Kürt Araştırmaları Derneği Eşbaşkanı Heno Ronak, Kürtçenin geleceği açısından anadilde eğitimin önemine dikkat çekti. Öbür yandan DEM Partinin yerel seçimlerde en önemli vaatlerinden biri anadilde hizmetle ilgiliydi. Peki, DEM Partili belediyelerin anadilde eğitim hizmetleri ne durumda? Detayları haberde…
HABER MERKEZİ – 21 Şubat Dünya Anadil Günü olarak kutlanıyor ve özellikle tehdit altındaki dillere dikkat çekiliyor. Türkiye’de Kürtçe dahil pek çok dilde eğitim olanakları bulunmuyor ve bazı dil yok olmakla karşı karşıya.
SAMER’den anadil araştırması | Anadilde eğitim talebi yüzde 98,7’ye ulaştı
Mezopotamya Ajansı (MA) muhabiri Azad Altay, DEM Partili belediyelerin Kürt diline yönelik faaliyetlerini araştırdı.
Altay’ın araştırmasında, DEM Parti’nin seçim vaatleri arasında yer alan anadilde hizmetlere dikkat çekildi ve mevcut durumda söz konusu vaadin ne derece yerine getirildiği sonuçlarıyla gösterildi. DEM Partili belediyelerin, daha önce HDP ve öncülü partilerin programını takip ettiği kaydedilerek, bu çerçevede yerel yönetimlerde 2009’dan beri anadilde hizmetin görünür şekilde esas alındığı kaydedildi. Ancak 2016’dan itibaren hükümetin atadığı kayyumların belediyelerin anadilde hizmetleri büyük oranda sekteye uğrattığına da işaret edildi.
DEM PARTİ’NİN ANADİL İLE İLGİLİ SEÇİM VAATLERİ
Kayyum uygulamalarına rağmen 31 Mart 2024’teki seçimde anadilde hizmet politikasını esas almaya devam eden DEM Parti’nin seçim vaatleri arasında şu başlıklar bulunuyordu:
- Çok dilli kreşler ile tüm gün hizmet verilecek.
- Çok dilli masal kitapları, çocuk oyunları ve resimli sözlüklerin kullanıldığı kreşler, kurslar ve kütüphaneler kurulacak; çok dilli kültürel projeleri yeniden hayata geçirilecek.
- Belediyelerin yazışma, duyuru ve basın açıklamaları çok dilli yapılmaya devam edilecek.
- Dil Koruma ve Geliştirme Müdürlükleri kurulacak; Kürtçe, Süryanice, Ermenice, Arapça ve farklı yerel dillerin korunup geliştirilmesi için çalışmalar yürütülecek.
- Kentleri, mahalleleri, köyleri, sokakları ve caddelerin çok dilli isimlendirilmesine devam edilecek. Kamusal alanlardaki panoların ve tabelaların çok dilli olması sağlanacak.
- Dengbêj Evi gibi kültür mekanlarının inşa edilmesine devam edilecek.
DEM PARTİLİ BELEDİYELER VAATLERİNİN NE KADARINI YERİNE GETİRDİ?
Bugün DEM Partili olan 62 belediye bulunduğuna dikkat çeken Altay, araştırmasında elde ettiği bulguları şöyle paylaştı:
×DEM Partili belediyelerin 2 yıllık Kürtçe performansı, farkındalık çalışmalarıyla sınırlı kaldı. 62 belediyeden sadece 2’si çok dilli kreş açtı, 46’sının sitesi tek dilli, bazıları Kirmanckî lehçesini ayrı bir dil olarak görüyor.
Seçimlerin üzerinden yaklaşık 2 yıl geçmesine rağmen birçok belediyenin internet sitesi halen tek dilli. Sitesi sadece Türkçe olan 46 belediye bulunuyor.
DEM Parti’nin Kürtçeye dair en büyük hedefi, her kentte çok dilli kreşler açmaktı. Bu hedef, son seçim beyannamesine de yansıdı. Ancak tablo, geçmiş dönemlerin de gerisine düştü. Sadece 2 belediye bu noktada adım attı. Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, Zarokistan 450 Evler ve Zarokistan Bağcılar Gündüz Bakım Evleri’ni açtı. Kayapınar Belediyesi de Zarokistan Xalxalok ve Zarokistan Perperik’i açtı.
Kreş açmayan belediyelerden bazıları Kürtçe atölyeler düzenlediklerini aktardı.
62 belediyeden sadece Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Dil Koruma ve Geliştirme Müdürlüğünü kurdu.
Van İpekyolu Belediyesi Yaşayan Diller Komisyonunu, Diyarbakır Kayapınar ve Bağlar belediyeleri ise dil meclisleri kurdu. Bazı belediyeler de dil çalışmalarını, Kültür ve Sosyal İşleri Müdürlükleri’ne bağlı yürütüyor.
Kayyumlar döneminde belediyelerin tabelalarından Kürtçe kaldırılmıştı. Belediyelerin ilk işi bu tabelaları yeniden çok dilliye çevirmek oldu. Ancak kent içerisinde belediyelere ait olan tabelaların birçoğu halen tek dilli.
62 belediyenin kavşak, park ve kütüphane gibi yerlere verdiği isimler genellikle Türkçe oldu. Yanı sıra Kürt aydın ve yazarlarının isimleri de bazı yerlere verildi.
RONAK: TALEBİMİZ ANADİLDE EĞİTİM HAKKIDIR
MA’ya konuşan Kürt Araştırmaları Derneği Eşbaşkanı Heno Ronak da anadilin önemine dikkat çekti. 21 Şubat Dünya Anadil Günü vesilesiyle 21-22 Şubat tarihlerinde yürüyüş ve panel etkinliklerinin olacağını aktaran Ronak, Kürtçenin kullanımın mevcut durumda giderek zayıfladığına işaret etti. Ronak şunları söyledi:
דKürtçe, her seferinde yasaklanarak daha büyük sorun ve problemlerle karşı karşıya kalmıştır. Bir dilin yaşaması ve zenginleşmesi için eğitim hakkı şarttır. Maalesef Kürtçe bu haktan yoksun. Bu yüzden kurum ve kuruluşlar başta olmak üzere toplumun bütün alanlarında bunun dile getirilmesi gerekiyor.
Peki, bu sorun nasıl çözülecek? Bunun çözülmesi şunlara bağlı; nerede ve hangi eğitim kurumlarında olursa olsun Kürtçenin eğitim dili ve statü sahibi olması gerekiyor. Kreşlerden tutalım üniversitelere kadar Kürtçenin eğitim dili olması ve Kürtçeye dair çalışmaların yapılması lazım. Böyle olunca eğitim görmüş kişiler de bu sefer kendi dilinde eğitim verecek duruma gelmiş olacaktır. Böylece Kürtçenin de önü açılmış olacaktır.
Halkın öncelikle yapması gereken evde, ailede ve toplumun her alanında kendi anadilleriyle konuşmalarıdır. Tabii ki bu sorumluluk sadece halkın değil, kurum ve kuruluşların, siyasi partilerin ve sivil toplumların da sorumluluğundadır. Mühim olan anadilin eğitim dili olması, isteğinin öne çıkmasıdır.
İçinde olduğumuz ve devam eden önemli bir süreç var. Süreçten öncelik olarak talep ettiğimiz, anadilde eğitim hakkıdır. Seçmeli ders olarak haftada 2 saat verilsin gibi bir talep değil bu. Çocuklarımız kendi anadilleriyle eğitimlerini görmeli. Hangi ders olursa olsun hepsini kendi anadilleriyle görmeleri gerekiyor.”
