Askeri güçlerin çekilme ve yer değiştirme süreci Haseke ve Qamişlo’da belli ölçüde ilerliyor. Ancak Kobanî’de kuşatma kaldırılmadan 29 Ocak anlaşmasının tüm maddelerinin hayata geçirilmesi zor görünüyor.
Doğan CİHAN
Demokratik Suriye Güçleri (DSG) ile Suriye geçici hükümeti arasında imzalanan 29 Ocak anlaşmasının uygulanmasına dönük görüşmeler sürüyor. Görüşmeler, özellikle anlaşmada yer alan “güçlerin ateş hattından çekilmesi” maddesi temelinde yoğunlaşmış durumda.
Sürecin fiili başlangıcı, 2 Şubat’ta Rojava İç Güvenlik Güçlerinin İçişleri Bakanlığına bağlı genel güvenlik yapısına entegre edilmesi kapsamında Haseke ve Qamişlo’ya birliklerin sevk edilmesiyle başladı. Böylece anlaşma kağıt üzerindeki bir çerçeveden çıkıp sahada uygulanmaya başladı. Gelinen aşamada ise en kritik başlık askeri güçlerin şehir merkezleri ve yakın temas hatlarından ayrılması oluyor.
Sahada üç ana merkez öne çıkıyor: Haseke, Qamişlo ve Kobanî.
İlk adım 11 Şubat’ta Haseke’de atıldı. Qamişlo’da süreç ilerlerken, Kobanî’de kuşatmanın sürmesi nedeniyle uygulama henüz tamamlanabilmiş değil.
HASEKE’DE NE OLDU?
11 Şubat’ta başlayan uygulama kapsamında DSG, bazı cephe hatlarından çekilerek yerini resmi törenle Rojava İç Güvenlik Güçlerine bıraktı. Bu adım, askeri entegrasyon maddesi gereği Haseke’de kurulması planlanan tugay düzenlemesi çerçevesinde atıldı. DSG güçleri; Kewkew Tepesi, Til Beder ve Saha Wezir bölgelerine konuşlandı.
Kentin batı ve güney hatlarında da Savunma Bakanlığına bağlı grupların geri çekilmesi gerçekleşti.
Bu temelde;
- Haseke ile Rakka arasındaki Abyad hattında bulunan ve kent merkezine 12 kilometre mesafede olan gruplar, 11 Şubat’ta Haseke idari sınırlarının gerisine çekildi. Bu güçler şu anda Til Barut bölgesinde bulunuyor.
- Güneyde, Şeddade hattında daha önce şehre 10 kilometre uzaklıkta bulunan gruplar Şeddade 47 bölgesine çekildi. Böylece şehir merkezine olan mesafe 42 kilometreye çıktı. Çekilen DSG noktalarına ise İç Güvenlik Güçleri yerleşti.
- Doğu hattında da benzer bir değişim yaşandı. Hol ve Til Barak çevresinde kent merkezine yaklaşık 15 kilometre mesafede bulunan Savunma Bakanlığına bağlı gruplar, yapılan görüşmeler sonrası Haseke idari sınırlarının dışına çıktı ve yerlerine iç güvenlik birimleri geçti.
QAMIŞLO’DA İKİNCİ AŞAMA
Çekilme süreci 13 Şubat’ta Qamişlo hattında başladı. Çilaxa’dan Til Hemis’e kadar uzanan çevrede DSG güçleri, Qamişlo ve Derik dışında oluşturulacak tugay alanlarına kaydırıldı. Boşalan noktalara Rojava İç Güvenlik Güçleri yerleşti. Qamişlo için Tertep bölgesi ana üstlenme alanı olarak belirlendi.
Bölgede bulunan Savunma Bakanlığı grupları ise anlaşma uyarınca Haseke muhafaza sınırları dışına ve Şeddade yönüne çekildi.
Aynı gün üç ayrı hatta daha değişim yaşandı:
- Qamişlo’nun güneyinde Zorê Kavşağı’ndan Til Barak’a kadar olan bölgede DSG çekildi, kontrol İç Güvenlik Güçlerine geçti. Güçler şu anda Til Barak merkezine birkaç kilometre mesafede bulunuyor.
- Doğuda, Zorê Kavşağından Xezna yoluna uzanan hatta ve güneyde bazı köylerde İç Güvenlik Güçleri konuşlandı. Bu alanların bir kısmı daha önce Rojava güçlerinin denetiminde değildi.
- Tirbespiyê’nin güneyinde Mihemmed Diyab cephesi boşaltıldı. DSG çekildi, İç Güvenlik Güçleri birkaç kademe ileri ilerledi ve daha önce kontrolünde olmayan 15 köyü devraldı.
Bu hatta kontrol altına alındığı belirtilen yerleşimler arasında Harkê, Tilmarûf, Erzana, Hamara, Sofiya, Emarat Tahtane, Esela, Mihemed Diyab ve Beyaza Mezin de bulunuyor.
KOBANÎ’DE NEDEN İLERLEME YOK?
Haseke ve Qamişlo’da mekanizma işlerken, tıkanma Kobanî’de yaşanıyor. Kent üzerinde 26 gündür süren kuşatmanın kaldırılması için görüşmeler devam ediyor. Fakat henüz kuşatma kaldırılmış değil. İnsani kriz ağırlaşarak sürüyor.
Rojava İç Güvenlik Güçleri ile Halep Genel Güvenlik Güçleri arasında, şehir merkezi dışında yaklaşık 40–50 kilometrelik mesafede ortak güvenlik noktaları kurulması planlanıyor. Şêxler nahiyesinde şu ana kadar 9 ortak nokta oluşturuldu.
Ancak Savunma Bakanlığına bağlı silahlı grupların Çelebiye ve Sirrin hatlarından çekilmemesi nedeniyle planlanan model tam olarak devreye giremiyor. Bu durum, kuşatmanın fiilen sürdüğü ve anlaşmanın uygulanmasının önündeki en büyük engel olarak öne çıkıyor.
GÖZLER YENİ ALANLARDA
DSG ile Suriye Geçici Hükümeti arasında Til Koçer, Til Hemis, Til Barak merkezleri ile Haseke’deki Kizwana Dağı çevresinde de güçlerin nerede ve nasıl konuşlanacağına ilişkin temaslar sürüyor. Önümüzdeki günlerde bu bölgelerde de yeni adımların atılması bekleniyor.
Mevcut tabloya bakıldığında; çekilme ve yer değiştirme süreci Haseke ve Qamişlo’da belirli ölçüde ilerliyor. Ancak Kobanî’de kuşatma kaldırılmadan anlaşmanın tüm maddelerinin hayata geçirilmesi zor görünüyor. Sürecin yönünü, bu başlıkta atılacak adımlar belirleyecek.
