Stratejik nükleer silahların sınırlandırılmasını öngören New START anlaşmasının süresi doldu. Rusya, ABD’yi suçladı ve tarafların artık yükümlülüklere bağlı olmayacağını duyurdu. Anlaşma her iki tarafın nükleer silah başlığını 1.550 ile sınırlandırıyordu. Anlaşmanın çökmesiyle her iki taraf da belirlenen sınırı aşabilecek kapasiteye sahip.
HABER MERKEZİ – Son bir yılda Soğuk Savaş dönemini aşan bir silahlanma yarışı yaşanıyor. Özellikle nükleer silahlanmadaki tırmanış, geçmişteki endişeleri yeniden gündeme getiriyor. Bu tablonun temel nedenlerinden biri, Soğuk Savaş sonrasında imzalanan nükleer silahlanma anlaşmalarının çökmesi. 5 Şubat’ta süresi dolacak olan New START da bu anlaşmalar arasında yer alıyor.
‘Yeni Soğuk Savaş’ | New START’ın süresi doluyor: Nükleer restleşme ve kontrolsüzlük dönemi
Rusya Dışişleri Bakanlığı, stratejik nükleer silahların sınırlandırılmasını öngören Yeni Stratejik Silahların Azaltılması Anlaşması’nın (New START) süresinin sona ereceğini ve tarafların artık yükümlülüklere bağlı olmayacağı açıklamasında bulundu.
Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, Rusya’nın yarın süresi sona erecek Yeni START’ı uzatma girişiminin ABD tarafından karşılık bulmadığı kaydedildi.
ABD’nin tutumunun eleştirildiği açıklamada, “Anlaşma taraflarının, artık anlaşma bağlamındaki hiçbir yükümlülüğe bağlı olmadıkları ve bir sonraki adımlarını serbestçe seçebilecekleri gerçeğinden hareket ediyoruz” denildi.
Açıklamada, Rusya’nın ulusal güvenliğine yönelik olası ek tehditleri durdurmak için “kararlı askeri-teknik önlemler” almaya hazır olduğu da belirtildi.
NEW START ANLAŞMASI
ABD’nin Sovyetler Birliği ile 1991’de ve Rusya Federasyonu ile de 1993’te imzaladığı Stratejik Silahların Azaltılması Anlaşmaları’nın (START 1 ve START 2) uzantısı niteliğindeki Yeni START anlaşması, 2010 yılında imzalanmıştı.
Washington ile Moskova arasındaki yürürlükteki son nükleer anlaşma, uzun menzilli nükleer silah başlıklarına ve füzelere kısıtlama getiriyor.
Rusya geçen yıl süresi dolan anlaşmanın yükümlülüklerine 1 yıl daha uyacağını açıklamıştı. Anlaşmaya ilave süre de 5 Şubat’ta doluyor.
New START anlaşmasının süresinin uzatılması için Putin 22 Eylül 2025’te ABD’ye yeni bir teklif sunmuştu. Putin anlaşmayı bir yıl daha uzatabileceklerini duyurmuş, ancak ABD’nin de benzer şekilde hareket etmesi şartını ortaya koymuştu. Bu arada 2023’te Putin, ABD’nin Rusya ile savaşta Ukrayna’ya verdiği destek nedeniyle Moskova’nın anlaşmaya katılımını askıya almıştı.
Buna karşın Ocak ayında ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmanın süresinin dolmasına izin vereceğini ima etti. Trump, New York Times’a verdiği bir röportajda, “Süresi dolarsa dolar,” dedi ve ekledi: “Biz de daha iyi bir anlaşma yaparız.” Ancak New START’ın süresi dolarken, ortada yeni bir anlaşma bulunmuyor.
New START anlaşması, her iki tarafın düşmanın askeri, ekonomik ve siyasi güç merkezlerini vurmak üzere tasarladığı stratejik nükleer silahları kapsıyor ve konuşlandırılacak savaş başlığı sayısını her iki taraf için 1.550 ile sınırlandırıyordu. Anlaşmanın çözmesiyle her iki taraf da belirlenen sınırı aşabilecek kapasiteye sahip.
PMDA hükümsüz, New START’ın da süresi bitiyor | Nükleer anlaşmalar çöküyor
Nükleer anlaşmaların hükümsüz kaldığı ve nükleer restleşmenin hızlandığı bu dönemde, Washington merkezli Silah Kontrol Derneği’ne göre, Rusya’nın 5 bin 580 nükleer savaş başlığına sahip olduğu düşünülüyor. ABD’nin ise 5 bin 225 nükleer savaş başlığı bulunuyor. Bu rakamlara, sökülmeyi bekleyen eski savaş başlıkları da dahil.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI), savaş başlığı toplamını daha da ayrıntılı olarak açıkladı ve ABD’nin bin 770 konuşlandırılmış savaş başlığına sahip olduğunu, bunların bin 930’unun yedekte olduğunu belirtti. Rusya’nın ise bin 718 konuşlandırılmış savaş başlığına ve 2 bin 591’inin yedekte olduğunu kaydetti.
İki ülke, dünyadaki nükleer başlıkların yaklaşık yüzde 90’ını üretiyor.
Bu iki ülkeye artık Çin de dahil oldu. Washington merkezli bir diğer düşünce kuruluşu Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi’ne göre Çin, 2020’de 300 olan nükleer silah sayısını 2025’te 600’e çıkardı. ABD askeri yetkililerinin, Çin’in 2030 yılına kadar binden fazla nükleer silaha sahip olacağını tahmin ettiği belirtiliyor.
Bu arada başka ülkelerin de nükleer silah başlıkları bulunuyor. Hindistan, Kuzey Kore ve Pakistan nükleer silahlara sahip ülkeler ve bunlar da nükleer denemeler yapmış durumda. İngiltere ve Fransa’nın da nükleer silahları var, ayrıca İsrail’in de bu silahlara sahip olduğu düşünülüyor.
