Afrika Uluslar Kupası (CAN) Fas’ta bugün başladı. Milyonları ekran başına kilitleyen turnuvanın ana sponsoru ise eleştirilerin odağındaki Total Enerji.
HABER MERKEZİ- Afrika futbolunun en büyük sahnesi bir kez daha ışıklarını yakıyor. Bugün Fas’ta başlayan Afrika Uluslar Kupası’yla 18 Ocak’a kadar kıtayı futbol heyecanı saracak. Yüz milyonlarca izleyicinin takip ettiği bu büyük turnuvada statlarda, televizyon ekranlarında ve bireysel ödüllerde tek bir isim öne çıkacak: Total Enerji.
Fransız enerji devinin Afrika’daki projeleri; yerinden edilen yüz binlerce insan, tahrip edilen ekosistemler ve derinleşen iklim krizi nedeniyle sert biçimde eleştiriliyor.
Fransız petrol ve gaz şirketi, 2016’dan bu yana Afrika Futbol Konfederasyonu’nun (CAF) ortağı ve turnuvanın ana sponsoru.
Ocak 2025’te bu iş birliği 2028’e kadar uzatıldı. Aynı dönemde şirket, Afrika’da yeni petrol ve gaz projelerini büyütmeye devam ediyor.
Uganda ve Tanzanya’daki EACOP petrol boru hattı, Mozambik’teki LNG projeleri ve fosil gaz üretimini 2030’a kadar artırma planları, bu sponsorluğu giderek daha tartışmalı hale getiriyor.
“AFRİKA FUTBOLU FOSİL YAKITLARIN VİTRİNİNE DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR”
Reporterre’de yer alan haberde, ekoloji örgütlerinin itirazlarına geniş yer verilmiş. Bu itirazların en yüksek seslerinden biri Trust Chikodzo. Zimbabveli aktivist, Magamba ağı üyesi ve Kick Polluters Out kolektifinin koordinatörü. Chikodzo’ya göre sorun yalnızca bir sponsorluk değil, çok daha derin:
“Şirket, Afrika’nın dört bir yanında yürüttüğü projelerle, insanları yerinden ediyor, doğayı tahrip ediyor ve iklim krizini derinleştiriyor. Birliğin sembolü olan futbolun, özel çıkarların aracı haline getirilmesi ahlaki bir çelişkidir.”
TRİBÜNDE OLMAYANLAR BELLİ: YERİNDEN EDİLEN İNSANLAR, TAHRİP EDİLEN YAŞAM ALANLARI
Eleştirilerin merkezinde Total Enerji’nin Afrika’daki somut projeleri var.
Uganda ve Tanzanya’daki EACOP petrol boru hattı, 100 binden fazla insanın topraklarını kısmen ya da tamamen kaybetmesine yol açtı. Proje, Murchison Falls Ulusal Parkı gibi hassas ekosistemleri ve su kaynaklarını tehdit ediyor. Tazminat ve yeniden yerleştirme süreçleri ise uzun süredir eleştiriliyor.
Mozambik’in Cabo Delgado bölgesinde yürütülen sıvılaştırılmış gaz (LNG) projesi, zorla yerinden edilmeler ve güvenliği sağlayan güçlerin sivillere yönelik muamelesine dair ağır iddialarla anılıyor. Güney Afrika’da planlanan yeni gaz sahaları ise balıkçılık, deniz yaşamı ve gıda güvenliği açısından ciddi riskler barındırıyor.
BU BİR YEŞİL YIKAMA
Aktivistlere göre sorun yalnızca projeler değil, şirketin iletişim stratejisi. Total Enerji kendini “enerji dönüşümünün parçası” olarak sunarken, yeni fosil yatırımlarına hız kesmeden devam ediyor. Şirket, daha önce yanıltıcı çevre iletişimi nedeniyle de mahkûm edilmişti.
Eleştirilerin odağında ise CAF ve Afrika futbol kurumları var. Afrika Kupası sponsorluğunun bu baş kirletici şirkete koruma kalkanı sunduğu belirtiliyor ve bunun sorumluluğunun da futbol kurumlarında olduğuna işaret ediliyor:
“Bu sponsorluğu kabul ederek, fosil yakıt endüstrisine hoşgörü mesajı veriliyor. Oysa bu endüstri, iklim krizini besleyerek futbolu da, yaşamı da tehdit ediyor.”
Aşırı sıcaklar, seller ve kuraklık artık futbolu doğrudan etkiliyor. Afrika’da ve dünyada maç takvimleri bozuluyor, oyuncu sağlığı riske giriyor. 2025 Kulüpler Dünya Kupası’nda aşırı sıcaklar nedeniyle ek su molaları uygulanması bunun son örneklerinden biri.
48 ÖRGÜTTEN MEKTUP: SÜRDÜRÜLEBİLİR FİNANSMAN MODELLERİNE GEÇİN
Kick Polluters Out ve Greenpeace Afrika öncülüğünde 48 örgüt, #KickTotalOutOfAfrica kampanyası kapsamında CAF Başkanı Patrice Motsepe’ye açık mektup sundu. Talepleri ise kısa ve net: Fosil yakıt şirketleriyle sponsorlukları sona erdirin ve etik ve sürdürülebilir finansman modellerine geçin.
AFCON is about goals not gas. Its high time @CAF_Online listens to the fans, the communities, the continent. Silence is no longer neutral.
Even financiers are walking away. The UK just withdrew over $1.1B in support for Total’s Mozambique LNG project, and more than 40 banks… pic.twitter.com/meqGRdk8mD
— #KickTotalOutOfAfrica (@Polluters_Out) December 17, 2025
TOTAL ENERJİ: YEŞİL YIKAMA YAPMIYORUZ
Afrika’da yaklaşık 90 yıldır faaliyet gösteren Total Enerji ise ekoloji örgütlerinin “yeşil yıkama” suçlamalarını kabul etmiyor. Şirket “çoklu enerji” stratejisiyle 2020’den bu yana 20 milyar avroyu düşük karbon enerjilere yatırdığını iddia ediyor. Afrika’da ise 1,5 gigavatlık yenilenebilir enerji kapasitesine sahip olmakla övünüyor. Ancak şirketin kendi projeksiyonlarına göre, 2030’da enerji üretiminin yüzde 85’i hâlâ hidrokarbonlardan oluşacak.
