Fransa’daki Montpellier Üniversitesi’nden araştırmacılar, 121 primat türünü inceleyerek, cinsiyetler arası ilişkilerin sabit hiyerarşik düzenlerden ziyade bağlamsal, karşılıklı ve uyum odaklı olduğunu ortaya koydu.
HABER MERKEZİ – Uzun yıllar, doğa ve topluluk yaşamı erkek merkezli ve hiyerarşik bir bakış açısıyla yorumlandı. Montpellier Üniversitesi primatologları, 253 topluluk üzerinden yaptıkları araştırmada, bu anlayışa karşı önemli bulgular sundu.
Araştırma, grup içi etkileşimlerin yarısından fazlasının erkek ve dişi bireyler arasında gerçekleştiğini ve ilişkilerin yalnızca güç temelli olmadığını gösteriyor.
HİYERARŞİ DEĞİL, İLİŞKİSEL DİNAMİKLER ÖN PLANDA
Gözlemler, fiziksel üstünlüğün tek başına topluluk kararlarını belirlemediğini ortaya koyuyor. Dişi bireyler, yavru bakımı, sosyal bağlar ve topluluk dengesini sağlama gibi işlevlerle merkezi roller üstleniyor. Bu roller “egemenlik” değil, yaşamın sürekliliğine hizmet eden bir örgütleyicilik anlamına geliyor.
CİNSİYETLER ARASI DENGE KOŞULLARA BAĞLI
Bazı türlerde erkeklerin fiziksel avantajları daha belirginken, ağaçta yaşayan ve çevikliği ön planda olan türlerde bu avantaj etkisini kaybediyor. Bonobo gibi türlerde dişilerin üreme zamanları belirgin olmadığından cinsiyetler arası ilişkiler daha eşitlikçi bir yapıya kavuşuyor.
YAŞAMI ÖRGÜTLEYEN DİŞİL PRENSİPLER
Dişi bireyler, topluluk yapısını sayısal üstünlük veya güç gösterisi yerine ilişkilerin niteliği üzerinden şekillendiriyor. Yavru bakımı ve sosyal bağların kurulmasındaki rolü, onları toplulukta yaşamı düzenleyen temel güç haline getiriyor.
İNSAN TOPLUMLARINA YANSIMALARI
Araştırma, insanlarda cinsiyetler arası ilişkilerin tek taraflı baskıyla açıklanamayacağını ortaya koyuyor. Araştırmacılar, bulguların geçmiş avcı-toplayıcı toplumlarda gözlenen yatay ve paylaşımcı düzenleri anlamak açısından da önemli bir veri sağladığını belirtiyor.
UYUM VE ORTAK YAŞAM ÖN PLANDA
Primatlar üzerinde yapılan bu gözlemler, cinsiyetler arası ilişkilerin değişken, karşılıklı ve bağlamsal olduğunu gösteriyor. Bulgular, doğa ve toplumu anlamlandırmada ve yaşamın örgütlenmesinde hiyerarşi yerine uyum ve denge olduğunu vurguluyor.
