İranlı yönetmen Cafer Panahi’nin Oscar’a aday gösterilen “Görünmez Kaza” filminin senaristlerinden Mehdi Mahmudyan, 31 Ocak’ta Tahran’da gözaltına alındı. Daha önce dokuz yıl cezaevinde kalan sinemacı, İran İslam Cumhuriyeti’nin protestoculara yönelik şiddetini kınayan bir bildiriyi imzalamıştı.
HABER MERKEZİ – Altın Palmiye ve birçok prestijli uluslararası ödülün sahibi İranlı yönetmen Cafer Panahi’nin Oscar’a aday gösterilen It Was Just An Accident (Görünmez Kaza) filminin senaristlerinden Mehdi Mahmudyan, İran İslam Cumhuriyeti ruhanî lideri Ali Hamaney’i eleştiren bildiriyi imzalamasının ardından 31 Ocak Cumartesi günü Tahran’da gözaltına alındı.
BİLDİRİDE NE DENİLİYOR?
Mahmudyan’la birlikte bildiriyi imzalayan 17 kişiden ikisi daha gözaltına alındı.
Sinemacıların ve hak savunucularının yayımladığı bildiride, İran hükümetinin protestoculara yönelik ölümcül saldırıları şu ifadelerle kınanmıştı:
“Gayrimeşru bir rejime son vermek için cesaretle sokaklara çıkan yurttaşların kitlesel ve sistematik biçimde öldürülmesi, insanlığa karşı işlenmiş örgütlü bir devlet suçudur. Sivillere karşı gerçek mermi kullanılması, onbinlerce kişinin öldürülmesi, onbinlercesinin tutuklanması ve zulme uğraması, yaralıların hedef alınması, tıbbi yardımın engellenmesi ve yaralı protestocuların öldürülmesi, İran’ın ulusal güvenliğine yönelik bir saldırı ve ülkeye açık bir ihanettir.”
PANAHİ: TÜM MAHPUSLARIN GÜVENDİĞİ BİR İSİMDİ
Cafer Panahi de gözaltına alınan sinemacı Mahmudyan için açıklama yayımladı.
Variety’nin aktardığına göre, “Mehdi Mahmudyan’la cezaevinde tanıştım” diyen Panahi, “Daha ilk günlerden itibaren sakinliği, nezaketi ve başkalarına karşı duyduğu ender sorumluluk duygusuyla öne çıkıyordu. Yeni bir mahpus geldiğinde, onun temel ihtiyaçlarını sağlamaya çalışır, daha da önemlisi güven verirdi. Cezaevi içinde sessiz; ama sarsılmaz bir dayanak noktasıydı. Her inançtan ve her geçmişten mahpusun güvendiği bir isimdi” ifadelerini kullandı.
×Aynı zamanda gazeteci de olan Mehdi Mahmudyan, daha önce dokuz yıl hapis yatmıştı.
“HEM BİR VİCDAN MAHKUMU HEM DE BİR TANIK…”
Panahi, Mahmudyan’la yedi ay boyunca aynı cezaevinde kaldıklarını, tahliyesinden birkaç ay sonra ise son filminin senaryosu için ondan destek aldığını belirtti.
Gözaltından 48 saat önce Mahmudyan’la telefonla konuştuklarını ve mesajlaştıklarını belirten Panahi, “Son mesajımı sabaha karşı dörtte gönderdim. Ertesi gün öğlene kadar yanıt gelmeyince endişelendim. Kısa süre sonra BBC Farsça, Mehdi Mahmudyan’ın Abdullah Momeni ve Vida Rabbani’yle birlikte gözaltına alındığını duyurdu” dedi.
Panahi açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
“Mehdi Mahmudyan yalnızca bir insan hakları savunucusu ve vicdan mahkûmu değil; aynı zamanda bir tanık, bir dinleyici ve nadir rastlanan ahlaki bir varlıktır. Yokluğu, hem cezaevi duvarlarının içinde hem de dışında derhal hissedilir.”
×
PROTESTOLARDA YAŞAMINI YİTİRENLERİN SAYISI ARTIYOR 
İran’da 28 Aralık 2025’ten beri devam eden protestolarda can kaybı her geçen gün artıyor. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Ajansı’nın (HRANA) bildirdiğine göre, şimdiye kadar teyit edilen toplam ölü sayısı 6 bin 713’e ulaştı; bunlardan 6 bin 305’i protestocu olarak bildirilirken, 137’si ise 18 yaşın altında. Ayrıca, yaşamını yitirenlerden 214’nün güvenlik görevlisi, 57’sinin de protestocu olmayan olduğu kaydedildi. Hala soruşturma aşamasında olan vaka sayısı ise 17 bin 91 olarak belirtildi. Gözaltına alınanların sayısı da 50 bine yaklaşmış durumda.
HRANA’nın sahadan teyit edebildiği kadarıyla açıkladığı bu veriler, pek çok kaynağa göre çok az.
Bu arada İran Güvenlik Konseyi, 21 Ocak’ta yaptığı açıklamada, ABD ve İsrail’i sorumlu tuttuğu protestolarda resmi olarak ölüm sayısını 3 bin 117 olarak duyurmuştu.
Ancak bu açıklamaların aksine gerçekte rakamların çok daha yüksek olduğuna işaret eden kaynaklar var.
19 Ocak’ta Reuters haber ajansına konuşan ve adının açıklanmasını istemeyen bir İranlı yetkili, İran ve Rojhilat’taki protestolarda en az 5 bin kişinin öldüğünü doğrulamıştı.
İranlı yetkili, aynı zamanda en yüksek ölüm sayılarının Rojhilat’ta yaşandığını da belirtmişti. Norveç merkezli Kürt insan hakları örgütü Hengaw da protestolar sırasında rejimin en sert müdahalesinin Kürt illerinde yaşandığını bildirmişti.
En ağır sonuçlar Rojhilat’ta yaşanıyor | İran ilk kez 5 bin ölümü kabul etti
İnsan hakları örgütleri de resmi verilerin gerçeği yansıtmadığını savunuyor. Bloomberg’in aktardığına göre, Birleşmiş Milletler’in İran’daki insan hakları özel raportörü Mai Sato, ülkedeki doktorlardan gelen bilgilere dayanarak, protestoların bastırılması sırasında ölen sivillerin sayısının 20 bin’in üzerinde olabileceğini ifade etti.
Yüzlerce kişinin fotoğrafları BBC’ye ulaştırıldı | İran’da öldürülenler tanınmaz halde
Ölüm vakalarının açıklananlardan çok daha yüksek olabileceğine ilişkin iddialar daha önce de gündeme gelmişti. İngiltere merkezli The Sunday Times gazetesi, sağlık çalışanlarının verilerinden hareketle, “protestolarda ölenlerin sayısının 16 bin ila 18 bin arasında olabileceğini” yazdı.
Ancak bu açıklamaların aksine, Münih Göz Merkezi Direktörü İranlı-Alman Profesör Amir Mobarez Parasta, 29 Ocak’ta Le Point’e verdiği röportajda, ülke genelinde kurdukları klinik ağ üzerinden 30 bin 304 sivil ölümü belgelediklerini açıklamıştı.
İranlı doktor klinik kayıtlarını açıkladı I ’30 bin 304 sivilin öldürüldüğünü belgeledik’
İran’daki ölü sayısı hakkındaki en çarpıcı iddialar ise Farsça yayın yapan dijital medya platformu İran Uluslararası’nın (Iran International) Yayın Kurulu’ndan gelmişti. Kurul tarafından incelendiği kaydedilen belgelere göre, 8-9 Ocak tarihlerinde ülke genelindeki protestoların bastırılması sırasında güvenlik güçleri tarafından 36 bin 500’den fazla İranlı öldürüldü.
Iran International’a göre, 8-9 Ocak’ta 36 sin 500’den fazla kişi öldürüldü
