Şêxmeqsûd ve Eşrefiye mahalleri, üç gündür yoğun saldırı altında. Saldırılara Suriye’nin yeni “ordusuna” lağvedilmeden entegre edilen SMO’ya bağlı üç grup öncülük ediyor: Sultan Murat Tümeni, Sultan Süleyman Şah Tugayı ve Hamza Tümeni. Alevi ve Dürzi katliamları, gözaltında tecavüz, yargısız infaz ve savaş suçlarıyla anılan bu gruplara çok sayıda ülke yaptırım uyguluyor. Peki, Türkiye’nin eğitip finanse ettiği bu grupların nasıl bir sicili var? İşte ayrıntılar…
Nedim TÜRFENT
Geçici Şam hükümetinin Savunma Bakanlığı‘na bağlı silahlı grupların Halep‘te Kürtlerin yoğunlukta yaşadığı Şêxmeqsûd, Eşrefiye ve Benî Zeid mahallelerini onlarca tank ve ağır silahlarla kuşatması sonrası 6 Ocak’ta başlattığı saldırılar devam ediyor.
LAĞVEDİLMEDEN ORDUYA ENTEGRE EDİLEN SMO GRUPLARI
Üç gündür süren saldırılarda şimdiye kadar 2’si çocuk 8 sivil yaşamını yitirdi, 57 kişi de yaralandı. Peki, Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi ile geçici Suriye hükümeti arasında 10 Mart Mutabakatı kapsamında entegrasyon görüşmelerinin yapıldığı kritik bir süreçte Kürt mahallelerine saldıran bu gruplar kim?
Saldırgan gruplar arasında en öne çıkanları, Türkiye‘nin yıllarca destekleyip finanse ettiği Suriye Milli Ordusu‘na bağlı Sultan Murat Tümeni, Sultan Süleyman Şah Tugayı ve Hamza Tümeni. Bu gruplar, yeni Suriye ordusuna sırasıyla 72. Tümen, 62. Tümen ve 76. Tümen olarak lağvedilmeden entegre edildi.
Ayrıca Nureddin Zengi Hareketi (Nur el-Din el-Zenki Hareketi) de mahallelere saldıran gruplar arasında yer alıyor.
SULTAN MURAD TÜMENİ – 72. TÜMEN
Şu anda Savunma Bakanlığı’na bağlı 72. Tümen olarak Halep’te faaliyet yürüten Sultan Murad Tugayı, 2012’de kuruldu. Gruba askeri eğitim veren Türkiye, kuruluşundan beri finansman da sağlıyor. Çoğunluğu cihatçı Türkmenlerden oluşan bu grup, Savunma Bakanı Yardımcısı olarak atanan Fehim İsa tarafından yönetiliyor. ‘Sultan Murad’ ve Türk bayrağı taşıyan gruba, IŞİD’ten “ayrıldığını” belirten çok sayıda cihatçı da katıldı.
Minbîç’te yaralıları infaz ettikleri görüntüler basına yansıyan grup, 2018’de Afrin işgal edildiğinde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın büyük bir resmini Bilbil kasabasındaki Xer Dağı’na astı. Türkiye, grubun militanlarını Libya, Nijer ve Dağlık Karabağ’da kullandı.
BM Suriye Bağımsız Uluslararası Araştırma Komisyonu ve Uluslararası Af Örgütü’nün Mayıs 2016 tarihli raporlarına göre, Sultan Murad Tümeni, Halep Savaşı (2012-2016) sırasında Şêxmeqsûd’ta gelişigüzel yaptığı bombardımanda 30’u çocuk en az 83 sivili öldürdü, 700’den fazla sivili de yaraladı. BM ve Af Örgütü, bu saldırıları savaş suçu olarak nitelendirdi.
ABD, 2021’de grubu çocuk asker kullandığını savunarak, Türkiye’nin bu gruba “somut destek” sağlamasını gerekçe göstererek Ankara’yı “çocuk asker kullanımına karışan ülkeler” listesine aldı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, ilk defa bir NATO ülkesinin bu listeye alınmasının ardından yaptığı açıklamada “iddiaları külliyen reddediyoruz” dedi.
AB’nin yanı sıra İngiltere de grubu Mart 2025’te Alevi katliamlarındaki rolü nedeniyle yaptırımlara tabi tuttu.
Uluslararası kuruluşlar tarafından sivil katliamlar, gözaltında işkence, insan ticareti, gasp, yargısız infaz ve cinsel şiddet uygulamakla suçlanan Sultan Murad Tümeni’ne Avrupa Birliği, İngiltere, Fransa, Monako ve Belçika benzer gerekçelerle yaptırım uyguluyor. (Yaptırımlarla ilgili ayrıntılar için buraya tıklayınız)
SULTAN SÜLEYMAN ŞAH TUGAYI (EL EMŞAT) – 62. TÜMEN
Sultan Süleyman Şah Tugayı, yeni oluşturulan Suriye ordusuna 62. Tümen olarak dahil edilerek Hama’da görevlendirildi. 2011’den beri yaptırımlar nedeniyle birkaç kez değiştirilen grubun adı, 2016’da Cerablus’taki toplantıda Sultan Süleyman Şah Tugayı oldu.
El Amşat olarak da bilinen grubun lideri Muhammed Hüseyin el Casım (Ebu Emşe)’dir. Türkiye’nin finanse edip desteklediği gruplardan biri olan El Amşat, çoğunluğu Türkmen farklı cihatçı grupların birleşmesiyle oluşturuldu.
Aralarında İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün (HRW) olduğu uluslararası kuruluşlar, grubu özellikle Afrin’de sivillere karşı keyfi gözaltı ve işkence, mülk gaspı ve zorla demografik değişiklik yapmakla defalarca suçladı. Ayrıca ABD Hazine Bakanlığı 2023’te gruba aynı gerekçelerle yaptırım uyguladı.
AB’nin yanı sıra İngiltere de grubu ve lideri Casım’ı Mart 2025’te Alevi katliamlarındaki rolü nedeniyle yaptırımlara tabi tuttu.
İşlediği suçlar nedeniyle Sultan Süleyman Şah Tugayı’na AB, Belçika, Fransa, Monako, ABD ve İngiltere yaptırım uyguluyor. (Yaptırımlarla ilgili ayrıntılar için buraya tıklayınız)
HAMZA TÜMENİ – 76. TÜMEN
SMO‘ya bağlı Hamza Tümeni, diğer adıyla Hemzat, 2016’da Mara’da birçok grubun katılımıyla kuruldu ve yıllar içinde Türkiye tarafından eğitilip finanse edildi. Grubun lideri Seyf Bulad Ebu Bekir‘in (Ebu Bekir, Seyf Polat), MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ve mafya lideri Alaattin Çakıcı ile yakın ilişkileri bulunuyor.
Grup, uluslararası kuruluşlarca hem Suriye iç savaşı boyunca gözaltı merkezlerinde işkence, infaz ve Afrîn ile Halep bölgelerinde sivillerin zorla yerinden edilmesinden hem de Alevi katliamları sırasında (Mart 2025) keyfi infaz ve sivil cinayetlerden sorumlu tutuluyor.
AB’nin yanı sıra İngiltere de hem grubu hem lideri Polat’ı Mart 2025’te Alevi katliamlarındaki rolü nedeniyle yaptırımlara tabi tuttu.
BM Suriye Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu’nun 2020’de yayımladığı bir raporda grubu başta Afrîn olmak üzere DSG’den alınan bölgelerde yağma, gözaltında tecavüz, kaçırma ve işkence yapmakla suçladı.
Ayrıca ABD Hazine Bakanlığı 2023’te gruba ve Polat’a aynı gerekçelerle yaptırım uyguladı.
Savaş suçlarından sorumlu tutulan Hamza Tümeni’ne ABD, AB, İngiltere, Monako, Fransa ve Belçika tarafından yaptırımlar uygulanıyor. (Yaptırımlarla ilgili detaylar için buraya tıklayınız)
ÜÇ SMO GRUBU SAHİL KENTLERİNDE 700 ALEVİ’Yİ VE SÜVEYDA’DA DÜRZİLERİ KATLETTİ
Reuters tarafından 30 Haziran 2025’te yayınlanan araştırma raporunda, Suriye’nin Lazkiye ve Tartus gibi sahil bölgesinde Mart 2025’te gerçekleştirilen ve üç gün süren katliamlarda, Sultan Süleyman Şah Tugayı, Sultan Murat Tümeni ve Hamza Tümeni’nin yaklaşık 700 Alevi’yi katlettiği tespit edildi. AB 28 Mayıs 2025’te bu grupları yaptırım listesine alırken, İngiltere de 19 Aralık 2025’te Alevi katliamlarındaki rolü nedeniyle yaptırımlara tabi tuttu.
Alevilere yönelik katliamlara ilişkin raporunu 14 Ağustos 2025’te açıklayan BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Suriye Soruşturma Komisyonu, yeni Suriye ordusu ve bağlı silahlı grupların saldırılarının “yaygın, sistematik ve muhtemelen savaş suçu” olduğunu duyurdu.
Alevi katliamları hakkında Suriye İnsan Hakları Gözlemevi, Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü de hazırladıkları raporlarda hükümetin sorumluluğuna vurgu yapılarak faillerin cezasız bırakıldığını kaydetti.
Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR), bu grupların Temmuz 2025’te Süveyda’da gerçekleştirilen Dürzi katliamında rol aldığını da raporladı.
Türkiye’nin desteklediği 3 grup AB’nin kara listesinde: Alevi katliamları, Efrin işkenceleri, keyfi infazlar…
NUREDDİN ZENGİ HAREKETİ
Nureddin Zengi Hareketi (Nur el-Din el-Zenki Hareketi), 2011’de Halep’te Şeyh Tevfik Şehabeddin tarafından kuruldu. SMO’ya katılarak Türkiye tarafından finanse edildi.
Grup, 2012–2016 yılları arasında Şêxmeqsûd mahallesine yönelik saldırılara katıldı ve sivil katliamlarda rol oynadı. Hem HTŞ hem de Ahrar el Şam ile birlikte zaman zaman ortak hareket etti.
Nureddin Zengi Hareketi militanları, 19 Temmuz 2019’da Halep’in kuzeyinde Handarat kasabasında Filistinli Abdullah İsa adlı çocuğun kafasını keserek görüntülerini yayınladı. Bu olayın ardından ABD, Türkiye destekli gruplara finansman sağlayan “Timber Sycamore” programını iptal etti.
Uluslararası Af Örgütü, grubu 2011-2015 arası dönemde Halep ve İdlib çevresinde gazetecilerin ve insani yardım çalışanlarının kaçırılması ve işkence görmesi ile keyfi infazlar gibi ağır ihlallerle ilişkilendirildi.
Türkiye, hem finanse ettiği hem de mühimmat desteğinde bulunduğu bu üç grupla yıllardır ortak operasyonel faaliyetlerde bulunuyor. Türkiye, Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi’nin denetimi altındaki Cindîreş, Efrîn, Girêspî, Serêkanîye, Til Rifat ve Minbîc’i bu gruplarla beraber işgal etti.
TÜRKİYE, ROJAVA TOPRAKLARINI BU GRUPLARLA İŞGAL ETTİ
Türkiye, hem finanse ettiği hem de mühimmat desteğinde bulunduğu SMO’ya bağlı Sultan Süleyman Şah Tugayı, Sultan Murat Tümeni ve Hamza Tümeni’yle yıllardır ortak operasyonel faaliyetlerde bulunuyor. TSK’nin üst düzey komutanları, MİT, MHP lideri Bahçeli, AKP’li bakan ve valiler sıklıkla bu grupların komutanlarıyla görüşüyor.
TSK, Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi’nin denetimi altındaki Cindîreş, Efrîn, Şehba, Girêspî, Serêkanîye, Til Rifat ve Minbîc ile Suriye’nin kuzeyindeki Cerablus ve Bab gibi kentleri bu gruplarla beraber işgal etti.
HRW, 31 Ocak 2025’te yayınladığı raporda Türkiye ve SMO’nun Tişrîn’e yönelik saldırılarının “savaş suçu” niteliğinde olduğu açıkladı.
Hem Suriye iç savaşı sırasında hem de Baas rejiminin devrilmesi sonrası birçok farklı kentte başta Alevi ve Dürziler olmak üzere azınlıklara yönelik katliamlar ve ağır ihlallerle suçlanan bu gruplar, bir kez daha Kürtlere karşı yapılan bu operasyonun başını çekiyor.
