Macaristan’da 12 Nisan’da seçim var. Başbakan Orban beşinci dönem de seçilmek istiyor. Ancak rakibi Magyar, anketlerde önde görünüyor. Magyar, hakkında ortaya atılan seks kasetinden Orban’ı sorumlu tuttu. Trump ve Putin destekçisi Orban ise, Magyar’ı “dış güçlerin ürünü” olmakla suçladı. Peki, Macaristan ve Avrupa basını bu kritik seçim için ne diyor?
HABER MERKEZİ – Macaristan’da 12 Nisan’da seçim yapılacak. Dört dönemdir iktidarda olan Başbakan Viktor Orban için bu seçim kritik önemde görülüyor. Orban’ın mevcut durumda en önemli rakibi, bir zamanlar kendisiyle ittifak yapmış olan Peter Magyar. Magyar’ın partisi de sağ muhafazakar siyaseti benimsiyor, ancak Orban’ın sağ popülist siyasetine artık mesafeli durmayı tercih ediyor.
ORBAN 5’İNCİ DÖNEMİ DE İSTİYOR: RAKİBİ İSE ŞİMDİLİK ÖNDE
Orban Macaristan siyasetinde eski ve etkili bir isim. İlk olarak 1998-2002 yılları arasında başbakanlık koltuğuna oturan Orban’ın yeniden ve uzun süreli olarak sahneye dönmesi için aradan 8 yıl geçmesi gerekti. Orban, ilk olarak 2010’da ve ardından 2014, 2018 ve 2022’deki seçimlerde önemli oy oranlarına ulaştı, partisi meclisin üçte ikisinde çoğunluğu elde etti.
Orban, üst üste beşinci dönemde de kazanmak istiyor. Ancak bu kez rakibi daha zor görünüyor. Anketlere göre, artık Fidesz Partisi’nin lideri Başbakan Orban’ın muhalifi olan Magyar’ın partisi Tisza Partisi yüzde 35 oy oranına ulaşmış durumda.
MAGYAR’IN SEKS KASETİ ORTAYA ATILDI: ORBAN’I SUÇLADI
Nisan ayındaki seçim öncesinde rakiplerin karşılıklı suçlamaları ise dikkat çekiyor. Orban’ın en güçlü rakibi Magyar hakkında bir süreden beri seks kaseti iddiası gündemde. Magyar, eski kız arkadaşıyla yaşadığı cinsel ilişki sırasında bilgisi dışında kaydedildiği iddia edilen bir video nedeniyle geçen hafta suç duyurusunda bulundu, ancak söz konusu ilişkinin rızaya dayalı olduğunu ve herhangi bir yasadışı eylemde bulunmadığını da belirtti. Magyar’a göre, seçim öncesinde kasetin gündeme getirilmesinin arkasında Orban ve partisi bulunuyor. Orban’ın partisi ise bu suçlamayı kabul etmedi.
Macaristan’da kritik seçim süreci | Magyar için “kaset” iddiası: Geride olan Orban’ı suçladı
TRUMP VE PUTİN’DEN DESTEK ALAN ORBAN, RAKİBİ İÇİN “DIŞ GÜÇLERİN ÜRÜNÜ” DEDİ
Rakipler arasındaki karşılıklı suçlamalar, başka argümanlar üzerinden de sürüyor. Magyar, Orban’ı yalnızca “kışkırtma” ve “tehdit” dilinden anlamakla suçluyor. Orban’a göre ise, Magyar’ın muhafazakâr partisi Tisza “dış güçlerin ürünü.”
Ancak suçlamasının aksine, “dış güçlerden“ destek alan Orban gibi görünüyor. 16 Şubat’ta başkent Budapeşte’de Orban ile görüşen ve ardından basın toplantısında konuşan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio şöyle demişti:
“Başkan Trump’ın sizin başarınıza derinden bağlı olduğunu güvenle söyleyebilirim çünkü sizin başarınız bizim başarımızdır.”
Sık sık Trump’a olan hayranlığını dile getiren Orban, aynı zamanda Avrupa Birliği (AB) ülkeleri içinde Rus yanlısı siyaset izlediği iddiasıyla da eleştiriliyor. Özellikle Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya’dan yana bir tavır aldığını gizlemeyen Orban, AB’nin Ukrayna’ya yönelik desteğine karşı çıkıyor ve Rusya’ya yönelik yaptırımlara karşı ortak karar alınmasını istemiyor. Nitekim AB’nin 26 Ocak’ta, Rusya’dan gaz alımının 2027’nin sonuna kadar sonlandırılmasına ilişkin aldığı karara Macaristan karşı çıktı ve Slovakya ile birlikte kararı Avrupa Adalet Divanı’na taşıyacağını duyurdu.
AB, Rusya’dan gaz ithalatını sonlandırmayı onayladı
MACARİSTAN VE AVRUPA BASINI NE DİYOR?
Macaristan’daki seçim hem AB hem de ABD açısından kritik önemde görülüyor ve basına yansıyan yorumlar da bu yönde. Eurotopics.net’in konuyla ilgili bazı basın organlarından yaptığı derlemeler şöyle:
Nepszava (Günlük gazete – Macaristan): Tisza bir şansı hak ediyor
Sosyal demokrat siyasetçi Béla Fábry (MSZP), Népszava’da Tisza Partisi’nin değişimin garantisi değilse de şu anda bu yolda tek umut olduğunu belirtiyor:
“Değişime güvenmeliyiz. Değişimin ülkeye işlevsellik katacağına dair anlatıya bir şans tanımalıyız. Bu özellikle siyaseten solda yer alan insanlar için hassas bir soru. Etrafında çok sayıda eski Fideszçinin de bulunduğu, Fidesz’in eski imtiyazlı parti askeri değişim getirebilecek mi? Bunun garantisi ne? Hiçbir garantisi yok. Bir tek umut var. Kabul etmeliyiz ki, demokratik muhalefetin Orbán sistemini yenmek için şimdiye değin yaptığı tüm girişimler başarısız olmuştu.”
HVG (Haftalık gazete – Macaristan): Muhalefetin hiç değilse güncel bir programı var
Hvg, Tisza’nın seçim programını teknokratik bulsa da en azından ortada bir program olduğunu belirtiyor:
“Tisza’nın seçim programı, hukuk devletinin yeniden tesisinden ekonominin canlandırılmasına ve Rusya’ya enerji bağımlılığının sona erdirilmesine kadar neredeyse her şeyi vadediyor. … Sol liberal gönülleri kazanmak için mükemmel gözüken program, ülkenin inşası için de uygun olabilir. Ancak asıl mesele, bunun seçimleri kazanmaya yetip yetmeyeceği. Tisza’nın programının dürüst, hatta neredeyse teknokratik olması bir sorun teşkil edebilir. … Öte yandan iktidar partisi, Fidesz en son 2010’da yazılı ve denetlenebilir bir programa sahip olmuşken, aralarındaki bu -Tisza’nın eline iyi bir siyasal iletişim malzemesi veren- farkı gizlemekte zorlanıyor.”
Magyar Hang (Haftalık gazete – Macaristan): Nefrete karşı kayıtsız kalınıyor
Magyar Hang endişeli:
“Macaristan’da bugün kamusal yaşamın en rahatsız edici hususlarından biri artık nefret kışkırtıcılığının kendisi değil, bunun çok az insan tarafından gerçek bir tehlike olarak algılandığı gerçeği. Afişlerde, haber bültenlerinde, [hükümetin gerçekleştirdiği] ulusal istişarelerde ve resmi açıklamalarında sürekli düşman imgeleri öne çıkıyor – ama bu pek çoklarınca yalnızca ‘siyasetin doğal parçası’ olarak yorumlanıyor. Sanki dışlama artık bir üslup, ton, iletişim hilesi olmamış gibi. … Macar toplumu ne aptal ne de kötü. … Sorun, öğrenilmiş kayıtsızlık. Bu kayıtsızlık da doğuştan gelmiyor, aksine deneyimlerle bezenerek bir savunma mekanizmasına dönüşüyor.”
Interia (Haber portalı – Polonya): Henüz hiçbir şey belli değil
Siyaset bilimci Jarosław Kuisz, Interia’da evdeki hesabın çarşıya uymayabileceği uyarısında bulunuyor:
“Giderek daha fazla Macar, Orbán’ın akraba ve tanıdıklarının devlet gücünü ellerine geçirmiş olmasından rahatsızlık duyuyor. … Kremlin’e yönelik dostane sözler de herkesin hoşuna gitmiyor. Demokratik değişim için nedenler listesi daha da uzatılabilir. Ancak asıl mesele, Orbán’ı iktidardan indirmenin mümkün olup olmayacağı. Macaristan’daki son seçimlerden önce, daha vurulmadan Macar ayısının postunun nasıl paylaşıldığını gayet iyi hatırlıyorum. Pratikte ise bu yalnızca bir hüsnükuruntuydu. 2026 için de henüz hiçbir şey belli değil.”
Diena (Günlük gazete – Letonya): Orban’ın yenilmesi Trump’ı da vurur
Diena’ya göre, Macaristan’daki hararetli iktidar kavgasının sonuçları ABD’de bile hissedilebilir:
“Her iki cephe de ellerindeki bütün kaynakları ve destekçileri seferber ederek birbirlerini suçlamaktan kaçınmıyor. Mevzubahis, Macaristan’da iktidarın korunmasından ya da el değiştirmesinden ve ülkenin mevcut rotasından çok daha fazlası. Seçim sonucuna büyük bir sembolik, hatta bir bakıma küresel de anlam atfediliyor. Orbán, ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa’da izlediği rotanın en önemli destekçisi ve teşvikçisi, aynı zamanda da bizzat Trump’ın yakın dostu olarak görülüyor. Dolayısıyla yenilmesi halinde, özellikle de ABD’deki ara seçimlere kısa süre kalmışken Trump şimdiden bir darbe almış sayılabilir.”
Handelsblatt (Günlük gazete – Almanya): Huxit’in tam zamanı
Handelsblatt, Macaristan’dan bıkmış durumda:
“Brüksel’in, ‘Rusya’yı değil de Avrupa Birliği’ni tehdit gören’ üyeleri sırtında taşımayı sürdürme imkânı artık kalmadı. Orbán da seçim kampanyasında tabloyu böyle ifade etti. Avrupa yalnızca bir hukuk topluluğu değil, her şeyden önce bir değerler topluluğudur – Macaristan ise yıllardır düzenli aralıklarla her ikisine karşı da suç işliyor. AB’den zorla çıkarılmaya ilişkin tanımlanmış bir prosedür yok. Ancak Budapeşte’ye bardağın taştığına ve Macaristan’ın ya köklü bir politika değişikliğine gitmesi ya da bir ‘Huxit’ (Macaristan’ın AB’den ayrılması) sürecini kendisinin başlatması gerektiğine dair yanlış anlaşılmaya mahal vermeyecek bir sinyal göndermekte geç bile kalındı.”
Der Standard (Günlük gazete – Avusturya): AB ve Ukrayna’ya sert eleştiri, Rusya’ya tek söz yok
Der Standard köşe yazarı Paul Lendvai, Macaristan Başbakanı’nın dış politikada izlediği çifte standartları eleştiriyor:
“Macaristan’daki parlamento seçimlerine neredeyse iki ay kalmışken, güçlü muhalefet partisi Tisza’nın baskısı altında kalan Başbakan Viktor Orbán Ukrayna’ya karşı yeni bir nefret kampanyası başlattı. Kitle iletişim araçlarının tamamı seferber edilerek savaş korkusu körükleniyor, Ukrayna ve AB düşman gösteriliyor, Orbán hükümeti ise barış ve güvenliğin yegâne garantörü olarak sunuluyor. … Savaş kışkırtıcısı oldukları iddiasıyla AB ve Ukrayna’ya karşı yürütülen nefret kampanyasının aksine, Rusya ve Çin’deki diktatörlükler tek bir kelimeyle dahi eleştirilmiyor.”
