Fas’ta Afrika Uluslar Kupası dedikoduları I Coşku yüksek, kral ortada yok

Fas’ta düzenlenen Afrika Uluslar Kupası, büyük şehirlerde yoğun ilgiyle sürerken, açılış töreninde Kral VI. Muhammed’in yokluğu ve sosyal-mali tartışmalar gündemde kalmaya devam ediyor.

GÜLER YILDIZ

Rabat, Kazablanka ve Marakeş gibi büyük kentler, 21 Aralık 2025’te başlayan Afrika Uluslar Kupası’nın (CAN 2025) coşkusuyla dolup taşıyor. Fas, turnuvaya ev sahipliği yapan ülke olarak tribünleri ve sokakları futbol ateşiyle doldursa da törenin yıldızı olan kraliyet ailesinden Kral VI. Muhammed’in açılışta bulunmaması dikkat çekti.

Mediapart’tan Omar Brouksy imzalı Can 2025 analiz yazısı, futbolun sadece futbol olmadığını bir kez daha gözler önüne seriyor. Özellikle CAN 2025 ile Afrika ülkelerinin birbirleri ile diplomatik ve sosyal ilişkileri de bir kez daha testten geçiyor.

KRALI GÖREN VAR MI?

CAN 2025’in açılış maçı, Rabat’taki Prens Moulay Abdallah Stadı’nda yağmur altında gerçekleşti; ancak kraliyet protokolündeki bir boşluk gözlerden kaçmadı: Kral yoktu!

Kralın yerine 22 yaşındaki veliaht Prens Moulay Hassan açılış maçının başlama vuruşunu yaptı. Brouksy’e göre, henüz ergenlik çağını yeni geride bırakmış bir veliahtın bu kadar görünür olması, kralın yokluğu ve sağlığına ilişkin spekülasyonları daha da artırdı.

“Kral nerede?” Rabat ve Kazablanka’nın kulislerinde en çok sorulan soru bu. Kral 1963 doğumlu ve bilinen bir hastalığı da yok. Monarşiyi hedef alan genç öfkeden (GENZ212), Can2025’in başlamasına az kala yaşanan sel ve yarattığı yıkımdan bunalmış olabilir.

Oysa Afrika dosyası, VI. Muhammed’in dış politikasının temel başlıklarından biri olarak biliniyor. Babası II. Hasan’ın Afrika kıtasına mesafeli yaklaşımının aksine, VI. Muhammed’in “Afrika yönelimi” kamuoyunda uzun süredir bilinen bir gerçek. Saraya yakın çevrelere göre Fas, Afrika’nın “büyük kapısı” olmayı hedefliyor.

‘BATI SAHRA FAS’INDIR’ DEDİ VE GEZMEYE GİTTİ

6’ıncı Muhammed en son, 5 Kasım 2025’te, Batı Sahra’nın “Fas’a ait olduğunun” Birleşmiş Milletler tarafından tanındığını ilan ettiği konuşmasıyla kamuoyu önüne çıkmıştı.

Aynı gün ülkeden ayrılan kral, önce Birleşik Arap Emirlikleri’ne gitti, ardından yakın dostu olan Abu Dabi Veliaht Prensi Muhammed bin Zayed el-Nahyan ile birlikte Kahire’ye kısa bir ziyaret gerçekleştirdi. Burada, Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah el-Sisi ile Gazze’deki duruma ilişkin resmi olmayan bir görüşme yapıldı. Üç ülkenin de İsrail’le ayrıcalıklı ilişkiler yürütmesi dikkat çekti.

Bu temasların ardından yeniden Emirlikler’e dönen kral, bir kez daha Kahire’ye geçti; sonrasında ise Paris’e, ardından da Fransız Alpleri’ndeki ünlü kayak merkezi Courchevel’e gitti.

AFRİKA DİPLOMASİSİ MASADA DEĞİL, SAHADA KONUŞULUR

Afrika Uluslar Kupası bir futbol turnuvası gibi görünse de -diğer yerlerde olduğu gibi- neredeyse “futbol dışında her şey” demek. Kıta ülkelerinin birbirlerine tahditleri, gerilimleri, toprak kavgası bir hayli fazla. Bu da çeşitli yaptırım ve muafiyetler olarak tezahür ediyor günlük hayata.

1963 yılından bu yana “Batı Sahra” alan hakimiyeti üzerinden iki ülke birçok kez diplomatik kriz yaşadı. Her defasında diplomatik ilişkiler kesildi, vize uygulamaları başladı.

2020 yılında görece yumuşayan ortam, bir anda yeniden gerildi ve Cezayir Fas’a vize uygulamaya karar verdi. Fas ise bu reste karşılık vermedi. Aslında Cezayir bir süredir eski sömürgesi Fransa başta olmak üzere birçok ülke ile “depresif” ilişkiler yürütüyor, radikal kararlar alıyor.

Futbol tüm bu diplomatik krizi de aşan bir yerde durdu turnuva boyunca. Tıpkı bu videoada olduğu gibi. Kongolu bir taraftar etrafı Cezayirlilerle çevrili ve gülerek “Korkmuyoruz” diyor, gülüşmelere neden oluyor.

Quand 𝟭 𝗦𝗨𝗣𝗣𝗢𝗥𝗧𝗘𝗥 𝗖𝗢𝗡𝗚𝗢𝗟𝗔𝗜𝗦 🇨🇩 est entouré par 𝗣𝗟𝗨𝗦𝗜𝗘𝗨𝗥𝗦 𝗔𝗟𝗚𝗘́𝗥𝗜𝗘𝗡𝗦 🇩🇿. 😆😭

Le football qu’on aime : 𝗖̧𝗔 𝗖𝗛𝗔𝗥𝗥𝗜𝗘 𝗘𝗧 𝗖̧𝗔 𝗥𝗜𝗚𝗢𝗟𝗘 𝗘𝗡𝗦𝗘𝗠𝗕𝗟𝗘 🥰 #CAN2025 pic.twitter.com/LBSONAFWjT

— Actu Foot (@ActuFoot_) December 31, 2025

Sosyal medyada paylaşılan bu ve benzeri görüntüler, binlerce Cezayirli taraftarın hiçbir olay yaşanmadan Rabat, Kazablanka ve Marakeş sokaklarında coşkuyla dolaştığını gösterdi.

Cezayir, 24 Aralık’ta Sudan ile oynayacağı maç öncesinde adeta Fas sokaklarını doldurdu. Samimi atmosferin en önemli etkeni Fas’ın Cezayir vatandaşlarına vize uygulamamasıydı. Bu karşılaşmalar, Rabat’tan Cezayir yönetimine verilmiş örtük bir diplomatik mesaj olarak da yorumlandı.

PROTESTOLARI UNUTMADIK: HER ŞEY FUTBOL DEĞİLDİR ZATEN

Fas, CAN 2025’e ev sahipliği yaparak ve 2030 Dünya Kupası’nı İspanya ve Portekiz ile birlikte düzenlemeye hazırlanarak küresel futbol sahnesinde kalıcı bir aktör olmayı hedefliyor. Ancak bu strateji, ülkede herkes tarafından desteklenmiyor.

2025 sonbaharında genç jenerasyonun ülke genelinde sokağa çıkıp, yoksulluğu, gelir adaletsizliğini, sosyal eşitsizliği protesto ettiğini unutmayalım. CAN 2025, o çocukların sloganlarını boğmaya yetmedi. Stadyum yatırımlarına, futbola ayrılan kaynakların sağlık, eğitim ve bölgesel eşitsizlikleri gidermek için kullanılması talebi günlerce yankılandı.

Kral VI. Muhammed ise parlamentoda yaptığı konuşmada, “büyük ulusal projeler ile sosyal politikalar arasında bir çelişki olmaması gerektiğini” savunmuştu.

GENZ212 protestolarının odağında monarşi de vardı: Halk kral istemiyordu, demokrasi, sosyal adalet, özgürlük yeterdi onlara. Protestolar sonrasında2026 bütçesinde sağlık ve eğitim harcamalarında yüzde 16’lık bir artış öngörüldü.

DERKEN… YOKSULLUĞU BİR DE SEL VURDU

Turnuvadan sadece beş gün önce, 15 Aralık’ta Safi kentinde yaşanan sel felaketinde en az 37 kişi hayatını kaybetti. Harap olan mahalleler ve yıkılan iş yerleri, bir yanda yeni stadyumlar, diğer yanda çökmüş altyapılar arasındaki uçurumu bir kez daha görünür kıldı.