Maraş merkezli 6 Şubat depremlerinin üzerinden üç yıl geçmesine rağmen afetin vurduğu kentlerde yıkım ve enkaz kaldırma çalışmaları bitmedi. Bunun yarattığı hava kirliliği ise halk sağlığını ciddi biçimde etkiliyor. Yayınlanan bir rapora göre birçok şehirde hava kirliliği yasal sınırın çok üzerinde.
HABER MERKEZİ – Maraş merkezli 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen 7.7 ve 7.6 şiddetindeki iki büyük depremin yarattığı ağır tahribat halen giderilmedi. Geride kalan üç yılda birçok şehirde halen hasarlı yapıların yıkımı devam ederken, bunun yarattığı ek tahribat ise hayatı yaşanılmaz kılıyor. Depremin en çok etkilediği Maraş, Adıyaman, Hatay, Malatya ve Osmaniye’de hava kirliliği halk sağlığını ciddi biçimde etkiliyor.
Temiz Hava Hakkı Platformu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın yayımladığı resmî veriler üzerinden 2025 yılına ilişkin hava kalitesi değerlendirmesini içeren basın bülteni yayımladı. Platformun çalışmasına göre, depremden en çok etkilenen beş ilde hava kirliliği hala yasal sınır değerlerinin çok üzerinde.
Hava kirliliğinin en önemli göstergelerinden biri olan partikül madde (PM10) düzeyleri hakkında bakanlık tarafından yıllık ortalama sınır değer 40 µg/m³’ olarak belirlendi. Bu değer Maraş Elbistan’da 3,2 kat, Malatya ve Osmaniye’de 2,8 kat, Hatay’da ise 2,5 kat fazla ölçüldü. Öte yandan, hava kirliliğinin gözle görülür biçimde sürdüğü Antakya gibi kent merkezlerinde çok sayıda hava kalitesi izleme istasyonu ölçüm yapmıyor ya da ölçüm sonuçları kamuoyuyla paylaşılmıyor.
SOLUNUM ŞİKAYETLERİNDE CİDDİ ARTIŞ
Basın bülteninde, söz konusu kentlerdeki hava kalitesinin iyileştirilmesi ve halk sağlığının korunması için gerekli adımların hala atılmadığına vurgu yapıldı ve şu tespitlere yer verildi:
דKentlerde bina yıkım ve inşa faaliyetleri kontrolsüz biçimde sürdürülüyor, etkin bir toz yönetimi uygulanmıyor. ‘ÇED Gerekli Değildir’ kararlarıyla hızla ve denetimsiz şekilde işletmeye alınan beton santralleri ve taş ocakları, havadaki toz ve partikül madde yükünü daha da artırıyor. Altyapısı henüz tamamlanmamış sokak ve caddelerde yoğun araç trafiği ciddi düzeyde toz oluşumuna yol açıyor.
Toz kirliliği en çok bebekleri, çocukları, gebeleri, yaşlıları ve kronik hastalığı olan yurttaşları etkiliyor. Bölgede solunum yolu şikayetlerinde belirgin bir artış gözleniyor. Partikül maddeler ayrıca kalp damar, beyin ve sinir sistemi, böbrek hastalıklarına ve kanserlere yol açabiliyor.”
ACİL TALEPLER SIRALANDI
Platform, Elbistan, Malatya, Osmaniye ve Hatay başta olmak üzere tüm deprem bölgesinde, temiz hava ve sağlıklı yaşam hakkını esas alan acil adımlar atılması çağrısında bulunarak beş talep sıraladı:
- Hava kalitesi düzenli olarak izlenmeli ve ölçüm sonuçları eksiksiz biçimde kamuoyuyla paylaşılmalıdır.
- Daha ince partikül maddeler olan ve çok sayıda ölüme de yol açabilen PM2.5 ölçümlerine gecikmeden başlanmalıdır.
- Enkaz depolama ve ayrıştırma alanları yerleşim yerlerinden uzaklaştırılmalıdır.
- Yeniden inşa süreci, toz yönetimi teknikleri uygulanarak ve mevzuata uygun şekilde yürütülmelidir.
- Bölgedeki hava kirliliği ile ilişkili hastalıkların takibi ve kontrolü açısından İl Sağlık Müdürlükleri tarafından yerel eylem planları geliştirilmeli ve somut adımlar atılmalıdır.
