Rusya – Ukrayna savaşı 4’üncü yılında. Savaş sürüyor, öbür yandan diplomatik çabalar var; her iki durumda da tarafların istediği sonuç henüz yok. Savaşın en dramatik sonucu can kayıpları. Milyonlarca insan da yerinden yurdundan oldu. Savaşın her açıdan bilançosu ağır. Veriler haberde…
HABER MERKEZİ – Rusya – Ukrayan arasındaki savaş 24 Şubat itibarıyla dördüncü yılına girdi. Bu dört yılda Rusya, Ukrayna topraklarının yaklaşık yüzde 20’sini işgal etmiş durumda. 2025 yılı savaşın en yoğun yaşandığı yıllardan biri olarak kayıplara geçtiği gibi, aynı zamanda savaşın sona erdirilmesi için yoğun diplomatik çabalara sahne oldu.
2014’te Ukrayna’ya bağlı Kırım bölgesini işgal ederek topraklarına katan Rusya, 2022’ye gelindiğinde yeniden harekete geçti. Ukrayna’nın Avrupa Birliği (AB) ve NATO’ya üyeliğine ilişkin gelişmeleri, Ukrayna’nın doğu bölgelerindeki Rusça konuşan yurttaşların yaşadığı sorunları, Ukrayna’da faaliyet gösterildiği iddia edilen Rus karşıtı aşırı milliyetçi grupları, Ukrayna’nın milli güvenliğine oluşturduğu ileri sürülen tehdidi ve benzeri gerekçeleri ileri süren Rusya, 24 Şubat 2024’te savaş başlattı.
Dört yılın ardından Rusya’nın Ukrayna’da hedef almadığı bölge kalmadı; başkent Kiev başta olmak üzere hemen hemen bütün kentleri ağır şekilde bombaladı. Halihazır’da Ukrayna’nın doğu kısımlarında kalan Donbas bölgesinin yaklaşık yüzde 80’ini elinde bulunduran Rusya, savaşı başlatırkenki hedeflerine büyük ölçüde ulaşamamışsa da, başlattığı savaşla ağır bir yıkıma yol açtı. Rusya, Kiev dahil pek çok kentin savaşın başlamasından kısa süre sonra düşeceğini, Ukrayna’nın teslim olacağını veya en azından Rusya yanlısı bir iktidarı başa geçireceğini hesaplıyordu. Ancak bu stratejik hedefler başarılamadı. Ukrayna’nın Batı ülkelerinden aldığı destek, işgali sonlandıramadıysa da, Rusya’nın hedeflerine ulaşmasını önemli ölçüde engelledi.
Mevcut durumda Ukrayna’yı da aşan, Rusya ve Ukrayna’yı destekleyen Batılı ülkeler arasındaki bir ihtilafa dönüşen savaşa dair Associated Press’in sunduğu veriler, dört yılın ardındanki yıkımı gözler önüne seriyor. Rakamlarla bazı veriler şöyle:
Dördüncü yıl: Ağır bilanço ve çözümsüzlük
1,8 milyon
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi adlı düşünce kuruluşunun Ocak ayında yayımladığı rapora göre, her iki tarafta da ölen, yaralanan veya kayıp olan asker sayısı tahmini üst sınırı.
Rapora göre Rusya, Şubat 2022 ile Aralık 2025 arasında 1,2 milyon kayıp verdi; bu kayıpların 325.000’e kadarı asker ölümüydü.
Rusya, Ocak 2023’te Ukrayna’nın düzenlediği bir saldırıda 80’den fazla askerin öldüğünü açıkladığından beri, savaş alanındaki ölümlerle ilgili rakam yayınlamadı. Böylece Moskova’nın doğruladığı toplam askeri ölüm sayısı 6.000’i biraz aşmış oldu.
CSIS’in tahminlerine göre Ukrayna’da 500.000 ila 600.000 arasında askeri kayıp yaşandı ve bunların 140.000’e kadarı ölümle sonuçlandı.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskyy, bu ayın başlarında savaşta 55.000 Ukrayna askerinin öldüğünü ve birçoğunun kayıp olduğunu söylemişti.
Ne Moskova ne de Kiev askeri kayıplara ilişkin zamanında veri sağlamıyor. Bağımsız doğrulama mümkün değil.
Ukrayna savaşının bilançosu ağır | Zelenskiy 55 bin asker kaybını açıkladı
14.999
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları İzleme Misyonu, Rusya’nın topyekün işgalinden bu yana Ukrayna’da sivil ölümlerinin sayısını açıkladı, ancak bunun muhtemelen gerçek sayının altında olduğunu belirtti. Aralık ayında yayınlanan raporda, aynı dönemde 40.600’den fazla sivilin yaralandığı ifade edildi.
Birleşmiş Milletler’e göre savaşta en az 763 çocuk hayatını kaybetti.
Geçtiğimiz yıl, Ukrayna’da siviller için 2022’den bu yana en ölümcül yıl oldu. Açıklamada, 2025 yılında ülkede 2.514 sivilin öldüğü ve 12.142 sivilin yaralandığı, bunun da 2024 yılına göre sivil kayıplarında %31’lik bir artış anlamına geldiği belirtildi.
Yüzde 19,4
Savaş Araştırmaları Enstitüsü’ne göre, Rusya’nın işgal ettiği Ukrayna topraklarının yüzdesi.
Washington merkezli düşünce kuruluşu, bu ayın başlarında Associated Press’e verdiği hesaplamalarda, Rusya’nın yıpratma savaşında geçen yıl Ukrayna topraklarının sadece yüzde 0,79’unu kazandığını belirterek, Moskova güçlerinin asker ve zırhlı araç açısından yaptığı büyük kayıplara rağmen ne kadar az ilerleme kaydettiğini vurguladı.
Ukraynalı yetkililer ve Batılı analistlere göre, Rusya’nın topyekün işgalinden önce, Ukrayna’nın yaklaşık yüzde 7’sini kontrol ediyordu; bu bölgeye Kırım ve doğudaki Donetsk ve Luhansk bölgelerinin bazı kısımları dahildi .
Yüzde 13
Almanya’nın Kiev’e yapılan yardımları takip eden Kiel Enstitüsü’ne göre, geçen yıl Kiev’e yapılan yabancı askeri yardımda, 2022 ile 2024 yılları arasındaki yıllık ortalamaya kıyasla yaşanan düşüş yüzdesi.
ABD Başkanı Donald Trump, göreve gelmesinden yaklaşık bir yıl sonra, ABD’nin finanse ettiği Amerikan silahlarının Ukrayna’ya gönderilmesini durdurdu. Enstitünün bu ay yayınladığı rapora göre, bu açığı kapatmaya çalışan Avrupa ülkeleri, geçen yıl askeri yardımlarını 2022-2024 dönemine kıyasla yüzde 67 oranında artırdı.
Açıklamada, Ukrayna’ya sağlanan yabancı insani ve mali yardımın geçen yıl önceki üç yılın ortalamasına kıyasla yüzde 5 azaldığı belirtildi.
5,9 milyon
Ülkesini terk eden Ukraynalı sivillerin sayısı.
Birleşmiş Milletler’in Ukrayna’daki ofisinden bu ay yayınlanan bir rapora göre, bu kişilerin yaklaşık 5,3 milyonu Avrupa’da sığınak buldu.
Ayrıca, BM’nin Aralık ayında yaptığı açıklamaya göre, evlerinden zorla çıkarılan yaklaşık 3,7 milyon Ukraynalı ülke içinde başka yerlere taşındı.
Ukrayna’nın savaş öncesi nüfusu 40 milyondan fazlaydı.
10,8 milyon
BM Ukrayna İnsani Yardım Koordinatörü Matthias Schmale’in bildirdiğine göre, Ukrayna’da, Rusya ile Şubat 2022’den bu yana devam eden savaş nedeniyle 10,8 milyondan fazla kişi insani yardıma ihtiyaç duyuyor.
2.851
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, Rusya’nın Ukrayna’da sağlık hizmetlerinin sağlanmasını etkileyen saldırılarının sayısı. Bu rakam, tam ölçekli işgalden 11 Şubat 2026’ya kadar olan dönemi kapsıyor.
Saldırılar arasında sağlık tesislerine yönelik 2.347 saldırının yanı sıra araçlara ve tıbbi malzeme depolarına verilen hasarlar da yer alıyor.
TRUMP’IN PLANI VE MÜZAKERELER: RUSYA’NIN TALEPLERİ – UKRAYNA’NIN İTİRAZLARI
Rusya-Ukrayna savaşının bitirilmesi için 2025 yılında diplomatik girişimler yoğunluk kazandı. ABD Başkanı Donald Trump, Ocak 2025’te göreve gelmeden önceki seçim kampanyası boyunca sık sık başkanlık koltuğuna oturduğunda savaşı bir günde bitireceğini iddia etti. Ancak başkanlık koltuğuna oturmasının üzerinden bir yıl geçmiş durumda ve bu hesabı tutmuş değil. Bununla birlikte Rusya-Ukrayna savaşının sonlandırılması için Trump’la birlikte diplomatik arayışlar hız kazandı.
Donald Trump, Kasım 2025’te savaşın bitirilmesi amacıyla ilk etapda 28 maddeden oluşan, ancak daha sonra 20 maddeye düşürülen sidr barış planı sundu.
Bu plan üzerine ABD, Ukrayna ve Rusya heyetlerinin ilk görüşmeleri, 22 – 23 Kasım 2025’te Cenevre’de yapıldı.
Şimdiye kadar yürütülen müzakerelerde bazı konularda önemli mesafeler alındığı kaydedilse de, Rusya’nın kontrol ettiği toprakların geleceği gibi önemli hususlarda herhangi bir gelişme yaşanmış değil. Bu da tarafların müzakere süreçlerinde ileri sürdükleri taleplerin mahiyetiyle ilgili bir sonuç olarak değerlendiriliyor.
Rusya’nın başlıca talepleri arasında Ukrayna’nın asla NATO’ya katılmayacağına dair söz verilmesi, Ukrayna ordusuna sınır getirilmesi, Donbas’ın tamamının Rusya tarafından kontrol edilmesi, Kırım, Donbas, Zaporizhia ve Herson bölgeleri üzerindeki Rus kontrolünün tanınması ve Ukrayna’da Rusça konuşanlara koruma sağlanması yer alıyor.
Ukrayna, bu taleplerin teslimiyet anlamına geleceğini ve ülkeyi sonunda Rusya’nın işgaline karşı savunmasız bırakacağını kaydediyor.
Buna karşın, ABD’nin sunduğu ve ilk etapta 28 maddeden oluşan, ancak daha sonra Cenevre’de yürütülen müzakereler sonrasında 20 maddeye indirilen barış planı, kamuoyuna yansıdığı kadarıyla, Rusya yanlısı görünüyor.
Planın ilk taslak haline göre, ABD, Ukrayna’dan Rusya’nın işgali altındaki bölgelerden vazgeçmesini, NATO’yu unutmasını ve asker sayısını sınırlamasını ve olası bir anlaşmanın ardından 100 gün içinde seçime gitmesini istedi.
Zelenskiy, “Ya ağır 28 madde ya da ağır kış” diyerek, karşı karşıya oldukları zorluğu dile getirdi. Avrupa Birliği ülkeleri de, planın ayrıntıları ortaya çıktığında tepki gösterdi ve Ukrayna’nın egemenliğinin korunmasını talep etti.
Bunun üzerine, planın yeniden gözden geçirilmesi için 22-23 Kasım tarihlerinde İsviçre’nin Cenevre kentinde görüşmeler yapıldı ve planın 20 maddeye düşürüldüğü duyuruldu. Zelenskiy, 30 Kasım’da yaptığı açıklamada, zorlu konuların hala çözülmediğini bildirdi.
Bununla birlikte Aralık ayında ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff aracılığıyla görüşme trafiğinin hızlandığı görüldü. Witkoff, 2 Aralık’ta Moskova’da Putin ile görüştü. Putin, görüşmeden sonra ABD’nin sunduğu planın bazı maddelerinin kabul edilebilir olduğunu, bazılarının ise kabul edilemez olduğunu duyurdu.
Önce Avrupa’ya mesaj: Savaşmak istiyorsa, hazırız | Putin, Witkoff ve Kushner ile görüştü
Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner, 14-15 Aralık günlerinde ise Almanya’nın başkenti Berlin’de Ukrayna heyeti ile Trump’ın planı üzerine müzakereler yürüttü. Müzakerelerin son gününde Almanya, Fransa ve İngiltere liderlerinin de aralarında bulunduğu bazı Avrupalı liderler ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de bir araya geldi.
Zelenskiy görüşmede önemli mesafe kat ettiklerini belirtmekle birlikte, Trump’ın planında öngörülen toprak tavizleri ve ateşkes konusunda somut bir sonuç ortaya çıkmadı. Ancak Ukrayna’nın NATO’ya üye olmaktan vazgeçmesi, buna karşılık güvenlik garantilerinin sağlanması konularında mesafe alındığı belirtildi. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, güvenlik garantilerinin detaylarını açıklamış ve olası barış anlaşması sonrasında Ukrayna’ya Batılı ülkelerin askerlerinin barış gücü olarak konuşlanacağını, olası Rus saldırısını püskürteceklerini belirtti.
Berlin görüşmeleri: ABD toprak tavizinde ısrarlı | Avrupa’nın zor haftası: Yeni Ukrayna zirvesi
Trump’ın sunduğu plana dair bir diğer görüşme de 20-21 Aralık’ta Miami’de gerçekleşti. ABD heyeti, önce Ukrayna heyeti ile, daha sonra da Rusya heyetiyle görüştü. ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff, görüşmelerin yapıcı ve verimli geçtiğini açıkladı. Zelenskiy de, 24 Aralık’ta, birçok kritik konuda uzlaşmaya varıldığını, ancak planda öngörülen toprak tavizi gibi hassas konuların çözümsüz kaldığını söyledi.
Miami görüşmelerinin ardından 28 Aralık’ta Zelenskiy, ABD Başkanı Donald Trump ile bir kez daha yüz yüze görüşme gerçekleştirdi. Bu arada görüşmenin öncesinde ve sonrasında Trump, Rusya Devlet Başkanı Putin ile telefon görüşmeleri yaptı.
Bu görüşmenin ardından Zelenskiy, 20 maddelik barış planı üzerinde yüzde 90 anlaştıklarını duyurdu. Trump da büyük oranda anlaştıklarını söyledi. Ancak kritik bir başlıkta ihtilaf giderilmedi. Bu, Trump’ın Ukrayna’dan istediği toprak taviziyle ilgiliydi. Rusya da Donbas şartını yineledi.
Trump – Zelenskiy görüşmesinin ardından Ocak ayında Putin ile yeni temas, heyetlerin müzakereleri ve Avrupalı liderlerle görüşme kararları alınmıştı.
Zelenskiy: Yüzde 90 anlaştık | Kritik başlık hala ihtilaflı: Donbas’ta toprak tavizi olacak mı?
Bu kapsamda 6 Ocak’ta Fransa’nın başkenti Paris’te heyetler arası müzakereler gerçekleştirildi. Ardından Witkoff ve Kushner, 22 Ocak’ta Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Validimir Putin ile bir görüşme gerçekleştirdi. Bu görüşmenin ardından 23 ve 24 Ocak’ta ABD, Ukrayna ve Rusya heyetleri Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de bir araya geldi.
Rusya-Ukrayna savaşı: “Toprak takası” hala ihtilaflı | Witkoff yine Moskova’da olacak
Witkoff, Paris görüşmelerinde “birçok kritik konuda önemli ilerlemeler kaydettiklerini” duyurdu.
İhtilaflı konular, toprak tavizi ve güvenlik garantileriydi. Paris’te konuşulan başlıklar da bunlardı. Ukrayna, Fransa ve İngiltere ise Ukrayna’ya konuşlandırılması düşünülen uluslararası güç için niyet beyanı imzaladı, Gönüllüler Koalisyonu ise ortak bildiri yayımlayarak Ukrayna’ya desteğini yineledi.
“Toprak tavizi” başlığı hala ihtilaflı | Ukrayna’ya güvenlik garantisi: Çok Uluslu Güç
Bütün bu görüşme turlarının sonuncusu 23 ve 24 Ocak tarihlerinde Abu Dabi’de yapıldı. Ukraynalı ve Rus müzakereciler, Trump’ın barış planını görüşmek üzere ABD’li arabulucuların da katılımıyla Abu Dabi’de ilk üçlü toplantılarını yaptılar, ancak herhangi bir anlaşmaya varılamadığı bildirildi, bununla birlikte görüşmelerin devam ettirilmesi konusunda fikri birliği oluştu.
‘Toprak tavizi’ ihtilafı sürüyor | Zelenskiy: ABD’nin güvenlik garantileri belgesi hazır
4-5 Şubat’ta bir kez daha BAE’nin başkenti Abu Dabi’de bir araya gelen ABD-Ukrayna-Rusya heyetleri, esir takası konusunda bir anlaşma duyururken, görüşmelerde sorun olan toprak tavizi konusunda herhangi bir gelişme yaşanmadı.
İhtilaflı başlık “toprak tavizi” | ABD – Rusya – Ukrayna heyetleri Abu Dabi’de
ABD, Ukrayna ve Rusya heyetleri arasında yürütülen müzakerelerin son turu 17-18 Şubat tarihlerinde Cenevre’de yapıldı. Ancak bu görüşmelerden de sonuç çıkmadı.
Dördüncü yıl: Ağır bilanço ve çözümsüzlük | Rusya – Ukrayna savaşı: Cenevre’den de sonuç çıkmadı
