Afganistan’da Taliban yönetimi yeni ceza usullerine göre “kölelik” hukuki statü kazanırken, kız çocuklarının eğitimi tamamen yasaklandı. Ceza sistemi toplumdaki sınıflara göre farklılaştırıldı; alt sınıflar için bedensel cezalar öngörülürken, muhalifler ölüm cezası tehdidiyle karşı karşıya bırakıldı. Vatandaşlara “günah” işlediği düşünülen kişileri cezalandırma yetkisi tanınması ise ülkede keyfi uygulamaların önünü açtı.
HABER MERKEZİ – Taliban yönetimi, Afganistan’da uygulanacak yeni ceza usullerini kamuoyuna açıkladı. Yeni düzenlemeler, ceza hukukunun dini kimlik, mezhep, cinsiyet ve toplumsal statüye göre farklı uygulanacağını ortaya koyuyor. Hukuk sistemi, eşitlik ilkesinden tamamen uzaklaşırken toplum açık biçimde sınıflara ayrılıyor.
TOPLUM DÖRT SINIFA AYRILDI, CEZALAR STATÜYE GÖRE BELİRLENECEK
Rûdaw’ın haberine göre yeni ceza kanununa göre toplum; din alimleri, seçkinler, orta sınıf ve alt sınıf olmak üzere dört gruba ayrılıyor.
Taliban’ın belirlediği bu sınıflandırmaya göre;
- Din alimleri suç işlediğinde yalnızca uyarı alacak,
- Seçkinler mahkemeye çağrılmakla yetinecek,
- Orta sınıf hapis cezası ile karşılaşacak,
- Alt sınıf ise hem hapis hem de bedensel cezalara maruz kalabilecek.
Düzenlemede en fazla tepki çeken başlıklardan biri kölelik oldu. Ceza hukukunda kölelik açık biçimde tanımlanırken, metinde “efendi” ve “köle” kavramları sıkça kullanılıyor.
Kölelerin cezalandırılması yetkisinin doğrudan efendilerine bırakıldığı ifade ediliyor.
MUHALİFLER İÇİN ÖLÜM CEZASI
Yeni yasalar, Taliban mahkemelerine muhalifleri ve eleştirmenleri ölüm cezasına çarptırma yetkisi veriyor. “İsyancı” olarak tanımlanan kişilerin kamuya zarar verdiği ve bu zararın ancak öldürülerek önlenebileceği savunuluyor.
Muhalif faaliyetleri yetkililere bildirmeyen vatandaşlar için de hapis cezası öngörülüyor.
VATANDAŞLARA “CEZALANDIRMA” YETKİSİ
Taliban, vatandaşlara “günah” işlendiğine tanık olmaları halinde kişileri doğrudan cezalandırma hakkı tanıyor. Bu düzenlemenin, keyfi şiddet ve linç uygulamalarını artırabileceği uyarısı yapılıyor.
KADINLAR, ÇOCUKLAR VE MEZHEP BASKISI
Yeni ceza kanunu kapsamında kız çocuklarının eğitimi yasaklandı. Dans etmek ve dans izlemek suç sayılırken, “ahlaksızlık mekânlarının” yıkılmasına izin verildi.
Ayrıca Hanefi mezhebini terk edenlerin hapis cezası ile karşılaşacağı belirtiliyor. Bir babanın 10 yaşındaki oğlunu “namazı ihmal” gibi gerekçelerle cezalandırabilmesine de yasal zemin hazırlanıyor.
İnsan haklar kuruluşlarına göre Taliban’ın yeni ceza kanunu temel insan haklarını, adil yargılama ilkesini ve uluslararası sözleşmeleri açıkça ihlal ediyor.
Taliban, 2021’de Afganistan’da yönetimi ele geçirmesinden bu yana bu tür düzenlemeleri hayata geçirmeyi sürdürüyor.
