Eurobarometer anketine göre Avrupa Birliği genelinde dezenformasyon ve sahte haberlere maruz kaldığını düşünenlerin oranı artıyor. 2025 verileri, AB’de her üç kişiden birinin son yedi gün içinde “sık sık” ya da “çok sık” sahte haberle karşılaştığını düşündüğünü, bu oranın 2022’ye kıyasla 8 puan yükseldiğini gösteriyor.
HABER MERKEZİ – Eurobarometer anketi, Avrupa Birliği genelinde dezenformasyon ve sahte haberlere maruz kalındığı algısının son yıllarda belirgin biçimde arttığını ortaya koydu. 2025 yılı verilerine göre AB’de her üç kişiden biri, son yedi gün içinde “sık sık” ya da “çok sık” dezenformasyon ve sahte haberle karşılaştığını söyledi. Bu oran 2022’de yüzde 28 seviyesindeydi.
Ankete göre katılımcıların yalnızca yüzde 12’si, dezenformasyonu tanıyabildiğinden “çok emin” olduğunu belirtti. Buna karşılık, katılımcıların yaklaşık üçte biri bu konuda kendini yeterince güvende hissetmediğini söyledi. Araştırma, doğrulanmış dezenformasyon vakalarını değil, katılımcıların algısını ölçüyor. Ankette sorulan sorular, karşılaşılan içeriklerin gerçekten yanlış olup olmadığına değil, sahte haber olarak algılanıp algılanmadığına odaklandı.
EN YÜKSEK ORAN MACARİSTAN’DA
“Çok sık” ve “sık sık” yanıtları birlikte değerlendirildiğinde, dezenformasyona maruz kalındığı algısı Finlandiya ve Almanya’da yüzde 26 ile en düşük seviyede ölçüldü. En yüksek oran ise yüzde 57 ile Macaristan’da kaydedildi. Romanya’da katılımcıların yüzde 55’i, İspanya’da yüzde 52’si sık sık sahte haberle karşılaştığını belirtirken, Bulgaristan’da bu oran yüzde 48, Lüksemburg ve Malta’da yüzde 45, Yunanistan’da yüzde 43, Güney Kıbrıs ve İrlanda’da yüzde 42 oldu. Listenin alt sıralarında Finlandiya ve Almanya’nın yanı sıra Çekya (yüzde 29), İsveç (yüzde 30), Litvanya (yüzde 30) ve Fransa (yüzde 30) yer aldı. Hollanda, Letonya ve Belçika’da ise oran üçte bire yakın seviyelerde kaldı.
Euronews’in aktardığı habere göre genel tablo, Doğu ve Güney Avrupa ülkelerinde dezenformasyona maruz kalma algısının daha yüksek, Kuzey ve Batı Avrupa’da ise görece daha düşük olduğunu gösteriyor. Ancak bu eğilim her ülkede birebir geçerli değil. Lüksemburg ve İrlanda görece yüksek oranlar bildirirken, Çekya, İtalya ve Portekiz bulundukları bölgelere kıyasla daha düşük seviyelerde kaldı.
“BAZEN” YANITI DA DAHİL EDİLDİĞİNDE ORAN YÜZDE 66
AB genelinde katılımcıların yüzde 31’i, son yedi gün içinde “bazen” dezenformasyon ve sahte haberle karşılaştığını söyledi. “Bazen” yanıtı da dahil edildiğinde, AB’de dezenformasyona maruz kaldığını düşünenlerin oranı yüzde 66’ya yükseliyor. Bu da algılanan maruziyetin son derece yaygınlaştığını gösteriyor.
AB genelinde yalnızca yüzde 7’lik bir kesim, hiç dezenformasyonla karşılaşmadığını belirtirken, yüzde 16’sı “nadiren” yanıtını verdi. Bu iki grup birlikte değerlendirildiğinde oran yüzde 23’te kaldı. Katılımcıların yüzde 10’u ise bu soruya “bilmiyorum” yanıtını verdi. 2022 yılıyla karşılaştırıldığında, AB genelinde “sık sık” ya da “çok sık” dezenformasyona maruz kaldığını söyleyenlerin oranı 8 puan arttı. Bu artış 22 AB ülkesinde görülürken, dört ülkede gerileme kaydedildi. En yüksek artış Danimarka ve Hollanda’da yaşandı; her iki ülkede de oran 19 puan yükseldi. Lüksemburg’da artış 18 puan, Malta’da 17 puan, İsveç’te 14 puan ve İspanya’da 13 puan olarak ölçüldü.
AB genelinde katılımcıların yüzde 62’si, dezenformasyonla karşılaştığında bunu tanıyabileceğine güvendiğini belirtti. Bu grubun yüzde 12’si “çok emin”, yüzde 49’u ise “kısmen emin” olduğunu söyledi. Buna karşılık, katılımcıların yaklaşık üçte biri bu konuda kendini yeterince güvende hissetmediğini ifade etti. Bu güven düzeyi, 2022’ye kıyasla AB genelinde 2 puan geriledi. Ülkeler arasındaki fark dikkat çekiyor: Dezenformasyonu ayırt edebileceğine güvenenlerin oranı Polonya’da yüzde 49’da kalırken, Malta’da yüzde 84’e ulaştı.
