DEM Parti milletvekili Newroz Uysal Aslan Meclis’e “umut hakkı” için kanun teklifi verdi. Aslan, 4 bini aşkın insanın ağırlaştırılmış müebbet hapis dolayısıyla hapiste bulunduğuna dikkat çekti.
HABER MERKEZİ – DEM Parti Şırnak Milletvekili Newroz Uysal Aslan, “Ağırlaştırılmış Müebbet Hapis Cezasında Koşullu Salıverme Yasağının Kaldırılması ve 25. Yılda Koşullu Salıverme İmkanının Sağlanması” talebiyle Meclise kanun teklifi verdi.
Aslan, teklifin yalnızca bir yasal düzenleme değil, “Türkiye’nin yüzleşmesi gereken tarihsel bir adaletsizliğe ve ertelenmiş bir barışa karşı yükselen hukuk çağrısı” olduğunu belirtti.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) “umut hakkı” kararlarına dayanarak hazırlanan teklifin, insan onuruna uygun bir infaz sisteminin oluşturulmasını amaçladığını söyleyen Aslan, “Bugün 4 bini aşkın insan, hiçbir özgürlük umudu olmadan yaşam mücadelesi veriyor. Bu durum hem insan haklarına hem de Türkiye’nin uluslararası yükümlülüklerine aykırıdır” dedi.
Ağırlaştırılmış müebbet uygulamasının Abdullah Öcalan’a özgü bir düzenleme olarak oluşturulduğuna, ancak zamanla tüm topluma sirayet eden yapısal bir hukuksuzluk haline geldiğine işaret eden Aslan, “Adalet olmadan barış olmaz. Tecrit sürerse diyalog gelişmez, umutsuzluk sürerse demokrasi ve hukuk kök salmaz” ifadelerini kullandı.
×
UMUT HAKKI NEDİR?
Peki ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının yol açtığı bu tartışmalı uygulama nereden geliyor ve umut hakkı nedir?
Umut hakkı, ömür boyu cezaevinde infaz edilecek bir hapis cezasına mahkum edilen hükümlülerin serbest bırakılıp bırakılmayacağının belli bir süre sonra idari veya yargısal bir makam tarafından değerlendirilmesini öngören bir hak.
Umut hakkı, hükümlünün ömür boyu cezaevinde kalmayacağını bilmesini ve belli koşullar gerçekleştiğinde serbest kalabileceği umuduyla cezasını infaz etmesini ifade etmektedir.
×
AİHM’İN TÜRKİYE KARARLARI
AİHM, Türkiye’de ilişkin de bazı suçlar için öngörülen indirimsiz ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının AİHS madde 3 gereği işkence yasağını ihlal ettiğine dair kararları var. 3713 sayılı “Terörle Mücadele Kanunu” (TMK) kapsamındaki suçlar buna örnek verilebilir.
AİHM’in umut hakkı tanınmadan Türkiye’de infaz edilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının işkence yasağını ihlal ettiğine dair; 2014 yılı Öcalan v. Türkiye (No.2), 2015 yılı Kaytan v. Türkiye ve Gurban v. Türkiye, 2019 yılı Boltan v. Türkiye kararları mevcut.
AİHM ÖCALAN KARARINDA TÜRKİYE’Yİ NİÇİN MAHKUM ETTİ?
AİHM’in hükümlülere umut hakkının tanınması gerektiğine Türkiye aleyhine hükmettiği ilk başvuru “Öcalan v. Türkiye” başvurusu.
Mahkeme, tüm kararlarda Türkiye mevzuatının bazı suçlar açısından indirimsiz müebbet hapis cezası öngörmesi nedeniyle AİHS madde 3 gereklerini karşılamadığını Vinter kararına defalarca atıf yaparak teyit etti.
Öcalan v. Türkiye (No:2) davasında, AİHM özellikle Türkiye Cumhurbaşkanının af yetkisine sahip olmasını ve bir gün bu yetkiyi kullanma ihtimalinin iç hukukta mevcut bulunmasını umut hakkı olarak değerlendirmedi. Yüksek Mahkeme, umut hakkının tanındığının kabul edilebilmesi için mahpusun belli bir hukuksal mekanizma çerçevesinde ilerleyen bir süreçte özgürlüğüne kavuşabileceğini öngörmesi gerekiyor.
