Doğu Akdeniz’de İsrail, Yunanistan ve Kıbrıs arasında kurulan stratejik işbirliğinin ardından Knesset’te ilk kez 3+1 ortaklığı kuruldu. Orta Doğu Forumu (MEF) öncülüğünde İsrail, Yunanistan, Kıbrıs ve ABD’li meclis üyeleri buluştu; “stratejik amaç” ise “Doğu Akdeniz’de ‘3+1’ ortaklığını kurmak ve bölgenin başlıca jeopolitik rakibi Türkiye’yi çevrelemek” olarak duyuruldu.
HABER MERKEZİ – Doğu Akdeniz’deki jeopolitik hesaplar çerçevesinde dikkat çekici yeni bir adım atıldı. İsrail parlamentosu Knesset’te ilk kez dört yasama organından temsilciler bir araya getirilerek stratejik bir amaca odaklanan birleşik bir meclis kuruldu.
İsrail, Yunanistan ve Kıbrıs’ın yanı sıra ABD temsilcilerinin dahil olduğu meclisin kuruluşuna Orta Doğu Forumu (Middle East Forum – MEF) öncülük etti.
MEF’e göre, bu oluşumun “stratejik amacı”, “Doğu Akdeniz’de ‘3+1’ ortaklığını kurmak ve bölgenin başlıca jeopolitik rakibi Türkiye’yi çevrelemek” ve bu oluşum, “ortak değerler ve karşılıklı ulusal çıkarlar üzerine kurulu bölgesel bir ittifak aracılığıyla yenilenmiş stratejik işbirliğini teşvik etmeye yönelik tarihi bir ilk adımı temsil ediyor.“
“Kâr amacı gütmeyen ve bölgede Amerikan çıkarlarını temsil ettiği“ belirtilen MEF’in öncülüğünde geçen Salı günü Knesset’te “parlamentolar arası bilgilendirme toplantısı“ düzenlendi ve burada “3+1 diyaloğuna bağlı bir parlamenter birlik olan Doğu Akdeniz Knesset Grubu’nun lansmanına“ işaret edildi. MEF’in internet sitesinde etkinlik hakkında şöyle denildi:
דEtkinlikte, Knesset üyeleri (MK’ler), Yunan ve Kıbrıslı parlamenterler, ABD Kongre üyeleri ve enerji, ticaret ve ulusal savunma alanlarında önde gelen uzmanların katılımıyla sanal bir bilgilendirme toplantısı düzenlendi. Parlamenter liderler, Türkiye’nin artan etkisi ve bölgesel istikrara yönelik tehditleri de dahil olmak üzere ortaya çıkan zorluklar hakkında derinlemesine görüşmeler gerçekleştirdi.
Grup eş başkanı MK Ohad Tal, oturumu açarken Türkiye’nin bölgedeki başlıca ‘saldırgan güç’ olarak İran’ın yerini hızla nasıl aldığını vurguladı.
Tal, ‘7 Ekim’deki korkunç katliamdan bu yana tüm bölge değişime uğradı. İran Şii ekseninin dramatik bir şekilde zayıfladığına ve yerini Sünni Müslüman Kardeşler ekseninin aldığına şahit olduk. Bu gerçeklik yeni zorluklar ortaya koyuyor ve bölgedeki istikrar, güvenlik, enerji ve ticarete tehdit oluşturuyor’ dedi.
Grup eş başkanı MK Alon Schuster ise, ‘Amacımız operasyonel gücümüzü istikrarlı bir siyasi konuma dönüştürmektir. Yunanistan ve Kıbrıs ile ortaklık sadece bir güvenlik ittifakı değil, aynı zamanda enerji, su, tarım ve inovasyon alanlarında bölgesel sivil direnci inşa etme fırsatıdır’ diye konuştu.
ABD Kongre Üyesi Randy Fine (R-FL), Ankara’nın jeopolitik gidişatına ilişkin ciddi endişelerini dile getirdi.
Fine, ‘Son birkaç yıldır, ister Gazze ile ilgili söylemler, ister Suriye’deki nüfuz, isterse dünyanın diğer bölgelerindeki faaliyetler olsun, Türkiye’nin sınırları aştığını gördük. Bu yüzden Türkiye’nin F-35 uçakları satın almasına karşıyım’ dedi.
Doğu Akdeniz Geçidi Yasası’nın baş sponsoru olan ABD Kongre Üyesi Brad Schneider (D-IL), gerçekçi ittifakların gerekliliğini vurguladı. Schneider, ‘Orta Doğu’da ortaklarımızın kimler, düşmanlarımızın kimler olduğu konusunda net olmalıyız; kimler iş birliğine açık, kimler engel ve zorluk çıkarıyor?. Ülkemizi özellikle İsrail, Kıbrıs ve Yunanistan olmak üzere IMEC [Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru] ülkeleriyle iş birliğine doğru itecek olan Geçit Yasası’na öncülük ediyorum. 3+1 çerçevesini IMEC’in başarısı, girişimcilik, bölgesel entegrasyon ve barış için kritik olarak görüyorum’ dedi.”
İSRAİL, YUNANİSTAN VE KIBRIS LİDERLERİ KUDÜS ZİRVESİ’NDE BİR ARAYA GELMİŞTİ
Bu arada 22 Aralık 2025’te Doğu Akdeniz’de dengeleri belirleyecek bir gelişme yaşanmıştı. İsrail, Güney Kıbrıs ve Yunanistan arasında yeni işbirliği zirvesi yapılmış, Asya ve Avrupa arasında enerji ve ticaret bağlantısı açısından kritik öneme sahip IMEC projesi esas gündem olmuştu. Üç ülke ile ihtilaflı olan Türkiye için de mesaj verilmişti. Netanyahu, Türkiye’yi kastederek, “İmrapatorluk hayallerini unutun” demişti.
The Jerusalem Post’un bildirdiğine göre, üç ülke arasındaki yakın ilişkinin temelleri yaklaşık 15 yıl önce enerji işbirliği ile atıldı. 22 Aralık’taki bu görüşmenin en güçlü ayağını yine enerji işbirliği oluşturdu ve burada Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) önemli bir yer tutuyor. Nitekim Netanyahu, üç ülkenin IMEC konusunda ilerleme kaydedeceğini duyurmuş ve eklemişti:
“Bu daha önce de gündeme gelen bir fikir, ancak bunu gerçeğe dönüştürmemiz gerektiğini düşünüyoruz.”
Netanyahu, projeyi, İsrail, Kıbrıs ve Yunanistan üzerinden Asya ve Avrupa’yı birbirine bağlayan deniz yolları, enerji boru hatları ve kablo bağlantısının bir kombinasyonu olarak tanımlamıştı
Bu çabaların bir parçası olarak Netanyahu, liderlerin üç ülke, Avrupa ve Arap Yarımadası arasında elektrik enerjisi işbirliğini sağlayacak ve nihayetinde Asya’ya bağlanacak olan Büyük Deniz Bağlantısı projesini ele aldıklarını da kaydetmiş ve “Bunu nasıl ilerletebileceğimiz konusunda pratik olarak görüştük ve bunu ilerletmeyi amaçlıyoruz” demişti.
İSRAİL, MISIR, FRANSA, LÜBNAN VE GÜNEY KIBRIS ANLAŞMALARI
Doğu Akdeniz’de son aylarda daha görünür hale gelen yeni işbirliği anlaşmaları ve görüşmeleri, İsrail’in bölgesel rolünü güçlendirmekle birlikte, dikkat çekici düzeyde Güney Kıbrıs’a ve onunla birlikte Yunanistan’a da merkezi bir rol veriyor.
Fransa ve Güney Kıbrıs arasında 15 Aralık’ta stratejik işbirliğini kapsayan yeni bir anlaşmanın imzalandığı duyurulmuştu. Bu, Doğu Akdeniz’deki yeni durumla ilgili dikkat çekici bir gelişmeydi. Bu anlaşmanın savunma, enerji ve güvenlik alanlarını kapsadığı bildirilmişti.
Güney Kıbrıs ile Fransa arasında stratejik işbirliği anlaşması
Fransa’nın Güney Kıbrıs ile yaptığı stratejik işbirliği anlaşması, daha önce İsrail, Mısır ve Lübnan’ın imzaladığı anlaşmaları da hatırlatmıştı.
Mısır, 2013’te Güney Kıbrıs ile askeri alanları da kapsayan stratejik bir anlaşma imzalamıştı. 2022’den sonra ise İsrail ile Güney Kıbrıs arasındaki ilişkiler yeni bir boyut kazandı. İki ülke arasında askeri ve ticari anlaşmalar imzalanmış, İsrail’den önemli oranda askeri malzeme Güney Kıbrıs’a gönderilmişti. Bu hamle, Doğu Akdeniz’de güvenliğini garantilemek için İsrail’in attığı kritik bir adım olarak değerlendirilirken, Güney Kıbrıs’ın da bölgede etkili olan önemli bir müttefik kazandığı yorumları yapılmıştı.
Son olarak, Lübnan ile Güney Kıbrıs arasında uzun yıllardır askıda bekleyen deniz yetki alanları anlaşmasının 27 Kasım’da imzalandığı duyurulmuştu. Böylece Doğu Akdeniz’de Mısır ve İsrail’in ardından Lübnan da Güney Kıbrıs ile stratejik anlaşma imzalayan bir diğer ülke olmuştu.
Lübnan ve Güney Kıbrıs anlaştı I Deniz yetki alanları anlaşması imzalandı
