2009’da polisin silahından çıkan kurşunla yaşamını yitiren üniversite öğrencisi Aydın Erdem’le ilgili başvuruyu Anayasa Mahkemesi “kabul edilemez” buldu. Daha önce AİHM Erdem dosyasında ihlal kararı vermiş ve Türkiye de etkin soruşturma taahhüdünde bulunmuştu.
HABER MERKEZİ – Anayasa Mahkemesi (AYM), Diyarakır’da 6 Aralık 2009’da Demokratik Toplum Partisi’nin (DTP) kapatılmasına karşı protestolar sırasında polis kurşunuyla öldürülen Dicle Üniversitesi öğrencisi Aydın Erdem’e ilişkin başvuruyu reddetti. AYM’ye göre, yaşam hakkı, etkili başvuru hakkı ve makul sürede yargılama hakkına ilişkin başvuru gerekçeler ‘kabul edilemez.’
Mezopotamya Ajansı’ndan (MA) Rukiye Payiz Adıgüzel’in haberine göre, avukat Yakup Güven, AYM’nin Aydın Erdem’in yaşamını yitirmesinin ardından resen açılan soruşturma ile birlikte aile ve İnsan Hakları Derneği (İHD) Diyarbakır Şubesi’nin maddi ve manevi tazminat talebiyle açtığı idari dava bulunduğunu söyledi.
“FAİLLERİN TESPİTİ VE CEZALANDIRILMASINI AMAÇLAYAN BİR SÜREÇ TAKİP EDİLMEDİ”
Erdem’in polisin açtığı ateş sonucu yaşamını yitirdiğine ilişkin birçok delilin mevcut olduğuna dikkat çeken Güven, buna rağmen başından itibaren delillerin etkili biçimde toplanmadığını, maddi gerçeğin ortaya çıkarılması çabasının güdülmediğini, faillerin tespiti ve cezalandırılmasını amaçlayan bir sürecin takip edilmediğini belirtti. Bu şekilde takipsizlik kararı verildiğini kaydeden Güven, şunları söyledi:
“Ailenin açmış olduğu maddi ve manevi tazminat istemli idari davada da Aydın Erdem’in katledilmesine ilişkin kurşunun polis tabancasından çıktığının tespit edilemediği, bu hususta bir delil olmadığı öne sürüldü. Bu nedenle idarenin müdahalesiyle Aydın Erdem’in ölümü arasında uygun bir illiyet bağının varlığından söz edilemeyeceği öne sürülerek, ailenin maddi ve manevi tazminat talepleri reddedilmiştir. İdareye yüklenebilecek bir hizmet kusurunun varlığından bahsedilemeyeceğini belirten İdare Mahkemesi, gerekçe olarak da savcılık dosyasında verilen takipsizlik kararını öne sürmüştü.”
“CEZASIZLIK POLİTİKASI”: DOSYA AİHM’YE GÖTÜRÜLECEK
Kararın kesinleşmesinin ardından AYM’ye başvurduklarını söyleyen Güven, soruşturmanın başında olay yerindeki polislerin delilleri karartmaya çalıştığının tespit edildiğini dile getirdi. “Delilleri karartma” çabasının sık sık önlerine çıkan bir durum olduğunun altını çizen Güven, “Cezasızlık sistemi devlet tarafından çok uzun yıllardır uygulanmakta olan bir sistem. Bu tür durumlarda soruşturma açılmış ise de bu süreç istekli biçimde yürütülmez, soruşturmanın başında failler çarpıtılmaya, muğlaklaştırılmaya çalışılır, amirleri kolluk personelleri hakkında soruşturma yürütülmesi izni vermez, deliller etkili biçimde toplanmaz, tanıklar etkili biçimde araştırılıp dinlenmez, failler delilleri karartmaya dönük eylemler içerisinde olur ve bu suçlar da ayrıca cezasız bırakılır. Bu şekilde hem failler cezasız kalır ve yeni ihlallerin meydana gelmesinin önü açılır, hem de ülkede yaşam hakkı ihlalleri, işkence yasakları gibi Anayasa ve AİHS tarafından güvence altına alınan maddelerin ihlali sistematik bir biçim alır” diye konuştu.
Erdem dosyasında hukuki mücadeleyi sürdüreceklerini belirten Güven, AYM’nin kararına karşı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) başvuracaklarını aktardı.
×
DAVA HAKKINDA
Dicle Üniversitesi öğrencisi Aydın Erdem, Diyarbakır’da 6 Aralık 2009 tarihinde Demokratik Toplum Partisi’nin (DTP) kapatılması kararının protesto edildiği bir eylemde polis kurşunuyla öldürüldü. Erdem’in yaşamını yitirdiği olaya ilişkin başlatılan soruşturmada Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü Polis Evi tuvaletinde 6 mermi kovanı bulundu. Yapılan soruşturmada mermilerin olay günü havaya ateş ettiğini söyleyen polisler S.B. H.İ., V.Ö. ve T. M. silahlarından çıktığı belirlendi. Ancak hazırlanan raporda, deforme olmuş mermi çekirdeğinin hangi silahtan atıldığı tespit edilemedi. Olay yerinde tutanak tutmadan topladığı boş kovanları Polis Evi’ndeki tuvalete atan polis T.M. ve diğer polisler hakkında ise işlem yapılmadı.
Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı, Erdem’in yüzü puşili bir kişi tarafından vurulduğuna dair tanık beyanları olduğunu öne sürerek sanıklar hakkında takipsizlik kararı verdi. Başsavcılık, Erdem’in faillerinin bulunması için başlatılan soruşturmada ise “daimi arama” kararı vererek, dosyayı rafa kaldırdı. Bunun üzerine Erdem’in ailesi İHD Diyarbakır Şubesi avukatları aracılığıyla, etkin ve yeterli bir soruşturma yürütülmediği ve yaşam hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle 2012’de AİHM’ye başvurdu.
AİHM, 2021’de aileye 13 bin 500 euro tazminat ödenmesine hükmetti. Suçlamalara karşı savunma yapmak yerine tek taraflı deklarasyon gönderen Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde (AİMS) güvence altına alınan yaşam hakkının korunması bağlamında etkin soruşturma yürütülmediğini kabul etti. Türkiye, etkin soruşturma yürüteceğine dair bildirimde bulunarak, taahhütte bulundu. AİHM, hükümetin taahhüttünü dikkate alarak kayıttan düşürme kararı aldı. Ancak Türkiye’de etkin soruşturma yürütmedi. Avukatlar bunun üzerine soruşturmanın yeniden açılması talebinin reddi nedeniyle yaşam hakkının, ölümden kaynaklanan zararların tazmini istemiyle açılan tam yargı davasının reddi nedeniyle yaşam hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ve tam yargı davasının uzun süre devam etmesi nedeniyle de makul sürede yargılama hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle AYM’ye başvurdu. AYM ise başvuruyu kabul edilemez buldu.
