2025/2026 eğitim-öğretim döneminin ilk yarısı yarın sona eriyor. Milyonlarca öğrenci için tatil heyecanı başlıyor ancak eğitimin sorunları hala çözülemedi. Bu yıl öğrenci başına bütçeden ayrılan eğitim harcaması daha da azalırken, pek çok sorun da yerinde duruyor ve eğitimin içeriği de eleştirilere neden oluyor. İşte Türkiye’de eğitim-öğretim tablosu…
HABER MERKEZİ – 2025/2026 eğitim-öğretim döneminin yılının ilk yarısı 16 Ocak Cuma günü (yarın) sona eriyor. Milyonlar ilk, orta öğretim ve lise öğrencisi karnelerini alarak iki haftalık yarıyıl tatili başlayacak. Ancak eğitim öğretimin ilk dönemi yine sorunlarla bitiyor. Eğitimdeki dönüşüm, müfredat değişikliği hakkındaki eleştiriler devam ederken okullardaki personel yetersizliği nedeniyle hijyen sorunları bu dönem de çözülemedi, yüz binlerce öğretmen ise atama bekliyor.
KESK’e bağlı Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen) hazırladığı raporla eğitim sisteminin çözülmeyen sorunlarına dikkat çekti. Raporda şu sorunlara dikkat çekildi:
PİYASA MERKEZLİ VE LAİKLİK KARŞITI DÖNÜŞÜMÜN ETKİLERİ
“Son yıllarda Türkiye’deki eğitim politikalarında yaşanan piyasa merkezli ve laiklik karşıtı dönüşüm, eğitimi kamusal bir hak olmaktan çıkararak piyasacı, tek din–tek mezhep referanslı ve merkeziyetçi bir yapıya dönüştürmüştür. Bu dönüşüm sadece eğitim sistemini değil; öğrenciler, öğretmenler ve toplumun tamamı üzerinde çok katmanlı ve derin etkiler yaratmıştır. Eğitim, toplumsal eşitliğin ve kamusal yararın bir aracı olmaktan uzaklaştırılmış, piyasanın ihtiyaçlarına ve siyasi iktidarın ideolojik yönelimlerine göre şekillenen bir araç hâline getirildi.”
×
EĞİTİM İSTATİSTİKLERİ
MEB’in örgün eğitim istatistiklerine göre Türkiye’de örgün eğitimde (resmi + özel) yaklaşık 16 milyon 906 bin öğrenci bulunuyor. Toplam 74 bin 40 (önceki 75 bin 467) eğitim kurumu/okulu içinde devlete ait kurum/okul sayısı 59 bin 336 (önceki 61 bin 111) iken, özel okulların sayısı 14 bin 700 (önceki 14 bin 352).
Devlet okullarında okuyan öğrenci sayısı 15 milyon 336 bin 143 (önceki 15 milyon 849 bin 271) özel okullarda okuyan öğrenci sayısı 1 milyon 539 bin 579 (önceki 1 milyon 631 bin 192); açık öğretimde okuyan öğrenci sayısı ise 954 bin 777 (önceki 1 milyon 229 bin 802).
Okul öncesi eğitimde toplam öğrenci sayısı 1 milyon 741 bin 314’tür. Okul öncesinde 10 bin 383 (önceki 12 bin 46) devlet okulu; 7 bin 271 (önceki 6 bin 820) özel okul (yüzde 41) faaliyet yürütüyor. Okul öncesi eğitimde devlet okullarının oranı yüzde 59 (önceki yüzde 64) iken, özel öğretimin oranı son yıllarda gözlenen artışla birlikte 41’e (önceki yüzde 36)’ya çıktı.
EĞİTİM HARCAMALARI OECD ORTALAMASININ ÇOK GERİSİNDE
OECD’nin her yıl Eylül ayı içinde yayınladığı ‘Bir Bakışta Eğitim Raporu’na göre 2025 raporunda Türkiye’de eğitim kademelerine göre öğrenci başına yapılan harcamalar OECD ortalamasının hala çok altında seyrediyor. Türkiye’de eğitim kademelerine göre öğrenci başına yapılan harcamaların OECD ortalaması ile karşılaştırmalı verileri şu şekilde;
İLKÖĞRETİM: Öğrenci başına yıllık yapılan harcama 3.914 dolar (önceki 4.036 dolar). OECD ortalaması yıllık 10.812 dolar (önceki 9.923 dolar). Türkiye’nin ilköğretimde öğrenci başına harcaması OECD ortalamasının yaklaşık yüzde 36‘sı düzeyinde.
ORTAÖĞRETİM: Öğrenci başına yıllık yapılan harcama 3.914 dolar. Ortaöğretim kademesinde Türkiye’nin eğitim harcaması, OECD ortalamasının yaklaşık yüzde 33’ü (önceki yüzde 42) kadar.
YÜKSEKÖĞRETİM: Öğrenci başına yıllık yapılan harcama 7.698 dolar (önceki 10.366 Dolar). Yükseköğretimde OECD ortalaması yıllık 15.102 dolar (önceki 17.559 Dolar). Türkiye, yükseköğretimde OECD ortalamasının yaklaşık yüzde 51’i (önceki yüzde 60) kadar harcama yapılıyor.
×
4-6 YAŞ ARASI ÇOCUKLARI SIBYAN MEKTEPLERİNDE: YÜZDE 33 ARTIŞ
MEB örgün eğitim istatistiklerinde “Toplum Temelli Kurumlar” adıyla yer alan ve çoğunu Diyanet İşleri Başkanlığı’na ait 4-6 yaş grubu çocuklara yönelik dini eğitim veren fiili ‘sıbyan mektepleri’nin oluşturduğu kurumların sayısı 6 bin 459 (önceki 5 bin 306) bu kurumlarda eğitim alan çocukların sayısı bir önceki yıla göre yüzde 33 artışla 163 bin 26 (önceki 122 bin 506)’dır.
EĞİTİMLİ ÇOCUK İŞÇİLİĞİNİN YENİ ADI: MESEM
Türkiye’de yaklaşık 2,3 milyon çocuk işçi bulunurken bu yıl 91 çocuk iş cinayetlerinde hayatını kaybetti. İSİG verilerine göre, son 12 yılda iş cinayetlerinde hayatını kaybeden çocuk sayısı en az 770.
Türkiye’de meslek liselerinin büyük bölümü, birer eğitim kurumu olmaktan çok fabrika gibi işletiliyor. Çocuklar ve gençler “çırak” ya da “stajyer” kimliğiyle işçi gibi çalıştırılıyor ve emek sömürüsünün sınırları zorlanıyor. MESEM, yoksul öğrenciler ve aileleri için bir “zorunlu tercih” olarak dayatılıyor.
Çocuk işçiliğini devlet eliyle meşrulaştıran bu uygulama, eğitim hakkını ortadan kaldırmakla kalmamakta, aynı zamanda çocukların yaşam hakkını da elinden alıyor.
×
LAİK EĞİTİME TEHDİT: ÇEDES YAYGINLAŞIYOR
Öte yandan eğitimin ve toplumsal yaşamın dini kurallara göre biçimlendirilmesine yönelik uygulamalar da eğitimin bütün kademelerinde ve toplumsal yaşamın her alanında karşımıza çıkıyor. Bugüne kadar eğitim alanında Millî Eğitim Bakanlığı ile Diyanet İşleri Başkanlığı, dini vakıf ve dernekler arasında çok sayıda iş birliği protokolü imzalandı. Geçtiğimiz yıllar içinde okullarda hayata geçirilen ortak projeler üzerinden eğitimi dinselleşme süreci hızlanırken, doğrudan laik eğitimi ve laik yaşam tarzını hedef alan uygulamalar adım adım hayata geçiriliyor.
YÜZBİNLERCE ÖĞRETMEN ATAMA BEKLİYOR, ÖĞRETMENLERİN ALIM GÜCÜ DÜŞÜYOR
Öğretmenlerin sorunları da yeni eğitim döneminde çözümsüz kaldı. Türkiye çapında devlet ve özel okullarda toplam 1 milyon 187 bin 403 (önceki 1 milyon 168 bin 896) öğretmen görev yapıyor. Devlet okullarında 388.825’i kadrolu, 20.605’i sözleşmeli öğretmen görev yapıyor. Öğretmenlerin alım gücü her geçen gün düşüyor. Türkiye’de 2025 yılı Ocak ayında göreve yeni başlayan bir öğretmen maaşıyla 10 çeyrek altın
alabiliyorken, Ocak 2026 itibariyle aynı öğretmen, zamlı maaşıyla 7 çeyrek altın alabiliyor. MEB rakamlarına göre, okullarda yüz binin üzerinde açık olmasına rağmen yüz binlerce genç öğretmen ise atama bekliyor.
