Son günlerde idari ve güvenlik alanındaki düzenlemeler uygulanırken, askeri entegrasyonla ilgili maddelere geçişte gecikmeler yaşanıyor. Şam hükümeti, anlaşmanın şartlarını hayata geçirmede engeller çıkartarak, sürecin uzamasına, bazı yerlerde durmasına neden oluyor. Öte yandan, DSG, YPG ve YPJ’den oluşturulacak tümen ve tugayların nerelerde konuşlanacağı netlik kazandı.
Doğan CİHAN
Demokratik Suriye Güçleri (DSG) ile geçici Suriye hükümeti arasında 29 Ocak’ta varılan anlaşmanın en kritik ve merakla beklenen maddesi, “askeri entegrasyon”la ilgili maddesi oldu. Uygulamadaki gecikmeler ve engellere rağmen bu madde, tarafların sürecin en hassas noktası olarak değerlendirdiği bir adım olarak öne çıkıyor.
Anlaşmanın TAM METNİ | DSG: Entegrasyon için mutabakata varıldı
ATEŞ HATTINDA ÇEKİLME SÜRECİ
11 Şubat itibarıyla, anlaşmada yer alan “güçlerin ateş hattından çekilmesi” maddesi gereği Haseke’den Dêrik’e kadar olan bölgede DSG, YPG ve YPJ güçleri ateş hattından çekildi ve bölgelerini Rojava İç Güvenlik Güçleri’ne [Asayiş] devretti. DSG, bu çekilmeyi onlarca temas hattında uzlaşılan bölgelere göre gerçekleştirdi.
Geçici Şam hükümetinin Savunma Bakanlığına bağlı gruplar, bazı bölgelerde Haseke Muhafaza idaresinin dışına tamamen çekildi; bazı yerlerde ise Genel Güvenlik Güçlerine yerlerini bıraktı. Ancak bazı yerlerde ise Savunma Bakanlığı güçlerinin halen çekilmesi bekleniyor.
Böylece süreç, Cizîre bölgesinde tartışmalı ve henüz uzlaşı sağlanmamış Til Koçer, Til Hemis, Til Barak kent merkezleri ile Kizwan Dağı dışındaki alanlarda ilerledi.
Kobani’de ise Halep Genel Güvenlik Güçleri ile Kobani İç Güvenlik Güçleri arasında görüşmeler olumlu başladı ancak Savunma Bakanlığına bağlı grupların çekilmemesi nedeniyle kuşatma hâlen devam ediyor.
Bu nedenle Kobanî’de askeri entegrasyon süreci askıda. Şêxler’de 9 ortak asayiş noktası kurulsa da Çelebiye ve Sirrîn’de sürecin durması nedeniyle DSG, Kobani’de güvenlik (İç Güvenlik Güçlerinin entegrasyonu) ve askeri entegrasyon (tugayın oluşturulması) sürecini başlatamıyor.
ÖNGÖRÜLEN ASKERİ ENTEGRASYON PLANI
DSG, Savunma Bakan Yardımcılığı için bir isim önerdi; bu isim DSG adına Şam’daki Savunma Bakanlığında görev alacak. Görev alacak isim DSG’nin Savunma Bakanlığına entegre edilmesi sürecini yönetecek.
Cizîre bölgesinde 3 tugaydan oluşacak bir tümen ve Kobani’de bir tugay kurulması planlanıyor. Oluşacak tugayların kent merkezleri dışında nerelere konuşlanacağı taraflar arasında belirlendi:
*Haseke Tugayı: Kewkew Tepesi, Saha Wezir, Til Beder
*Qamişlo Tugayı: Tertep (M4 Yolu), Girbawi, Himo
*Dêrik Tugayı: Ketibe, Qereçox, Gir Ziro
*Kobani Tugayı: Bölgeler henüz tartışılıyor (Kuşatmanın kaldırılması bekleniyor)
Cizîre’deki tümen için coğrafi dağılım:
*Haseke Tugayı: Dirbêsiyê ve Serêkaniyê çevresi
*Qamişlo Tugayı: Amûdê, Qamişlo, Til Berak, Til Hemis
*Dêrik Tugayı: Dêrik’ten Til Koçer’e uzanan hat
TUGAY VE TABUR SAYILARI
29 Ocak Anlaşmasında bir sayı verilmemiş olsa da Savunma Bakanlığı bünyesinde oluşan tugay ve tabur sayıları için; ortalama bir tugayın 3–5 bin, bir taburun 500–1000 kişi arasında bir sayıdan oluşuyor.
DSG’nin toplam sayısı bunun üzerinde olduğu tahmin ediliyor; bazı kaynaklara göre tugay başına 6 bin kişi olabileceği de belirtiliyor. Her tugay dört tabura bağlı olarak 16 taburdan oluşacak. Fakat bu konuda görüşmeler sürüyor ve henüz kesinlik kazanan bir durum oluşmadı.
KIRMIZI ÇİZGİ: YPJ’NİN ROLÜ
10 Mart Mutabakatı ile süreç başladığında YPJ’nin durumu net bir kırmızı çizgi olarak ifade edildi. DSG’nin Savunma Bakanlığına entegrasyonunda kadın savaşçı bulunmasa da YPJ’nin kurulması öngörülen 4 tugayda da yerini alacağı düşünülüyor.
YPJ’nin mevcut yapısını 4 tugayda birer tabur şeklinde sürdüreceği bildiriliyor. Mevcut durumda YPJ’nin Kobanî’den Haseke, Qamişlo ve Dêrik’e kadar gücü bulunuyor. Bu nedenle kurulması öngörülen tüm tugaylarda mevcut yapısını bir tabur olarak sürdürmesi bekleniyor.
Böylece YPJ, 15 yılı aşkın süredir cephede kazandığı tecrübeyi tugaylarda yer alarak koruyacak.
SÜRECİN İLERLEMESİ İÇİN GEREKENLER
Askeri entegrasyon sürecinin sağlıklı bir şekilde ilerlemesi için beklenenler:
1. DSG’nin Savunma Bakanlığına entegrasyonun resmileştirilmesi
2. Askeri esirlerin serbest bırakılması
3. Kobani üzerindeki kuşatmanın kaldırılması
Son olarak, 29 Ocak Anlaşmasında yer alan ve “Suriye Savunma Bakanı Yardımcısı DSG tarafından belirlenir” maddesinin uygulanması ile DSG’nin Savunma Bakanlığına entegrasyon süreci resmileşecek ve askeri entegrasyon başlamış olacak.
Mevcut durumda görüşmeler hâlen sürüyor; ancak “yol temizliği” tamamlanmadığı için süreçte henüz kaydedeğer bir ilerleme sağlanamadı.
