1944’te Yunanistan’da Nazi işgali sırasında infaz edilen 200 komüniste ait olduğu belirtilen fotoğraflar, Belçikalı bir satıcı tarafından eBay’de açık artırmaya çıkarılmasıyla ilk kez ortaya çıktı. Muhalefet belgelerin devlet tarafından satın alınarak ülkeye getirilmesini istiyor.
Çağdaş Kaplan
1 Mayıs 1944’te Atina’nın doğusundaki Kaisariani’deki Atış Poligonu’nda Naziler tarafından infaz edilen 200 komüniste ait olduğu belirtilen fotoğraflar ilk kez gün yüzüne çıktı.
Bugüne kadar yalnızca gravür ve çizimlerle bilinen infaz anlarına ilişkin herhangi bir fotoğraf ya da video kaydı bulunmuyordu. Belçika merkezli bir satıcının görüntüleri çevrim içi satış platformu eBay üzerinden açık artırmaya çıkarmasıyla belgeler gün yüzüne çıktı. Satıcı, fotoğrafların bir Wehrmacht astsubayının özel koleksiyonundan geldiğini öne sürdü.
Fotoğrafların 1 Mayıs 1944’te kurşuna dizilen 200 komüniste ait olup olmadığı henüz kesinlik kazanmadı. Ancak ilk değerlendirmeler, belgelerin özgün olabileceğine işaret ediyor. Görüntülerde infaz öncesi son anların yer aldığı belirtiliyor.
YUNANİSTAN’DA GÜNDEMİN İLK SIRASINDA
Fotoğrafların dolaşıma girmesi Yunanistan’da geniş yankı uyandırdı. Muhalefet partileri ve sol çevreler, tarihi belgelerin ticari bir meta haline getirilmesine tepki göstererek devletin devreye girmesi çağrısında bulundu. Yunanistan Komünist Partisi (KKE), fotoğrafların “tarihi ve manevi değeri ölçülemez belgeler” olduğunu belirterek devlet sorumluluğuyla satın alınmasını ve Kaisariani Belediyesi’ndeki EAM Ulusal Direniş Müzesi’ne teslim edilmesini önerdi. Parti, belgelerin özel koleksiyonlara ya da çevrim içi müzayedelere konu edilmesinin tarihsel hafızaya hakaret olduğunu vurguladı.
Eski Başbakan Alexis Çipras, Meclis Vakfı’nın fotoğrafları satın alması için Meclis Başkanı’na mektup gönderdi. Çipras, belgelerin “ulusal direnişin ve fedakârlığın tanıklığı” olduğunu belirterek ticari dolaşımdan çıkarılması gerektiğini ifade etti.
Yeni Sol (Nea Aristera) Partisi’nin lideri ve milletvekili Alexis Charitsis de Kültür Bakanlığı’na çağrıda bulundu. Charitsis, belgelerin özgünlüğünün resmi olarak incelenmesini, doğrulanması halinde devlet tarafından satın alınmasını ve kamusal bir müze çerçevesinde sergilenmesini istedi.
HÜKÜMETTEN AÇIKLAMA YOK
Muhalefetin ortak çağrılarına karşın hükümet cephesinden ve Kültür Bakanlığı’ndan henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Fotoğrafların satışa çıkarılması, ülkede tarihi hafızanın korunması tartışmasını yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.
×YUNANİSTAN’DA NAZİ İŞGALİ VE DİRENİŞ
Nazi Almanyası 6 Nisan 1941’de Yunanistan’ı işgal etti. Kısa sürede ülke Almanya, İtalya ve Bulgaristan arasında paylaşıldı; Atina ve Selanik gibi stratejik merkezler Alman kontrolüne geçti. 1941–1944 arasındaki işgal dönemi ülke için ağır bir yıkım anlamına geldi. 1941–42 kışında yaşanan büyük kıtlıkta on binlerce kişi yaşamını yitirdi.
Ancak işgale karşı güçlü bir direniş de örgütlendi. Direnişin ana gövdesini, Yunanistan Komünist Partisi’nin öncülüğünde kurulan Ulusal Kurtuluş Cephesi (EAM) ve onun silahlı kanadı Yunan Ulusal Kurtuluş Ordusu (ELAS) oluşturdu. Komünist olmayan birçok kesim de bu yapılar içinde Nazi karşıtı mücadeleye katıldı ve ülke genelinde gerilla savaşı başladı.
1 Mayıs 1944’te Atina’daki Kaisariani Atış Poligonu’nda 200 komünist tutuklu Naziler tarafından kurşuna dizildi.
İnfaz edilenlerin büyük bölümü, Metaksas diktatörlüğü döneminden beri cezaevinde bulunan ve işgal sırasında Almanlara teslim edilen komünistlerdi. 1 Mayıs tarihinin seçilmesi ise sembolikti: İşçi Bayramı’nda örgütlü solun temsilcileri hedef alınmıştı.
