ABD, Ukrayna ve Rusya heyetleri, aylardır devam eden müzakeler kapsamında bu kez Cenevre’de bir araya geldi. Yarın da sürecek görüşmeden ciddi sonuçların çıkması beklenmiyor. Ukrayna’dan istenen “toprak tavizi” ile ilgili ihtilaf çözülmüş değil. Trump’ın Ukrayna’ya baskısı ise sürüyor.
HABER MERKEZİ – ABD Başkanı Donald Trump’ın 24 Şubat itibarıyla dördüncü yılına girecek olan Rusya – Ukrayna savaşının bitirilmesi için sunduğu 20 maddelik barış planı kapsamında müzakereler devam ediyor. Müzakerelerin bugün ve yarınki adresi İsviçre’nin Cenevre kenti oldu.
24 Şubat itibarıyla dördüncü yılına girecek savaşın bitirilmesi için 2025’in sonbaharında başlayan müzakerelerde kritik konularda henüz bir sonuca ulaşılmış değil. Bugün Cenevre’deki görüşmelerin esas konusu da Rusya’nın ele geçirdiği toprakların geleceğiyle ilgiliydi.
Rusya’nın işgal ettiği ve Ukrayna’nın hak iddiasından vaz geçmesini istediği Ukrayna topraklarının yaklaşık yüzde 20’sinin geleceği, görüşmelerin merkezinde yer alıyor.
×
İLK GÖRÜŞME DE CENEVRE’DEYDİ; SON GÖRÜŞME İSE BAE’DE YAPILDI
Bu arada Trump’ın açıkladığı barış planıyla ilgili Rusya, Ukrayna ve ABD heyetleri arasındaki ilk müzakereler de 22 – 23 Kasım tarihlerinde Cenevre’de yapılmıştı. Rusya, Ukrayna ve ABD heyetleri arasında devam eden müzakereler son olarak Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de 4 – 5 Şubat tarihlerinde yapılmıştı.
Rusya-Ukrayna savaşı | ABD’den Haziran baskısı: “Mart’ta anlaşma, Mayıs’ta seçim” mümkün mü?
“AŞIRI BEKLENTİLER” OLMADAN…
Ukrayna heyetinin başında bulunan Rustem Umerov, sosyal medyada hesabında yaptığı açıklamada, “Gündemimizde güvenlik ve insani konular da yer alıyor” dedi ve ekledi: “Yapıcı, odaklanmış ve aşırı beklentiler olmadan çalışıyoruz. Görevimiz, sürdürülebilir barışı daha da yakınlaştırabilecek çözümleri en üst düzeyde ilerletmektir.”
Associated Press (AP) konuşan ve adının açıklanmasını istemeyen bir yetkili de, Rus işgali altındaki Ukrayna topraklarının geleceğine ilişkin görüşmelerin özellikle zorlu geçmesinin beklendiğini kaydetti. Yetkili, Cenevre’de Amerikan, Rus ve Ukrayna askeri yetkililerinin de bulunacağını ve herhangi bir barış anlaşmasının ardından ateşkesin izlenmesinin nasıl işleyebileceğini ve uygulanması için nelerin gerektiğini görüşeceklerini belirtti.
Ancak yarın da devam etmesi beklenen görüşmelere ilişkin herhangi bir resmi açıklama yapılmış değil.
AVRUPALI HEYETLER DE CENEVRE’DE
Reuters haber ajansının konuyla ilgili bilgi sahibi dört kaynağa dayandırdığı haberine göre, Cenevre’de çeşitli Avrupa ülkelerinden heyetler hazır bulundu, ancak bu heyetler üçlü barış görüşmelerine bizzat katılmadı. Kaynaklardan birinin belirttiğine göre, Zelenskiy’nin ABD yetkililerinden Avrupa’yı da sürece dahil etmelerini istemesinin ardından Avrupalılar davet edildi ve Amerikalılar ile Ukraynalılar tarafından görüşmeler hakkında bilgilendirilecekler. Rusya geçmişte Avrupa’nın bu sürece dahil olmasına karşı çıkmıştı.
TRUMP’IN UKRAYNA’YA BASKISI SÜRÜYOR
Öbür yandan sabah saatlerinde ABD Başkanı Donald Trump, gazetecilere yaptığı açıklamada, Cenevre’deki görüşmeyi “büyük ve önemli” olarak nitelendirdi. Trump, ayrıca “Ukrayna’nın müzakere masasına hızla oturması gerektiğini” söyledi.
Trump’ın Ukrayna’ya yönelik sözleri, barış planında yer alan ve Rusya’nın kontrol ettiği topraklar konusunda tavizleri öngörün hususlarla ilgili olduğuna dikkat çekiliyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 7 Şubat’ta yaptığı açıklamada, ABD’nin Haziran ayına kadar anlaşmaları için kendilerine baskı yaptığını dile getirmişti. Zelenskiy, ABD baskısına dair açıklamalarına daha sonra da devam etmişti. Daha önce ABD ve Ukraynalı müzakerecilerin, Rusya ve Ukrayna’nın Mart ayında bir anlaşmasına varması için hedef belirlediği ve ayrıca ABD ve Ukraynalı yetkililerin ulusal seçim ve olası bir anlaşmayla ilgili referandumun Mayıs ayında yapılabileceği ihtimalini görüştüğü ileri sürülmüştü. Ancak bu iki konuda da olası bir gelişmenin yaşanmasının mümkün görünmediği kaydediliyor.
×
TRUMP’IN PLANI VE MÜZAKERELER: RUSYA’NIN TALEPLERİ – UKRAYNA’NIN İTİRAZLARI
Rusya’nın başlıca talepleri arasında Ukrayna’nın asla NATO’ya katılmayacağına dair söz verilmesi, Ukrayna ordusuna sınır getirilmesi, Donbas’ın tamamının Rusya tarafından kontrol edilmesi, Kırım, Donbas, Zaporizhia ve Herson bölgeleri üzerindeki Rus kontrolünün tanınması ve Ukrayna’da Rusça konuşanlara koruma sağlanması yer alıyor.
Ukrayna, bu taleplerin teslimiyet anlamına geleceğini ve ülkeyi sonunda Rusya’nın işgaline karşı savunmasız bırakacağını kaydediyor.
Buna karşın, ABD’nin sunduğu ve ilk etapta 28 maddeden oluşan, ancak daha sonra Cenevre’de yürütülen müzakereler sonrasında 20 maddeye indirilen barış planı, kamuoyuna yansıdığı kadarıyla, Rusya yanlısı görünüyor.
Planın ilk taslak haline göre, ABD, Ukrayna’dan Rusya’nın işgali altındaki bölgelerden vazgeçmesini, NATO’yu unutmasını ve asker sayısını sınırlamasını ve olası bir anlaşmanın ardından 100 gün içinde seçime gitmesini istedi.
Zelenskiy, “Ya ağır 28 madde ya da ağır kış” diyerek, karşı karşıya oldukları zorluğu dile getirdi. Avrupa Birliği ülkeleri de, planın ayrıntıları ortaya çıktığında tepki gösterdi ve Ukrayna’nın egemenliğinin korunmasını talep etti.
Bunun üzerine, planın yeniden gözden geçirilmesi için 22-23 Kasım tarihlerinde İsviçre’nin Cenevre kentinde görüşmeler yapıldı ve planın 20 maddeye düşürüldüğü duyuruldu. Zelenskiy, 30 Kasım’da yaptığı açıklamada, zorlu konuların hala çözülmediğini bildirdi.
Bununla birlikte Aralık ayında ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff aracılığıyla görüşme trafiğinin hızlandığı görüldü. Witkoff, 2 Aralık’ta Moskova’da Putin ile görüştü. Putin, görüşmeden sonra ABD’nin sunduğu planın bazı maddelerinin kabul edilebilir olduğunu, bazılarının ise kabul edilemez olduğunu duyurdu.
Önce Avrupa’ya mesaj: Savaşmak istiyorsa, hazırız | Putin, Witkoff ve Kushner ile görüştü
Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner, 14-15 Aralık günlerinde ise Almanya’nın başkenti Berlin’de Ukrayna heyeti ile Trump’ın planı üzerine müzakereler yürüttü. Müzakerelerin son gününde Almanya, Fransa ve İngiltere liderlerinin de aralarında bulunduğu bazı Avrupalı liderler ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de bir araya geldi.
Zelenskiy görüşmede önemli mesafe kat ettiklerini belirtmekle birlikte, Trump’ın planında öngörülen toprak tavizleri ve ateşkes konusunda somut bir sonuç ortaya çıkmadı. Ancak Ukrayna’nın NATO’ya üye olmaktan vazgeçmesi, buna karşılık güvenlik garantilerinin sağlanması konularında mesafe alındığı belirtildi. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, güvenlik garantilerinin detaylarını açıklamış ve olası barış anlaşması sonrasında Ukrayna’ya Batılı ülkelerin askerlerinin barış gücü olarak konuşlanacağını, olası Rus saldırısını püskürteceklerini belirtti.
Berlin görüşmeleri: ABD toprak tavizinde ısrarlı | Avrupa’nın zor haftası: Yeni Ukrayna zirvesi
Trump’ın sunduğu plana dair bir diğer görüşme de 20-21 Aralık’ta Miami’de gerçekleşti. ABD heyeti, önce Ukrayna heyeti ile, daha sonra da Rusya heyetiyle görüştü. ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff, görüşmelerin yapıcı ve verimli geçtiğini açıkladı. Zelenskiy de, 24 Aralık’ta, birçok kritik konuda uzlaşmaya varıldığını, ancak planda öngörülen toprak tavizi gibi hassas konuların çözümsüz kaldığını söyledi.
Miami görüşmelerinin ardından 28 Aralık’ta Zelenskiy, ABD Başkanı Donald Trump ile bir kez daha yüz yüze görüşme gerçekleştirdi. Bu arada görüşmenin öncesinde ve sonrasında Trump, Rusya Devlet Başkanı Putin ile telefon görüşmeleri yaptı.
Bu görüşmenin ardından Zelenskiy, 20 maddelik barış planı üzerinde yüzde 90 anlaştıklarını duyurdu. Trump da büyük oranda anlaştıklarını söyledi. Ancak kritik bir başlıkta ihtilaf giderilmedi. Bu, Trump’ın Ukrayna’dan istediği toprak taviziyle ilgiliydi. Rusya da Donbas şartını yineledi.
Trump – Zelenskiy görüşmesinin ardından Ocak ayında Putin ile yeni temas, heyetlerin müzakereleri ve Avrupalı liderlerle görüşme kararları alınmıştı.
Zelenskiy: Yüzde 90 anlaştık | Kritik başlık hala ihtilaflı: Donbas’ta toprak tavizi olacak mı?
Bu kapsamda 6 Ocak’ta Fransa’nın başkenti Paris’te heyetler arası müzakereler gerçekleştirildi. Ardından Witkoff ve Kushner, 22 Ocak’ta Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Validimir Putin ile bir görüşme gerçekleştirdi. Bu görüşmenin ardından 23 ve 24 Ocak’ta ABD, Ukrayna ve Rusya heyetleri Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de bir araya geldi.
Rusya-Ukrayna savaşı: “Toprak takası” hala ihtilaflı | Witkoff yine Moskova’da olacak
Witkoff, Paris görüşmelerinde “birçok kritik konuda önemli ilerlemeler kaydettiklerini” duyurdu.
İhtilaflı konular, toprak tavizi ve güvenlik garantileriydi. Paris’te konuşulan başlıklar da bunlardı. Ukrayna, Fransa ve İngiltere ise Ukrayna’ya konuşlandırılması düşünülen uluslararası güç için niyet beyanı imzaladı, Gönüllüler Koalisyonu ise ortak bildiri yayımlayarak Ukrayna’ya desteğini yineledi.
“Toprak tavizi” başlığı hala ihtilaflı | Ukrayna’ya güvenlik garantisi: Çok Uluslu Güç
Bütün bu görüşme turlarının sonuncusu 23 ve 24 Ocak tarihlerinde Abu Dabi’de yapıldı. Ukraynalı ve Rus müzakereciler, Trump’ın barış planını görüşmek üzere ABD’li arabulucuların da katılımıyla Abu Dabi’de ilk üçlü toplantılarını yaptılar, ancak herhangi bir anlaşmaya varılamadığı bildirildi, bununla birlikte görüşmelerin devam ettirilmesi konusunda fikri birliği oluştu.
‘Toprak tavizi’ ihtilafı sürüyor | Zelenskiy: ABD’nin güvenlik garantileri belgesi hazır
4-5 Şubat’ta bir kez daha BAE’nin başkenti Abu Dabi’de bir araya gelen ABD-Ukrayna-Rusya heyetleri, esir takası konusunda bir anlaşma duyururken, görüşmelerde sorun olan toprak tavizi konusunda herhangi bir gelişme yaşanmadı.
İhtilaflı başlık “toprak tavizi” | ABD – Rusya – Ukrayna heyetleri Abu Dabi’de
