Prof. Eloise Marais, uzay endüstrisinin artan kirliliğine dikkat çekti: “İnsanlık üst atmosfere daha önce hiç bu kadar kirletici eklemedi. Düzenleme olmazsa ciddi sonuçlarla karşılaşabiliriz.”
HABER MERKEZİ – Araştırmalara göre mega uydu ağları ve artan roket fırlatmaları, atmosferde onarılamaz etkilere yol açabilecek düzeye ulaştı.
Bilim insanları, uzay endüstrisinin yol açtığı hava kirliliğinin küresel ölçekte denetlenmesi gerektiğini belirtti.
University College London’dan (UCL) Prof. Eloise Marais ve ekibi, 2020’den bu yana uzay faaliyetlerini izliyor. Verilere göre yalnızca 2024 yılında 259 roket fırlatıldı. Bu fırlatmalarda 153 bin tonun üzerinde yakıt tüketildi. Marais, “Daha önce hiç bu kadar kirletici üst atmosfer tabakasına eklenmemişti. Düzenleme olmazsa ciddi sonuçlarla karşılaşabiliriz” dedi.
ÜST ATMOSFERDE 500 KAT ETKİ
Araştırmaya göre Starlink, OneWeb ve Thousand Sails gibi uydu ağları, iklimi değiştiren karbon ve kurum salımını üç kat artırdı. Her ne kadar salınan miktar diğer sektörlere göre düşük olsa da, bu parçacıkların üst atmosferde kalma süresi çok daha uzun. Bu nedenle aynı miktarda kurum, havacılık ya da yeryüzü kaynaklı kirliliğe kıyasla 500 kat daha fazla ısınma etkisi yaratıyor.
Marais, Amazon’un Kuiper projesiyle birlikte tehlikenin artacağına dikkat çekti: “Katı yakıtlı roketler ozon tabakasına zarar veren klor bileşikleri üretiyor. Bu durum Montreal Protokolü ile sağlanan ilerlemeyi geri çevirebilir.”
“GELECEK ONYILLARDA ÇOK DAHA FAZLA”
UCL’den Dr. Connor Barker, önümüzdeki on yıllarda çok daha fazla mega uydu ağının fırlatılacağını, bunun da iklim üzerinde ağır sonuçlar doğuracağını vurguladı. 1960’larda yılda 100–200 nesne uzaya gönderilirken, bugün her yıl binlerce uydu fırlatılıyor ve çoğunun ömrü kısa.
2024’te 2 bin 539, 2023’te ise 2 bin 16 nesne yeniden atmosfere girerek yandı. Bu süreçte 13 bin 500 ton uydu ve roket parçası, tepkimeye girme ihtimali olan metal parçacıkları halinde atmosfere karıştı.
ULUSLARARASI HUKUK YETERSİZ
İngiltere Ulusal Uzay Merkezi’nden Prof. Stuart Martin, mevcut uluslararası hukukun yetersiz olduğunu söyledi:
