Nobel ödüllü kimyager Omar Yaghi’nin geliştirdiği havadan su üreten sistemin, kasırga ve kuraklıkta merkezi altyapının devre dışı kaldığı bölgelerde günde 1.000 litreye kadar temiz su sağlayarak özellikle Karayip adaları için alternatif çözüm sunabileceği belirtildi.
HABER MERKEZİ – 2025 Nobel Kimya Ödülü sahibi Prof. Omar Yaghi’nin geliştirdiği yeni teknoloji, merkezi su sistemlerinin kasırga ya da kuraklık nedeniyle devre dışı kaldığı durumlarda havadaki nemi toplayarak temiz su üretebiliyor. Yaghi, özellikle Karayipler’deki kırılgan ada ülkeleri için bu sistemin “hayat kurtarıcı” olabileceğini söyledi.
Guardian’da yer alan habere göre Yaghi’nin kurucusu olduğu teknoloji şirketi Atoco tarafından geliştirilen sistem, “retiküler kimya” adı verilen yöntemle moleküler olarak tasarlanmış malzemeler kullanıyor. Bu malzemeler, kurak ve çöl koşullarında dahi havadaki nemi yakalayarak suya dönüştürebiliyor.
Yaklaşık 20 metrelik bir konteyner büyüklüğündeki üniteler, düşük dereceli ısıl enerjiyle çalışıyor ve günde 1.000 litreye kadar temiz su üretebiliyor. Şirket, sistemin elektrik ve merkezi su altyapısının zarar gördüğü durumlarda dahi çalışabildiğini belirtiyor.
KARAYİPLER İÇİN UMUT
Karayipler’de son yıllarda yaşanan şiddetli kasırgalar ve artan kuraklık, bölgedeki su krizini derinleştirdi. 2024’te Grenada’yı vuran Beryl Kasırgası sonrası özellikle Carriacou ve Petite Martinique adalarında altyapı büyük zarar gördü. Bu bölgeler hâlâ içme suyunu Grenada’dan getirmek zorunda.
Carriacou hükümet yetkilisi ve çevreci Davon Baker, sistemin şebekeden bağımsız çalışabilmesinin ada koşulları açısından kritik olduğunu belirterek, yüksek maliyetli ve karbon yoğun su ithalatına alternatif sunduğunu söyledi. Yaghi de kasırgaların ardından yaşanan su kesintilerine dikkat çekerek, küçük ada devletlerinin iklim krizine karşı daha dayanıklı su sistemlerine ihtiyaç duyduğunu vurguladı.
Yaghi’ye göre sistem, deniz suyunu arıtmaya dayalı yöntemlere kıyasla daha çevre dostu bir seçenek sunuyor. Tuzdan arındırma tesislerinin denize yoğun tuzlu atık bırakmasının ekosistem üzerinde baskı oluşturabildiğine işaret eden Yaghi, havadan su üretiminin daha sürdürülebilir bir model olabileceğini savundu. Birleşmiş Milletler’in geçen ay yayımladığı raporda, dünya nüfusunun yaklaşık dörtte üçünün su güvensizliği yaşayan ya da kritik düzeyde su riski altındaki ülkelerde yaşadığı belirtildi. Rapora göre 2,2 milyar kişi güvenli içme suyuna, 3,5 milyar kişi ise güvenli sanitasyon hizmetlerine erişemiyor.
