteneklere civardaki ülkelerin kavuşmasını istemez. Şu anda o modda gidiyor. Bakalım bu mücadeleler devam edecek. Herkes kendi elindeki kartı bir şekilde oynayacak. Ara seçimden önce CAATSA’dan bir sonuç elde etmek için çalışılıyor. Biz siyasi adımları attık. Göreceğiz.”
BARRACK VE BARZANİ İLE GÖRÜŞTÜ
Bu arada Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın bugün çok sayıda ülkenin dışişleri bakanlarıyla görüşmeler gerçekleştirdiği bildirildi. Fidan, ayrıca ABD’nin Türkiye Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’la bir araya geldi. Konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
Barrack, İran’a yönelik ABD-İsrail saldırıları başlamadan önceki günlerde Irak’ta yoğun diplomatik temaslarda bulunmuştu. Görüşmeler kapsamında Barrack, Federe Kürdistan Bölgesi yetkililerinin yanı sıra, Irak Başbakanı Muhammed Şiya Sudani ve yeni başbakan adayı Nuri El Maliki ile de bir araya gelmişti. ABD İran yanlısı olarak gördüğü Maliki’nin Irak’ta başbakan olmasını istemiyor ve bu durum bir süreden beri ABD ile Irak arasında gerilime neden olmuş durumda.
Öte yandan Fidan, Federe Kürdistan Bölgesi Başkanı Neçirvan Barzani ile de bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmede, ABD-İsrail ve İran arasında devam eden savaşla ilgili gelişmelerin ele alındığı kaydedildi.
