2002’de kişi başına aylık GSYH 457 TL, en düşük emekli aylığı ise 257 TL idi. 2025’te ise kişi başına aylık GSYH yaklaşık 58 bin 460 TL’ye yükselirken, en düşük emekli aylığı ortalaması 15 bin 675 TL oldu. Böylece 23 yılda emeklinin milli gelirden aldığı payda yaklaşık yüzde 55.8 oranında kayıp yaşandı.
HABER MERKEZİ – En düşük emekli maaşının 20 bin TL’ye yükseltilmesi için AKP hükümetinin hazırladığı kanun teklifi gündemdeyken, emekli maaşının 2002’den bugüne nasıl eridiğini gösteren veriler ise çarpıcı sonuçlar ortaya çıkıyor.
Tam adıyla “Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede (KHK) Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” uyarınca şu anda 16 bin 881 lira olan en düşük emekli aylığı 20 bin liraya yükseltiliyor.
Teklif ayrıca, en düşük emekli aylığı miktarından yararlanan kişi sayısını da yükseltecek. Halihazırda 16 bin 881 liralık en düşük emekli aylığından yaklaşık 4 milyon 11 bin 700 emekli faydalanıyor. Aylığın 20 bin liraya yükseltilmesiyle birlikte bu sayı 4 milyon 917 bin kişiye çıkacak.
Emeklilerin hükümetin sunduğu teklife yönelik itirazları devam ediyor. Evrensel gazetesinden Sevim Saylam’ın haberine göre ise, emekli maaşları yıllar içinde sistematik olarak eridi.
Evrensel’in haberinde, 2002 yılında en düşük işçi emekli aylığının kişi başına gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yaklaşık yüzde 56’sına karşılık geldiği, 2025 yılında kişi başına GSYH’nin yaklaşık yüzde 24.75’ine kadar düştüğü kaydedildi. Böylece 23 yılda emeklinin milli gelirden aldığı payda yaklaşık yüzde 55.8 oranında kayıp yaşandığı belirtildi.
GSYH ARTIŞINA GÖRE OLSAYDI EN DÜŞÜK EMEKLİ MAAŞI 32 BİN OLACAKTI
2002 yılında kişi başına aylık GSYH 457 TL, en düşük emekli aylığı ise 257 TL idi. Bu durumda en düşük emekli aylığı, kişi başı GSYH’nin yüzde 56’sına denk geliyordu.
2025 yılına gelindiğinde emekli aylığının kişi başına gelire oranı yüzde 26.80’e düştü ve 2025’te kişi başına aylık GSYH yaklaşık 58 bin 460 TL’ye yükselirken, en düşük emekli aylığı (2025’in ilk altı ayında 14 bin 469, ikinci altı ayında 16 bin 881 TL) ortalaması 15 bin 675 TL oldu.
Emeklilerin kişi başı milli gelirden aldığı pay, yıllar içinde önemli ölçüde azaldı. Şayet yüzde 56’lık oran korunsaydı, en düşük emeli maaşı 2025’te 32 bin 737 lira olacaktı.
ASGARİ ÜCRETİN DE ALTINDA KALDI
2002-2026 yılları arasında asgari ücret 152 kat artarken, emekli aylıkları bu artış hızının neredeyse yarısında kaldı. En düşük işçi emekli aylığı 2002 yılından 2026 yılına 77.8 katına çıktı. Aynı dönemde en düşük memur emekli aylığı ise 73.7 kat arttı. Bu tablo, emekli aylıklarının ücret artışlarının gerisinde bırakıldığını ortaya koyuyor.
Emeklilerin milli gelirden aldığı paydaki gerileme, asgari ücret karşısındaki konumlarında da net biçimde görülüyor. 2000’li yılların başında en düşük emekli aylığı, asgari ücretin yaklaşık 1.3 katı düzeyindeydi. Bu oran yıllar içinde geriledi; 2016’da emekli aylıkları asgari ücretin altına düştü, 2026 itibarıyla en düşük emekli aylığı asgari ücretin yaklaşık yüzde 70’i seviyesine kadar indi.
AÇLIK SINIRININ 10 BİN TL ALTINDA
TÜRK-İŞ’in aralık 2025 açlık ve yoksulluk sınırı araştırmasına göre, dört kişilik bir ailenin yalnızca sağlıklı ve dengeli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması 30 bin 143 TL oldu. 2026 yılı için belirlenen 20 bin TL’lik emekli aylığı açlık sınırının altında kaldı.
Barınma, ulaşım, eğitim, sağlık ve diğer temel ihtiyaçların da eklenmesiyle birlikte yoksulluk sınırı 98 bin 188 TL’ye yükseldi. 20 bin TL düzeyindeki en düşük emekli aylığı, açlık sınırının yaklaşık 10 bin TL altında kaldı.
