Ortak raporun oylamaya sunulması beklenen toplantıda konuşan MHP’li Feti Yıldız, “İnfaz sitemi yamalı bohçaya dönmüştür, düzeltilmesi lazımdır. AİHM kararlarına hukuk devleti olarak uymak zorundayız” dedi. DEM Parti’li üyeler “sorunlu dil” nedeniyle muhalefet şerhi koyarken, CHP’li Murat Emir, AİHM kararlarına halen uyulmadığını ve kayyum uygulamalarının sürdüğünü belirterek, komisyon çalışmalarının “beklenen umudu” doğurmadığını söyledi.
HABER MERKEZİ – Meclis’te kurulan Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu üyeleri 21’nci toplantısını gerçekleştirmek için toplandı. Yaptığı açılış konuşmasında bu toplantının komisyonun “son toplantısı” olduğunu belirten Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş, raporun 7 bölümden oluştuğunu söyledi.
“Kalıcı barış ve huzur ortamının sağlanması, tarihi bir sorumluluk olarak karşımızda durmaktadır. Ülkemizde kardeşlik, esenlik ve toplumsal barışı büyüten her sözü ve her adımı en güçlü şekilde desteklemekteyiz” dedi.
Meclis Başkanı Kurtulmuş: Kalıcı barış, tarihi bir sorumluluk olarak karşımızda durmaktadır
MHP’Lİ YILDIZ: AİHM KARARLARINA UYMAK ZORUNDAYIZ
Kurtulmuş’un konuşmasının ardından siyasi parti temsilcileri söz aldı.
MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, “Bu süreçte söylenmeyen söz kalmadı. Komisyonumuzun temel anayasa ilkelerini üniter devlet yapısını dönüştürmek gibi bir yetkisi, misyonu yoktur. Terörsüz Türkiye vizyonu tam burada salt bir güvenlik politikası olarak görmekten çok, mesele beka meselesidir. İnfaz sitemi yamalı bohçaya dönmüştür, düzeltilmesi lazımdır. AİHM kararları ve uyum konusunda anayasa açıktır. AİHM kararlarına hukuk devleti olarak uymak zorundayız” dedi.
DEM PARTİ’Lİ ÇİÇEK: BU KAVRAMLAR, UZLAŞIYA TERS
DEM Parti Milletvekili Cengiz Çiçek, “Bundan sonra da barış ve toplum sürecinde üstlendiğimiz tarihsel sorumlulukla hareket edeceğimizi vurguluyoruz. Tüm çabalarımıza rağmen ortak rapor tasladığında yer alan kimi kavramlar hakkında farklı düşüncelerimizi belirtmek isteriz. Komisyon ortak rapor tasladığında ‘terörsüz Türkiye süreci’, ‘terör belası’ gibi kavramlar kullanılmasını doğru bulmuyoruz. Bu türden yaklaşımlar ortak rapor, uzlaşı yaklaşımına ters düşmektedir” diye konuştu.
Çiçek, “DEM Parti olarak, Öcalan’ın yaptığı çağrıya ismini veren Barış ve Demokratik Toplum Süreci olarak adlandırmaktayız. ‘Terörsüz Türkiye’ olarak ifade edilmesinin doğru olmadığını, komisyon ismindeki gibi ‘milli dayanışma’, ‘kardeşlik’ ve ‘demokrasi’ gibi nitelendirilmesi gerektiğimi belirtmekteyiz” dedi.
DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit ise, “Bu komisyon kurulurken aslında çok özel birkaç amaçla kurulmuştu. İmralı Hapishanesi’nde Sayın Öcalan’ı ziyaret etmiş olmasının da tarihi bir önemde olduğunu ifade etmemiz gerekiyor. Bu anlamıyla bütün bu çalışmaların her birisi içinde bulunduğumuz süreçte pozitif adımlar, pozitif gelişmeler ve sürece katkı koyan çalışmalar olarak da ele alınmalıdır. Bugüne kadar komisyon çalışmalarında her bir siyasi partinin genel anlamda yapıcı, olumlu ve sürece katkı koyan yaklaşımlarını gerçek anlamda takdir ettiğimizi ve bu konuda da her bir siyasi partiye de ayrı ayrı teşekkür ettiğimizi de ifade etmek isterim. Partimizin görüşleri ayrıca ifade edilecek” diye konuştu.
DEM Parti’den ortak rapora muhalefet şerhi: Kürt meselesi ‘terör’ kavramı ile anılamaz
CHP’Lİ EMİR: DİL SORUNLU, BİZİ KAPSAMIYOR
CHP Grup Başkanvekili Murat Emir de konuşmasında şunları ifade etti:
×Bu raporun ilk 5 bölümünde yer alan dilin son derece sorunlu olduğunu, belirli bir siyasi ve sosyolojik bakış açısını içerdiğini, bizi kapsamadığını ifade etmeliyiz. Geç görmüş olmamız dolayısıyla çeşit eleştirilerimiz oldu, bir ölçüde yaşama geçirildi ama buradaki cümlelerin her birinin aslında belirli bir ideolojik bakışı yansıtması dolayısıyla bizi tam karşılamadığını da ifade etmek ve tutanaklara geçirmek durumundayız. Ancak 6 bölüm olan yasal düzenleme önerileri, demokratikleşme önerileri bizim için ve 86 milyon için önemli bir beklenti yaratan ve Türkiye’nin hem demokrasi standartlarını yükseltecek hem de toplumsal barışımızı inşa etmeye dönük olarak Meclis’imize bir ödev yükleyecek olması, dolayısıyla bu konuyu bu konunun bu çok da büyütülmemesi gerektiğini düşünenlerdir ve bu komisyonda aslında bir umut inşa edilmeye çalışıldı ama maalesef bu komisyonun çalıştığı süre ve komisyonun öncesindeki Türkiye’nin içinde bulunduğu siyasal ortamı değerlendirmekte yarar görüyoruz. Bu komisyon toplanırken de ve komisyon görev yaparken de anayasanın sürekli çiğnendiği, Anayasa Mahkemesi kararları ve AİHM karalarına uyulmadı.
“KOMİSYON BEKLENEN UMUDU DOĞURMADI”
Emir konuşmasının devamında, “Bu Meclis’in bir üyesi olan Can Atalay hukuksuz bir biçimde cezaevinde tutulduğu için gelemiyor, Anayasa Mahkemesi kararlarına rağmen Tayfun Kahraman’ın hala ceza bile tutuluşu, Selahattin Demirtaş’ın AİHM kararlarına rağmen cezaevinde tutuluşu, kayyum uygulamalarında en ufak bir geri adım atılmamış olması, tutukluluk uygulamalarının peşine cezaya dönüştürülmüş olması ve Türkiye siyasetinin adliye koridorlarından iddianamelerle, iftiracılarla dizayn edilmeye çalışılması sürecinde maalesef en ufak bir demokrasiye, hukuk devletine, adalete ait bir ilerleme kaydedilmemiştir. Bu karşıdan bu komisyon çalışmaları beklenen umudu doğurmamıştır, bunu da bir kez daha ifade etmek isteriz. Elbette bu komisyonumuz, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün kurduğu Meclis’imizin özellikle kendine özgü bir komisyondur. Cumhuriyetimizin demokratik, laik anayasal yapısını koruyan ve üniter devlet yapısını tartışmaya açmayan bir çalışma yürütmüştür ve o açıdan da değerlidir” dedi.
Toplantı diğer komisyon üyelerinin konuşmalarıyla devam ediyor.
ORTAK RAPOR OYLAMAYA SUNULACAK
Konuşmaların ardından bugünkü toplantıda ortak raporun oylamaya sunulması bekleniyor.
×YAZIM EKİBİNİN RAPORLAMA SÜRECİ
Komisyonun 24 Aralık 2025’te yaptığı 20’nci toplantının ardından rapor yazım aşaması başlamıştı.
Komisyonun ortak raporu için yazım ekibinde CHP Grup Başkanvekili Murat Emir, DEM Parti İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek, AKP Grup Başkanvekili Abdulhamit Gül, MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız ve Yeni Yol Grup Başkanı Bülent Kaya bulunuyordu.
Son toplantısı 16 Şubat’ta yapan yazım ekibi, bugüne kadar 6 kez toplanmış ve ortak rapor taslağını komisyonda yer alan tüm partilere göndermişti.
Komisyon raporunda yer alıp almayacağı tartışılıyor | Umut hakkı nedir, olmaması neden yasak?
