DSG ile Suriye geçici hükümeti arasında 30 Ocak’ta varılan anlaşmanın ardından Qamişlo Havalimanı’nda heyetler arası bir görüşme gerçekleştirildi. Görüşmenin ardından havalimanının en geç 20 gün içinde yeniden açılması bekleniyor. Bu adımın, bölgedeki ekonomik hareketliliği artırması öngörülüyor.
Doğan Cihan
Demokratik Suriye Güçleri (DSG) ile Suriye geçici hükümeti arasında 30 Ocak’ta varılan anlaşma, Kuzey ve Doğu Suriye’nin (Rojava) özellikle de Qamişlo bölgesinin ekonomik, siyasi ve güvenlik alanlarındaki gelişmelerini yeniden gündeme taşıdı. Anlaşmanın öne çıkan başlıklarından biri ise uzun süredir kapalı olan Qamişlo Uluslararası Havalimanı oldu.
Anlaşmayla birlikte havalimanının yeniden açılması süreci de gündeme taşındı. Şam yönetimi mutabakat kapsamında Qamişlo Havalimanı’nın yeniden faaliyete geçirilmesini kabul etti. Bu çerçevede, Şam tarafından havalimanına bir yetkilinin atanması bekleniyor.
Dün de Rojava İç Güvenlik Güçleri heyeti ile İçişleri Bakanlığı heyeti arasında Qamişlo Havalimanı’nda yaklaşık 40 dakika süren bir toplantı yapıldı. Toplantıda havalimanının yeniden nasıl faaliyete geçirileceği ve teknik konular ele alındı. Her iki heyet havalimanında incelemelerde bulunduktan sonra bölgeden ayrıldı.
Edinilen bilgilere göre Qamişlo Havalimanı’nın en geç 20 gün içinde yeniden faaliyete geçmesi bekleniyor.
Peki bu havalimanı neden önemli ve tekrar faaliyete geçmesi bölge açısından neyi ifade ediyor.
TARİHİ VE ÖNEMİ
Qamişlo Havalimanı’nın temelleri, Suriye’nin bağımsızlığının ardından 1950’li yıllarda atıldı. İnşa süreci, Cemal Abdülnasır döneminde devam etti ve havalimanı 1970’li yıllarda uluslararası statü kazanarak resmen hizmete açıldı. Havalimanı, yolcu taşımacılığının yanı sıra sivil ve askeri hafif yüklerin taşınması amacıyla kullanıldı.
Statü kazandıktan sonra Qamişlo Havalimanı, Şam, Halep ve Qamişlo arasında düzenli uçuşlara; zaman zaman da Qamişlo ile Lazkiye arasındaki seferlere ev sahipliği yaptı. Qamişlo’nun tercih edilmesinde sınır hattında yer alması ve Kürt bölgesinde bulunması belirleyici oldu. Bu konum, merkezi hükümete hem bölgedeki hareketliliği denetleme hem de Kürtlerin siyasi etkisini sınırlama imkanı sağlıyordu. Bununla birlikte havalimanı, ekonomik, güvenlik ve toplumsal açıdan Şam ile Rojava arasında bağlantı kuran önemli bir merkez işlevi de gördü.
Qamişlo, tarımsal üretimi ve ticari potansiyeliyle öne çıkan bir merkez ve Dêrik, Tirbespiyê, Amûdê, Girkê Legê ile Haseke vilayetine bağlı ilçe ve kasabalara hizmet veriyor. Havalimanı, bu geniş coğrafyayı Şam’a bağlayarak ticaretin ve ulaşımın sürdürülmesinde önemli bir rol oynadı.
Havalimanı yolcu taşımacılığının yanı sıra resmi yüklerin taşınması, bölgesel ihtiyaçların karşılanması ve güvenlik amaçlı görevler için kullanıldı. Zaman zaman silah, asker ve yaralı sevkiyatı gibi askeri faaliyetlerde de devreye girdi; bu taşımalar çoğunlukla Yuşin tipi askeri uçaklarla yapıldı. Koltuksuz olan bu uçaklarda siviller de çoğu kez elverişsiz koşullarda taşındı. Seferler bazen ücretsiz, bazen de düşük ücretli olarak gerçekleştirildi. Bu uygulamalar özellikle Rojava devriminin ilk yıllarında sıkça görüldü.
Esad rejiminin düşüşünden önce, özel bir şirket olan Şam Kanatları (Ecnîhet Şam) da havalimanında faaliyet gösterdi. Qamişlo ile Şam arasındaki ulaşım sorunlarının hafifletilmesine katkı sundu; ancak bilet fiyatları devlet tarifesinin yaklaşık üç katıydı. Buna karşın uçuşlar daha konforlu koşullarda gerçekleştirildi. Savaş ve çatışma dönemlerinde ise havalimanı, insani ve acil yardım açısından kritik bir işlev üstlendi. Ağır hastaların hızlı şekilde sevk edilmesi, tıbbi yardımın ulaştırılması ve sağlık hizmetlerinin sürdürülmesi açısından hayati bir rol oynadı.
ÖZERK YÖNETİM DÖNEMİ
2011’den itibaren uluslararası hava trafiği durduruldu. 2015 yılında ise havalimanı tamamen kapatıldı. Daha sonraki süreçte 2024’e kadar zaman zaman kısmi olarak yeniden açıldı.
2011’de başlayan Rojava Devrimi ve sonrasında ortaya çıkan gelişmelerle birlikte havalimanı Özerk Yönetim’in kontrolüne geçti. Merkezi devletten bağımsız bir yapı oluşurken, kullanım konusunda fiili bir ortaklık pratiği gelişti ve önceki merkezi siyasi kararların dışına çıkan bir model benimsendi.
Ancak 2025’in ilk aylarında Şam’da geçici hükümetin kurulmasının ardından, siyasi gerekçelerle uçuşlar durduruldu ve havalimanı yeniden hizmet dışı bırakıldı. Sürecin temel nedeni, geçici hükümetin Özerk Yönetim’in yetki alanını tanımaması ve havalimanı üzerindeki kontrolü elinde tutmak istemesiydi. Özerk Yönetim modernizasyon ve yeniden açılma yönünde bazı adımlar atsa da bu girişimler sonuç vermedi. Havalimanı, yazının kaleme alındığı tarihe kadar kapalı kaldı. Hukuki statüsü ve uluslararası tanınma sorunu nedeniyle Özerk Yönetim’in havalimanını bağımsız biçimde işletmesine izin verilmedi.
YENİDEN AÇILMA SÜRECİ
30 Ocak 2026 tarihli anlaşmanın ardından düzenlenen toplantılarla birlikte Qamişlo Havalimanı’nın en geç 20 gün içinde yeniden faaliyete geçmesi bekleniyor.
Havalimanının yeniden faaliyete geçmesi bölge açısından ne ifade ediyor?
Ekonomik canlanma: Bölgenin tarımsal ve ticari ürünlerinin Şam’a ve uluslararası pazarlara ulaştırılması kolaylaşacak.
Güvenlik ve koordinasyon: DSG ile geçici hükümet güçleri arasındaki işbirliği ve ortak güvenlik uygulamalarının sahada daha etkin yürütülmesine katkı sağlayacak.
Sivil ve sosyal hizmetler: Sağlık sevkiyatları hızlanacak, acil ve insani yardım operasyonlarının yürütülmesi kolaylaşacak.
RUSYA’NIN ETKİSİ VE HAVALİMANINDAN ÇEKİLMESİ
Rusya, Suriye iç savaşı sürecinde Rojava bölgesindeki etkisini artırmak amacıyla 2019’dan itibaren askerlerini Qamişlo Havalimanı’na konuşlandırmıştı.
Ancak Esad rejiminin düşmesinin ardından Moskova’nın Suriye politikasındaki ağırlığı azaldı, sahadaki çıkarları önceki düzeyde karşılık bulmadı ve varlığı geriledi. Son dönemde ise Rusya, havalimanındaki askeri varlığını tamamen sonlandırarak güçlerini Hmeymim başta olmak üzere diğer üslerine çekti.
BÖLGESEL İSTİKRAR İÇİN ÖNEMİ
Sonuç olarak Qamişlo Havalimanı, bölgenin ekonomik, sosyal ve güvenlik alanlarındaki gelişimi açısından kritik bir konumda bulunuyor. 30 Ocak Anlaşması, DSG ile geçici hükümet arasında yeni bir işbirliği zemini oluşturuyor. Havalimanının yeniden açılması, ekonomik hareketliliği artırırken Şam ile Rojava arasındaki bağlantının güçlenmesine de katkı sunacak ve bölgesel istikrar açısından önemli bir adım olarak değerlendirilecek.
Havalimanının yeniden işletmeye alınması, bölge halkı ve Özerk Yönetim açısından hem sembolik hem de pratik sonuçlar doğuracak ve Qamişlo’nun bölgesel kalkınmadaki rolünü daha da pekiştirecek.
