TTB, aile hekimliği uygulamasının 20. yılı dolayısıyla yayımladığı bildirgede, yaşanan sorunlara dikkat çekti ve yapısal sorunların çözümü için önerilerde bulundu.
HABER MERKEZİ – Türk Tabipleri Birliği (TTB), aile hekimliği uygulamasının 20. yılı dolayısıyla Düzce’de düzenlenen sempozyumun sonuç bildirgesini yayımladı.
Bildirgede, mevcut birinci basamak sağlık hizmeti modelinin hem sağlık emekçileri hem de toplum açısından sürdürülemez hale geldiği vurgulanırken, kamusal, eşitlikçi ve toplum temelli yeni bir birinci basamak sisteminin zorunluluğuna dikkat çekildi.
Sağlık hizmetlerinin Anayasa ile güvence altına alınmış temel bir insan hakkı olduğuna işaret edilen bildirgede, 1980 sonrası neoliberal politikalar ve 2002’den itibaren uygulanan Sağlıkta Dönüşüm Programı ile sağlık hizmetlerinin ticarileştirildiği belirtildi. Bu süreçte sağlık hizmetine erişimin bireysel ödeme gücüne bağlandığı, cepten yapılan harcamaların arttığı ve sağlık emekçilerinin güvencesiz, performans baskısı altında çalışmaya zorlandığı ifade edildi.
Bildirgede, aile hekimliğiyle birlikte topluma dayalı sağlık hizmetlerinden başvurana dayalı hizmet sunumuna geçildiği belirtilerek, yoksullar, kadınlar, engelliler, göçmenler ve kırsal bölgelerde yaşayanların sistemden dışlanmasının derinleştiği vurgulandı. Birinci basamağın koruyucu ve geliştirici sağlık hizmetlerinden uzaklaştırılarak dar bir poliklinik anlayışına sıkıştırıldığı ifade edildi.
TTB, başka bir birinci basamak sisteminin mümkün ve gerekli olduğunu belirterek şu önerileri sıraladı:
- Birinci basamak sağlık hizmetlerinin tamamen kamu tarafından finanse edilmesi,
- Performans sisteminin kaldırılması,
- Güvenceli ücret modeline geçilmesi,
- Her 1500 kişiye bir aile hekimi olacak şekilde istihdam sağlanması,
- Sevk sisteminin hayata geçirilmesi ve meslek örgütlerinin katılımıyla bölge sağlık konseylerinin oluşturulması.
AİLE HEKİMLİĞİ UYGULAMASI VE DEPREM BÖLGESİ
Aile hekimliği uygulaması Dünya Bankası ve IMF önerileri doğrultusunda 2005’te Düzce’de pilot olarak başlatıldı, 2011’de sağlık ocaklarının kapatılmasıyla tümüyle yürürlüğe girdi. Ancak hekim başına düşen nüfusun azaltılması ve güçlü bir birinci basamak sistemi oluşturulması gibi vaatlerin hayata geçirilmedi.
Bildirgede yer alan güncel verilerle, hekim başvurularının yüzde 43’ü birinci basamakta karşılanıyor. Buna karşın toplam hekim gücünün yalnızca yüzde 12’si bu alanda istihdam ediliyor. Aile sağlığı birimi başına düşen nüfusun 2024 itibarıyla 2 bin 970’e ulaştı. Pek çok aile sağlığı merkezi altyapı açısından yetersiz, deprem bölgelerinde hâlâ konteynerlerde hizmet veriliyor.
