1970’lerden itibaren zehirli DBCP pestisidine maruz kalan 1.200’den fazla Nikaragualı muz işçisinin, ABD’li üç agro-kimya devine karşı kazandığı 805 milyon dolarlık tazminat kararı Fransa’da bir kez daha duvara çarptı. Paris Temyiz Mahkemesi, tazminat miktarını “açıkça orantısız” bularak kararın Fransa’da uygulanması talebini reddetti.
HABER MERKEZİ – 1970’li yıllardan itibaren Nikaragua’daki muz plantasyonlarında kullanılan ve kısırlık ile kanser vakalarıyla ilişkilendirilen DBCP adlı pestisit nedeniyle açılan davada, mağdur işçiler Fransa’da da bekledikleri hukuki desteği bulamadı.
Paris Temyiz Mahkemesi, 17 Şubat tarihli kararında, Nikaragua mahkemelerinin 2006 yılında verdiği ve 1.245 işçiye toplam 805 milyon dolar tazminat ödenmesini öngören hükmün Fransa’da tanınması talebini geri çevirdi. Kararda, kişi başına hükmedilen tazminat miktarlarının “açıkça orantısız” olduğu ve gerekçesinin yeterince açıklanmadığı ifade edildi.
20 YILLIK KARAR, 8 YILLIK FRANSA MÜCADELESİ
L’ibération Gazetesi’nde yer alan habere göre, Nikaragua yargısı, 2006’da ABD merkezli kimya şirketleri Shell, Dow Chemical ve Occidental Chemical’ı mahkum etmiş; karar ülkenin Yüksek Mahkemesi tarafından da onanmıştı. Ancak hüküm hiçbir zaman uygulanmadı ve mağdurlar tazminat alamadı.
Bunun üzerine işçileri temsil eden Fransız, Nikaragualı ve Amerikalı avukatlardan oluşan bir hukuk ekibi, 2018’de Paris Adliyesi’nde “exequatur” başvurusunda bulundu. Amaç, Nikaragua’daki kararın Fransa’da da geçerli sayılmasıydı. Başvuru 2022’de ilk derece mahkemesinde reddedilmişti. Temyizden de aynı yönde karar çıktı.
ŞİRKETLER BAĞI REDDEDİYOR
Dava sürecinde şirket avukatları, DBCP ile işçilerin hastalıkları arasında nedensellik bağı bulunmadığını savundu. Dosyanın “dayanıksız” ve hatta “uydurma” olduğunu öne süren savunma tarafı, sahte tanıklıklar ve laboratuvar sonuçları iddialarını gündeme getirmişti.
Karar sonrası şirketlerden resmi bir açıklama yapılmadı.
×Skandal, Fransa’nın denizaşırı toprakları olan Antiller’de kullanılan ve benzer sağlık felaketlerine yol açan klordekon vakasını da yeniden gündeme getirdi. DBCP ile aynı kimyasal aileden olan bu pestisit, toprakta yüzlerce yıl kalabiliyor. Antiller’de yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 90’ının kirlenmiş olduğu ve prostat kanserlerinde patlama yaşandığı biliniyor. Her iki vakada da ürünlerin, yasaklanmalarına rağmen uzun süre kullanılmaya devam ettiği ortaya çıkmıştı.
“DAVID İLE GOLYAT’IN HİKAYESİ”
İşçilerin avukatları ise geri adım atmıyor. Avukatlardan François-Henri Briard, Fransız hakimin “tazminatın aşırı olduğu” gerekçesiyle esasa girerek değerlendirme yapmasını Yargıtay’a taşınabilecek güçlü bir temyiz nedeni olarak gördüklerini söyledi. Bir diğer avukat Raphaël Kaminsky de dosyanın büyük olasılıkla temyize götürüleceğini açıkladı.
Kaminsky, davayı “David ile Golyat’ın mücadelesi” olarak tanımlayarak, plantasyon işçilerinin dev kimya şirketlerine karşı verdiği hukuk savaşının henüz bitmediğini vurguladı.
